Кіріспе
Инфрақызыл сәулеленудің ағып кетуіне қатысты гипотеза Ирис гипотезасы 2001 жылы Ричард Линдцен және оның әріптестері ұсынған гипотеза болды, ол тропиктердегі теңіз бетінің температурасының жоғарылауы цирр бұлттарының азаюына әкеліп соғады және осылайша Жер атмосферасынан инфрақызыл сәулеленудің ағып кетуіне әкеледі. Оның бұлттармен қапталған жердің өзгеруін зерттеуі және космосқа шығарылған инфрақызыл сәулелердің әсерін модельдеуі бұл гипотезаны қолдаған сияқты. Бұл инфрақызыл сәулелердің шығындары теріс кері байланыс болып табылады деп болжалды, онда бастапқы жылыну жер бетінің жалпы салқындауына әкеледі. Шығатын сәулелерді ұстап тұрудағы цирр бұлттарының ирис әсерінің идеясы ақылға қонымды болды, бірақ ол кіретін күн сәулелерін бұғаттаудағы үлкен өтемақы әсерін және бұлттардың биіктігі өзгеруінің әсерін елемеді. Осы себепті, климаттың өзгеруі туралы қазіргі ғылыми консенсуста шашыраңқы әсердің рөлі жоқ.
The iris hypothesis was a hypothesis proposed by Richard Lindzen and colleagues in 2001 that suggested increased sea surface temperature in the tropics would result in reduced cirrus clouds and thus more infrared radiation leakage from Earth's atmosphere. His study of observed changes in cloud coverage and modeled effects on infrared radiation released to space as a result seemed to support the hypothesis. This suggested infrared radiation leakage was hypothesized to be a negative feedback in which an initial warming would result in an overall cooling of the surface. The idea of the iris effect of cirrus clouds in trapping outgoing radiation was reasonable, but it ignored the larger compensating effect on the blocking of incoming sun's rays, and effects of changes in altitude of clouds. For this reason, the iris effect no longer plays a role in the current scientific consensus on climate change.
Ғылыми талқылау
Кейін ғалымдар бұл гипотезаны тексерді. Кейбіреулер бұл гипотезаны растайтын дәлел жоқ деген тұжырымға келді. Басқалары тропиктердегі теңіз бетінің температурасының (SST) артуы цирр бұлттарын азайтатынын көрсететін дәлелдерді тапты, бірақ әсері Линдзеннің болжамдаған теріс кері әсерінен гөрі оң климаттық кері әсер екенін тапты. Рой Спенсер және басқалар жүргізген 2007 жылғы зерттеу. Жаңартылған спутниктік деректерді қолдану арқылы ирис гипотезасын растау мүмкін. 2011 жылы Линдзен осы тақырыпта тағы бір мақала жариялады. Бұл еңбек "қателі де, оның нәтижелері бірнеше жағынан қате. Байқау кезеңдерін таңдау нәтижелерді бұрмалады және олардың талдауларының ақаулы сипатын атап көрсетті". Сондай-ақ, "ирис әсерінің физикалық механизмі" деп аталатын нәрсені ұсынды. 2017 жылы "тропикалық цирр бұлттары жауын-шашын тиімділігімен тығыз байланысты климаттық кері әсерін тигізеді" деген мақала жарияланды.