Жанет Биль: Әлеуметтік экология және саяси эволюциясы

Кіріспе

Америкалық жазушы

Джанет Биль (4 қыркүйек 1953 жылы туған) – американдық автор, түзеуші редактор, аудармашы және суретші. Ол Мюррей Букчин дамытып, жариялаған әлеуметтік экология идеяларымен байланысты бірнеше кітап пен мақала жазған. Бұрын оның мемлекетке қарсы саяси бағдарламасын қолдаған ол 2011 жылы одан ашық түрде бас тартып, қазір өзін прогрессивті демократ деп есептейді. 1980-ші жылдардың басынан бері ол Random House, Knopf Doubleday, W. W. Norton және Farrar Straus & Giroux сияқты Нью-Йорк кітап баспаларында бос редактор ретінде табыс тауып жұмыс істеп келеді. Ол сонымен қатар графикалық суретші және иллюстратор.

Білім

Биль Огайо штатының Цинциннати қаласында өскен және 1974 жылы театр мамандығы бойынша Веслиан университетін бітірген. Ол Юджин О'Нилл театр орталығында актерлік өнермен қатар, декорация және костюм дизайнын да оқыды. Содан кейін ол Нью-Йорк қаласына көшіп, «Фефу және оның достары» Мария Айрин Форнестің әлемдік премьерасы сияқты, оф-оф Бродвей қойылымдарында өнер көрсетті. Биль Нью-Йорктегі Art Students League-де сурет салу және акварель салуды оқыды. 1985 жылы ол CUNY Graduate Center-ге түсіп, либералдық білім беру саласында магистр дәрежесін алды.

Әлеуметтік экология

1986 жылы ол Вермонттағы Әлеуметтік экология институтына оқуға түсті, онда әлеуметтік теоретик Мюррей Букчинмен танысты. 1987 жылдың қаңтар айында ол Вермонт штатындағы Берлингтон қаласына көшіп, Букчинмен одан әрі оқуын жалғастырды. Олар әлеуметтік экологияны дамыту және насихаттау үшін бірлескен жұмысты бастады. 1987 жылдан 2003 жылға дейін олар "Жасыл перспективалар" атты теориялық бюллетенді бірлесіп жазып, жариялады, кейіннен оны "Сол жасыл перспективалар" деп атады. Биль "Мюррей Букчиннің оқырманы" (1997) жинағын өңдеп, құрастырды, Букчин бұл жинақты өзінің еңбегіне ең жақсы кіріспе деп есептеді. Букчиннің либертариандық муниципализм деп аталатын жиналыс демократиясы туралы идеяларын жинақтау мақсатымен, ол "Әлеуметтік экология саясаты: Либертариандық муниципализм" (1998) еңбегін жазды. Ол Букчиннің идеяларына қатысты немесе олармен байланысты көптеген мақалалар жазды. 2006 жылы Букчиннің қазасынан кейін ол бірнеше жыл зерттеулер жүргізіп, "Экология немесе апат: Мюррей Букчиннің өмірі" кітабын жазды. Бұл кітап 2015 жылы Оксфорд университетінің баспасында жарық көрді. 2011 жылы Биль әлеуметтік экологиядан бас тартып, енді антимемлекеттік идеологияны қолдамайтынын түсіндірді. 2016 жылы ол АҚШ-тағы ағымдағы саяси оқиғаларға байланысты "Муниципализмнің шектері" атты мақала жазды.

Күрдтердің азаттық қозғалысы

1999 жылы күрд бостандық қозғалысының жетекшісі, Күрдстан жұмысшы партиясының басшысы Абдулла Өжалан тұтқындалып, түрмеге қамалғаннан кейін, ол түрік тіліндегі Букчиннің еңбектерін ынтамен оқып, қозғалысқа ұсынды. Букчиннің идеяларына ден қойып, демократиялық конфедерализмді саяси бағдарлама ретінде қалыптастырды, оны ПКК қабылдады. 2004 жылы бірнеше делдалдар Букчин мен Өжалан арасында диалог ұйымдастыруға тырысты, бірақ Букчиннің денсаулығының нашарлауына байланысты бұл әрекет сәтсіз аяқталды. 2011 жылы Биль Диярбакирде Месопотамия экологиялық қозғалысы ұйымдастырған конференцияға қатысып, сөз сөйледі. Осыдан бастап ол күрд қозғалысына белсенді түрде қатыса бастады. 2012 жылы Биль «ТАТОРТ Курдистан» ұйымының «Солтүстік Курдистандағы демократиялық автономия» кітабын (неміс тілінен ағылшын тіліне) аударды. Кітап Түркияның оңтүстік-шығысындағы күрд қозғалысының демократиялық конфедерализмді іске асыру үшін салған демократиялық институттарды зерттейді. 2014 және 2015 жылдары ол Рожаваға барды – Сирияның солтүстік-шығысындағы көпұлтты аймақ, онда көптеген күрдтер тұрады және күрд қозғалысы демократиялық конфедерализмді, гендерлік теңдікті және экологияны жүзеге асыруда. Екі рет те ол аймақта болып жатқан әлеуметтік өзгерістерді бақылау үшін бақылаушылар тобының құрамында болды. Ол сапарлары туралы бірнеше мақала жариялады. Содан кейін Майкл Кнапп, Аня Флах және Эркан Айбога жазған «Рожавадағы революция: Солтүстік Сириядағы демократиялық автономия және әйелдердің азаттығы» кітабын (неміс тілінен ағылшын тіліне) аударды. Бұл революцияға арналған алғашқы кең ауқымды зерттеу 2016 жылдың қазан айында Pluto Press баспасынан шықты. Содан кейін ол 1978 жылы ПКК-ның негізін қалаушы және бүгінгі күрд әйелдер қозғалысының бастамашысы Сакин Канзиздің екі томдық естеліктерін аударды. Олар Pluto Press баспасынан «SARA» деген атпен жарық көрді. 2019 жылдың көктемінде Биль Рожаваға қайта оралды, қазір Солтүстік және Шығыс Сирияның автономиялық басқармасы деп аталады, және аймақтағы үздіксіз әлеуметтік революция туралы тәуелсіз деректі фильмге қатысты. Ол өзінің тәжірибесі туралы «Their Blood Got Mixed: Revolutionary Rojava and the War on ISIS» атты графикалық естелік кітабында жазып, суреттер салды, ол 2022 жылы PM Press баспасынан шықты. Фильм дайындалып жатыр. 2022 жылы ол Эмэк Эргун мен Рукен Исикпен бірлесіп, күрд саяси партиясы дәстүріндегі әйелдердің теңдік үшін күресі және осы дәстүрді әйелдердің өзгерткені туралы көп авторлық кітап «Күрд саясатының қызғылт түсін» (түрік тілінен ағылшын тіліне) аударуды үйлестірді. Кітапты Гюлтан Кышанак түрмеде тұрғанда редакциялады және түрік тілінде жарық көрді. Ағылшын тіліндегі аудармасын Pluto Press баспасы шығарды. 2023 жылдан бері Биль Нью-Йорк күрд мәдени орталығының және Шамплейн көлі аймағының Alliance Française ұйымдарының веб-сайттарының мазмұнына жауапты редактор болып жұмыс істеп келеді.

After the Kurdish freedom movement leader Abdullah Öcalan, leader of the insurgent Kurdistan Workers' Party, was captured and imprisoned in 1999, he became an avid reader of Bookchin's work in Turkish translation and recommended it to the movement. Drawing in part on Bookchin's ideas, he formulated democratic confederalism as a political program, which the PKK adopted. In 2004 several intermediaries tried to arrange a dialogue between Bookchin and Öcalan but were unsuccessful due to Bookchin's failing health. In 2011 Biehl attended and spoke at a conference in Diyarbakir hosted by the Mesopotamian Ecology Movement. That marked the beginning of her involvement with the Kurdish movement. In 2012 Biehl translated (from German to English) the book Democratic Autonomy in North Kurdistan by the solidarity group TATORT Kurdistan. The book is a field study of democratic institutions built by the Kurdish movement in southeastern Turkey to implement democratic confederalism. In 2014 and 2015, she visited Rojava, the multiethnic region of northeastern Syria where many Kurds live and where the Kurdish movement implemented democratic confederalism, gender equality, and ecology. Both times she was part of a delegation of observers to witness the social changes under way there. She published several articles about her visits. She then translated (German to English) Revolution in Rojava: Democratic Autonomy and Women's Liberation in Northern Syria, written by Michael Knapp, Anja Flach, and Ercan Ayboga. This early broad field study of the revolution was published in October 2016 by Pluto Press. Thereafter she translated two volumes of the memoir of Sakine Cansız, a co founder of the PKK in 1978 and progenitor of today's strong Kurdish women's movement. They were published as SARA by Pluto Press. In the spring of 2019 Biehl returned to Rojava, now called the Autonomous Administration of North and East Syria, to participate in an independent documentary film about the ongoing social revolution. She wrote and drew about the experience in her graphic memoir Their Blood Got Mixed: Revolutionary Rojava and the War on ISIS, which was published by PM Press in 2022. The film is forthcoming. In 2022 she collaborated with Emek Ergun and Ruken Isik to coordinate the English translation (from Turkish) of The Purple Color of Kurdish Politics, a multiauthored book about women's struggle for equality within the Kurdish political party tradition, as well as women's transformation of that tradition. The book was edited by Gültan Kışanak while in a Turkish prison and was published in Turkish. The English translation was published by Pluto Press. As of 2023 Biehl is the website content editor for the New York Kurdish Cultural Center as well as for the Alliance Française of the Lake Champlain Region.