Кіріспе

Хомо сапиенс түріндегі ақуызды кодтайтын ген – адам гени, NADPH оксидаза 2 (Nox2), сонымен қатар цитохром b(558) бета-кіші бірлігі немесе цитохром b 245 ауыр тізбегі деп те аталады. Бұл ақуыз адамда NOX2 генімен (сонымен қатар CYBB гені деп аталады) кодталады. Бұл фермент супероксидті өндіреді, ол реактивті оттегі түрлерін (РОС) құрайды.

Функция

CYBB гені цитохром b 245, бета-тізбегін кодтайды. Бұл белок иммундық жүйеде маңызды рөл атқаратын NADPH оксидаза деп аталатын фермент кешенін құрайтын белоктар тобының құрамдас бөлігі болып табылады. Бұл кешенде цитохром b 245, бета-тізбегінің альфа-тізбегімен жұптасы бар (CYBA генінен өндіріледі). Альфа және бета тізбектерінің екеуі де функция үшін қажет, ал NADPH оксидаза кешенінің жұмыс істеуі үшін екі тізбек те қажет. Ол фагоциттердің микробқа қарсы оксидаза жүйесінің негізгі құрауышы ретінде ұсынылған. Nox2 – NADPH оксидазаның каталитикалық, мембранаға бекітілген құрамдас бөлігі. Ол мембранаға бекітілген p22phox-қа байланысқанға дейін белсенді емес, нәтижесінде флавоцитохром b558 деп аталатын гетеродимер пайда болады. Белсендірілгеннен кейін, реттегіш құрамдас бөліктер p67phox, p47phox, p40phox және әдетте Rac GTPазасы, плазмалық мембранада немесе фагосомалық мембранада NADPH оксидазасын құру үшін кешенге тартылады. Nox2 өзі екі гема тобын байланыстыратын N-терминалды трансмембраналық доменнен және FAD мен NADPH-қа байланыса алатын C-терминалды доменнен тұрады. Деректерге сәйкес, ол аорта дугасында, төс және құрсақ аортасында атеросклеротикалық зақымданудың дамуында маңызды рөл атқарады. Сондай-ақ, ол ROS-қа байланысты миокард реперфузиясының зақымдануына байланысты миокард инфарктісінің мөлшерін анықтауда рөл атқаратыны көрсетілді. Бұл Nox2 мен нейтрофильдерді тартуға қажетті сигнал беру арасындағы байланыстың салдары болды. Бұдан әрі, ол реперфузиядан кейінгі жүйелік окислик стресті күшейтеді, бұл STAT3 және Erk фосфорилирлеуінің төмендеуіне байланысты болуы мүмкін. Эндотелиялық Nox2 NF κB белсенділігі мен TLR4 экспрессиясын шектейді, бұл өз кезегінде липополисахаридтер (LPS) тудырған гипотония мен жүйелік қабынудың ауырлығын азайтады. Nox2 NADPH оксидазаларынан супероксидтердің шығарылуына байланысты церебральдық артериолаларда ангиотензин II-ге байланысты ішкі қайта құрылымдалуда да маңызды рөл атқарады.

Клиникалық маңызы

CYBB тапшылығы – созылмалы грануломатоздық аурумен (CGD) байланысты бес биохимиялық кемшіліктердің бірі. CGD адамға қалыпты жағдайда зиянсыз патогендерге, мысалы, Aspergillus niger сияқты кең таралған саңырауқұлақтарға қарсы қайталамалы, ауыр инфекциялармен сипатталады және Nox2 генін кодтайтын гендегі нүктелік мутациялар нәтижесінде туындауы мүмкін. Nox2 миокард инфарктісінің көлемін анықтауда маңызды рөл атқаратыны көрсетілгендіктен, бұл ақуыз миокардтың қайта қанмен толуына (реперфузиясына) кері әсер ететіндігіне байланысты, дәрілік препараттар үшін потенциалды мақсат болуы мүмкін. Соңында, сүйек кемігінде Nox2-ге бағытталу диабетикалық ретинопатия (торлы қабықтың зақымдануы) кезінде тамырлардың зақымдануын емдеуде маңызды терапиялық әрекет болуы мүмкін, себебі сүйек кемігінен алынған жасушалар және жергілікті торлы қабық жасушаларымен генерирленген Nox2 тудыратын активті оттегі түрі (ROS) диабеттік торлы қабық аймағында тамыр зақымдануын күшейтуде. Темекі шегушілердің өкпе паренхимасында CYBB транскрипттерінің деңгейі жоғарылайды.

Өзара әрекеттесулер

Nox2 подциттердің TRPC6 каналдарымен тікелей өзара әрекеттеседі.