Жылулық сәулелену
-
Жер қызуына себеп болатын атмосфералық құбылыс
Жерді қыздыратын парниктік эффект – атмосферадағы газдардың жылуды ұстауы. Күн сәулесі Жерді қыздырып, ұзақ толқындармен қайтарады, бірақ газдар оны ұстап қалады.
-
Күн сәулесінің сипаттамасы
Күн сәулесі – инфрақызыл, көрінетін және күлгін сәулелерден тұратын электромагниттік сәуле. Ауа райы арқылы таралып, Жерге жылу мен жарық әкеледі.
-
Оптикалық тереңдік және оның физикалық мағынасы
Физика: Оптикалық тереңдік – материал арқылы сәулелену қуатының өту қабілетін көрсететін шама. Қуат жоғары болса, өткізілген сәуле төмен.
-
Кері квадрат заңы: физикалық принциптер мен қолданылуы
Кері квадрат заңы: физикалық шаманың қарқындылығы қашықтықтың квадратына кері пропорционал. Радар, толқын жетектері туралы біліңіз.
-
Ламберт заңы: беткейдің сәулелену қарқындылығының бұрышқа тәуелділігі
Оптикада Ламберт заңы: беттен шығатын жарық қарқындығы бұрышқа қатысты өзгереді (cos θ). Жарық шағылысу, радианты, Ламберт беті туралы біліңіз.
-
Қара дене: Толық сәуле жұтатын идеалды дене
Қара дене – барлық электромагниттік сәулеленуді сіңіретін идеалды дене. Термиялық тепе-теңдікте сәуле шығарады, түсіне байланыспайды.
-
Термосфера: Жер атмосферасының қабаттары
Термосфера – атмосфераның мезосферадан жоғары, экзосферадан төмен қабаты. Температурасы биіктікпен артады, иондану процестері жүреді.
-
Қара дене сәулелену заңы
Штефан-Больцман заңы: Қара дененің температурасына қарай сәуле шығару интенсивтігі. Эмиссивтік қасиет, температураның төртінші дәрежесіне тәуелді. Физика.
-
Сәуле шығару арқылы температураны өлшеу құралы
Пирометр: қашықтықтан температураны өлшеу құралы. Термальды сәулеленуді пайдаланып, беткей температурасын анықтайды. Қызып тұрған денелерді өлшеуге арналған.
-
Бөлшектердің жылулық қозғалысынан туындайтын электромагниттік сәулелену
Жылу сәулеленуі: Бөлшектердің жылу қозғалысынан туындайтын электромагниттік толқындар. Материя температурасын көтеріп, вакуумда да тарайды.
-
Қызған денелердің электромагниттік сәуле шығаруы
Қызу денелерден шығатын электромагниттік сәулелену (жарық). Incandescence – қызған денелердің қыздыру арқылы сәуле шығаруы, мысалы шамдар. 💡🔥
-
Инфрақызыл сәулеленуді қолданатын бейнелеу құрылғысы
Инфрақызыл камералар: Жылуды көру! Инфрақызыл сәулеленуді пайдаланып сурет түсіретін құрылғы, термография, қолданылуы және тарихы туралы біліңіз.
-
Қара дене сәулеленуін жуықтау: Рейли-Джин заңы
Райлей-Джинс заңы: қара дене сәулеленуін λ толқын ұзындығы арқылы жуықтау. Классикалық физикадағы «көк сәуле катастрофасын» түсіндіреді, Планк заңымен шектеседі.
-
Инфрақызыл суреттеу: Температураны көру өнері
Инфрақызыл бейнелеу: Температураны көру технологиясы. Жылу сәулеленуін пайдаланып, объектілердің температуралық айырмашылықтарын анықтауға көмектеседі.
-
Күннің тұрақты сәулеленуі
Күн тұрақтысы – күннен бір астрономиялық бірлік қашықтықтағы энергия мөлшері. 1.361 кВт/м² (күн минималды кезеңінде) және 1.362 кВт/м² (максималды кезеңінде).
-
Жер атмосферасының энергия балансындағы өзгерістер және радиациялық мәжбүрлеу
Жер атмосферасының энергия балансының өзгеруін анықтайтын радиациялық мәжбүрлеу туралы біліңіз. Жасыл үй газдары, аэрозольдер мен күн сәулесінің әсері.
-
Толқын ұзындығына тәуелді сәуле шығару және сіңіру заңы
Жылу беруде Кирхгоф заңы толқын ұзындығына қарай сәуле шығару мен сіңіруді сипаттайды. Тепе-теңдіктегі денелердің эмиссиясы мен сіңіру қатынасы температураға тәуелді.
-
Қара дене сәулеленуі
Қара дене сәулеленуі: термодинамикалық тепе-теңдіктегі денелерден шығатын электромагниттік сәулелену. Температураға тәуелді, спектрлік құрамы бар. ☀️🌍✨
-
Сәулелік тосқауыл: Ыстықтан қорғау материалы
Жылу сәулесін керітіп, жылу беруді азайтатын құрылыс материалы – сәулелік кедергі. Ыстықтан қорғау үшін жылу оқшаулағышымен қолданылады. Aluminum фольгадан жасалады.
-
Таңдамалы беткейлер және жылу энергиясын пайдалану тиімділігі
Жылуды сіңіретін және аз шығаратын селективті беттер күн жылу коллекторларының тиімділігін арттырады. αsol/εtherm қатынасы маңызды. Күн сәулесінің толқындары.
-
Сәуле шығару қабілеті және беткейдің эмиссивтігі
Жылу сәулелену қабілеті: Материалдың бетінің эмиссиясы, құрамы, геометриясы. Стефан-Больцман заңы бойынша сәулелену шамасы. Жылуды зерттеу.
-
Жер бетінің энергия ағыны мен климат тепе-теңдігі
Жер бетінің температурасын анықтайтын және климатты қозғайтын энергия ағындары. Әуе құрамының өзгеруінен туындаған 460 TW энергия теңсіздігі туралы ақпарат.
-
Күн сәулесін өлшеу құралы: Пиранометрлер
Пиранометр: күн сәулесінің қарқындылығын өлшейтін құрал. 0.3-3 мкм толқын ұзындығындағы радиацияны анықтайды, электр қуаты қажет не қажет емес түрлері бар.
-
Жұлдыз шеттеріндегі оптикалық эффектілер
Жұлдыздар мен планеталардың шетіндегі қараңғылану құбылысы – оптикалық эффект. Бұл эффекттің себептері, сәуле таралу теориясы және оптикалық тереңдік туралы ақпарат.
-
Сәулелердің заттармен сіңірілуі
Жарық энергиясын сіңіру: физикалық процесс, электромагниттік сәулеленудің материямен өзара әрекеттесуі, интенсивтілік жоғалуы, және сіңіру қабаты.
-
Жылымдық сәулелену мөлшеріне қарай дене температурасы
Жұлдыз бен планеталардың сәулелену температурасы – қара дененің температурасымен шамаласады. Бұл температура, беттік температураны бағалауға көмектеседі.
-
Күн сәулесінің электромагниттік радиациясын өлшеу
Күн сәулесінің қарқындылығы (irradiance) – күннен келетін электромагниттік сәулеленудің өлшемі. Ватт/м² бірлігімен өлшенеді, энергия мөлшерін анықтайды.
-
Инфрақызыл сәуле өлшегіш сенсор
Инфрақызыл сенсорлар: қозғалысты анықтау, қауіпсіздік жүйелерінде, автоматты жарықтануда қолданылады. IR сәулесін өлшейді, бейнелеу сенсоры емес.
-
Күн энергиясымен істелетін әуе шары
Күн энергиясымен жұмыс істейтін ауа шары: қара материалды күн сәулесімен қыздыру арқылы көтеріледі. Марста зерттеулерге, ойыншықтарға қолданылады.
-
Доплер кеңеюі: спектральдық сызықтардың кеңею себебі
Доплер кеңеюі: атомдық физикадағы спектральдық сызықтардың кеңеюі, бұл қозғалыс жылдамдықтарынан туындайды. Температураны анықтауға көмектеседі.
-
Толық спектрлі жарық: түрлері мен ерекшеліктері
Толық спектрлі жарық: инфрақызылдан ультракөккө дейінгі толқындар, өсімдіктерге және жануарларға пайдалы. Күн сәулесі – табиғи толық спектрлі жарық.
-
Төмен шығарылымды беткейлер және олардың жылулық қасиеттері
Төмен шығарылымдылық (Low-E) – жылу энергиясын аз шығаратын беттік қасиет. Құрылыс, аэрокосмос салаларында маңызды. Эмиссивтілік туралы біліңіз!
-
Iris hypothesis
-
Calorescence
-
Сәулелік энергия тасымалы және теңдеуі
Электромагниттік сәулелену арқылы энергия тасымалы, сәулелену көшу теңдеуі, оптика, астрофизика, атмосфера ғылымы салаларында қолданылады.
-
Күн сәулесін шағылыстыру арқылы жер температурасын төмендету әдістері
Жердің альбедосын арттыру арқылы жаһандық жылынумен күресу әдісі: шатырларды ақ ету, егіс шаруашылығы өзгерістері. Аймақтық температураны 1-3°C төмендетуге көмектеседі.
-
Инфрақызыл термометрлер және олардың қолданылуы
Инфрақызыл термометрлер: қашықтықтан температураны өлшеу, инфрақызыл сәулеленуді пайдалану, лазерлік нысана алу, қателер себептері. Температураны тез анықтау!
-
Қашқын парниктік эффект: Планетаның жылу тұтқыны және судың жоғалуы
Жер атмосферасындағы жылудың қалыптасуы, парниктік эффектінің күшеюі, су буының булануы, ғарышқа шығуы және планетаның құрғауы туралы мақала.
-
Атмосфералық суыту құбылысы және «анты парниктік эффект»
Анти-парник эффектісі: атмосферадағы энергия шашырауы планета бетін салқындатады. Титан спутнигінде байқалған, беттік температураны 16%-ға төмендетуі мүмкін.
-
Виен жақындасуы және жылу сәулеленуінің спектрі
Виеннің заңы: Ұзақ толқындардағы жылу сәулелену спектрін сипаттайды. Физика заңы, жиілікке тәуелділік, Пашеннің тәжірибелік байқаулары.