Кіріспе

Антарктидадағы таулар тізбегі Фрамн таулары - Макадониядағы Антарктида тау тізбегі. Робертсон жері, Маусон жағалауының оңтүстігінде. Алқаны мұздық қоршап, оның басым бөлігі мұздықпен қапталған.

Ашылу

Үш негізгі жоталар мен басқа да кішігірім ерекшеліктер 1931 жылы ақпанда Дуглас Моусонның басшылығымен британдық Австралия және Жаңа Зеландияның Антарктика зерттеу экспедициясымен байқалды және аталды. Бұл жағалауды сол мезгілде Норвегиялық кит аулаушылар да байқаған. Бүкіл аймақты норвегиялық картографтар 1937 жылдың қаңтарында Ларс Кристенсен экспедициясы түсірген әуе суреттерінен егжей-тегжейлі картаға түсірді. Бұл жалпы атау бірнеше тау жиектеріне Ларс Кристенсен Норвегияның Сандефьорд маңындағы Фрамнесфьеллет төбесінен берілген. Бұл аймаққа алғаш рет 1954 жылдың ақпан айында доктор Филип Лоу келген. Ол Фрамн тауларының солтүстік жағалауындағы Маусон станциясының орнын Австралияның ұлттық антарктикалық зерттеу экспедициялары (ANARE) үшін таңдады. Австралия сол кезден бері Моусон станциясын үнемі басып алып келеді.

Сыртқы келбеті

Фрамн таулары теңіз деңгейінен жоғары және мұз бетінен жоғары көтеріледі. Олардың қараңғы, ауа райына байланысты шарнокиттік жыныстары бар, олар ашық түсті кварцқа бай, гранитті гнейс мұздықтарының бұзылуымен қапталған. Алқаны мұздық қоршап, оның басым бөлігі мұздықпен қапталған. Тек шыңдары ғана көрінеді.

Геология

Фрамн тауларының геологиясы Гондвананың бөлінуінен бұрын Маусон жағалауында орналасқан Үндістанның Шығыс Гаттарының геологиясына өте ұқсас. Таулар көбінесе гранитке ұқсас қоңыр түсті гомогенді жартастан құралған, негізінен калий фельдспарынан, кварцтан және пироксеннен тұрады. Бұл тау жыныстары шамамен 960 млн жыл бұрын, қарыңдығы шамамен 5 м-ден астам жерде, ескі метаморфозаланған шөгінді тау жыныстары ішінде еріген масса ретінде пайда болды. Жеңіл түсті гранитті гнейстің мұздық ертеректі тас жыныстары Хендерсон тауының төменгі беткейлерін, Дэвид жотасы мен Хордерн тауының төменгі беткейлерін қамтиды, бірақ қазіргі мұз бетінен жоғары кездеспейді. Бұл деңгейден жоғары қараңғы шарнокит жынысы ашық. Бәлкім, тас жыныстар оңтүстіктен тасылып келіп, соңғы мұздық максимум кезінде мұзбен жиналған, ал ашық жыныстар мұздың үстінде қалған болар еді. Шарнокитте ескі метаморфозданған шөгінді тау жыныстарының кең аймақтары бар, олардың бірі Кейси жотасының көп бөлігін қамтиды. Солтүстік Массон жотасындағы Боялған шың - бұл 1200-1000 миллион жыл бұрын метаморфозацияланған және деформацияланған жыныстардан тұратын мысал. Олар қабаты аралас, метаморфозаланған аркоза, метапелит, кальциликат және гранитті гнейс. Метаморфтанған шөгінді жыныстардағы жалпы минералдарға кордиерит, силлиманит, шпинель, гранат және биотит жатады.

Мұздық

Шығыс Антарктика мұздық жамылғысы (EAIS) шамамен 34 миллион жыл бұрын пайда болды және содан бері мұздық және мұздықтар арасындағы қалыңдығы кезең-кезеңмен өзгеріп отырады. Соңғы мұздық кезеңінде мұздық жамылғысы жағалауға жақын жерде, ал ішкі аймақта қалыңдығы жағынан төмендей түсті. Бұл Дэвид жотасының солтүстігіндегі теңізге жақын Фанг шыңынан бастап теңізден шамамен бір жарым қашықтықта орналасқан Гордрен тауына дейінгі мұздық ертерек кездесетін тас жыныстардың жоғарғы шегімен көрсетіледі. Мұз бетінің қазіргі мұз аралық кезеңінде бірнеше жүз метрге төмендеп кеткені көрінеді. ANARE 1950-ші жылдардың соңында Фишер Нуньатак пен Кейси жотасы арасында мұздық зерттеулер жүргізді, онда мұздың қалыңдығы шамамен бір метрге жуық екенін және жыл сайынғы қарқынмен ағып жатқанын анықтады. Дэвид пен Массон таулар қатарындағы мұз ағысын Фрамн тауларында үш шығыс мұздық ағысқа бөледі, олар шамамен 1,5 км2 аумақты алып жатыр. Олар Шығыс Антарктика мұздықтарынан Холм шығанағына мұз тасымалдайды. Мұз бетінің жыл сайынғы жылдамдығы Дэвид жотасының шығысындағы мұз ағысында және батысындағы мұз ағысында жыл сайын өлшенеді.

Көлдер

Фрамн тауларында мұздық көлі бар, кейбіреулері өте терең. Оларды айналадағы мұздықтан еріген су және көпжылдық мұздың үстіндегі түйіршікті мұз ойықтары оқшаулайды. Қазық ішіндегі көпжылдық мұз қаз үстінде сәл көтерілген. Жазғы айларда жақын маңдағы жарлы жағалауларда қыста пайда болған қар қорып, көлге құятын өзендерге су құяды. Орталық Массон жотасының солтүстік шетіндегі Үлгілі көл сияқты көлдерде жер бетінде немесе астынан су ағызу жоқ сияқты, сондықтан су тек булану арқылы жоғалады. Фрамн тауларында Моусон стансасынан ішке қарай орналасқан терең эпиглациалдық көлдер сериясында әртүрлі биологиялық қоғамдастықтар бар. Бұл көлдер тұрақты мұзбен қапталған, сондықтан атмосферамен байланыс жасамайды. Олардың температурасы 0,6 °C-тан төмен, олар сәл тұщы және барлық жерде оттегімен қамтамасыз етілген. Олар жоғары рН-мен 10,5-11,0-ге тең негізгі болып табылады. Хлорофилл мөлшеріне қарай олардың биомассасы аз немесе орташа. Бір көлде мұз астында цианобактериялық кілем бар, онда nematodes, tardigrades және, мүмкін, copepods бар мал жайылатын жануарлар қауымы бар. Басқа көлдерде басымдықты иеленген жайылымдар - ротиферлер.

Ерекшеліктері

Фрамн таулары Кейси жотасынан, Массон жотасынан, Дэвид жотасынан және Браун жотасынан және оған іргелес шыңдар мен таулардан тұрады. Фрамн тауларының шығысында, солтүстіктен оңтүстікке қарай, Хендерсон тауы, Массон жотасы, Триллинг шыңдары және Акула шыңдары орналасқан. Орталық бөлігінде солтүстіктен оңтүстікке қарай Дэвид жотасы, Батлер Нунтакс және Браун жотасы орналасқан. Кейси тау жотасы Дэвид тау жотасының батысында орналасқан.

Хендерсон тауы

. Үлкен тау, , Хольме шығанағынан оңтүстік-шығысқа қарай 5 миль (8 км) және Массон жотасының солтүстік шетінен солтүстік-шығысқа қарай осындай қашықтықта мұздыққа көтеріледі. 1931 жылы ақпанда Маусонның басшылығымен БАНЗАРЕ ашты. Ол оны 1929 жылы Австралияның сыртқы істер департаментінің директоры және Австралияның Антарктика комитетінің мүшесі В. Хендерсонның есімімен атады.

Массон жотасы

. Фрамн тауларының бір бөлігін құрайтын, негізінен Солтүстік Массон, Орталық Массон және Оңтүстік Массон таулар тізбегінен тұратын таулардың жоғары сынған тізбегі. Бірнеше шыңдары бар тау тізбегі солтүстік-оңтүстік бағытта 24 шақырымға созылады . Оны 1929-31 жылы Маусонның басшылығымен BANZARE тауып, картаға түсірді және осы экспедиция мен AAE, 1911-14 Маусонның басшылығымен Консультативтік комитеттің мүшесі профессор сэр Дэвид Орме Массонның есімімен аталды. Алғаш рет 1956 жылы Джон Бечервейз бастаған ANARE партиясы келді.

Триллингтік шыңдар

. Фрамн тауларындағы Оңтүстік Масон жотасының 3 миль (5 км) оңтүстік-шығысында орналасқан үш негізгі шыңнан тұратын сызықтық нунатактар тобы, Мак. Робертсонның жері. Норвегиялық картографтар 1936-1937 жылдары Ларс Кристенсен экспедициясы түсірген әуе фотосуреттерінен картаға түсірді және Trillingnutane (үштік шыңдар) деп атады. Жоқ: триллингнутане.

Акула шыңы

. Фрамн тауларында Ван-Хулсен Нунтактақтан оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай 6 шақырым жердегі оқшауланған нунатак. Норвегиялық картографтар 1936-1937 жылдары Ларс Кристенсен экспедициясы түсірген әуе фотосуреттерінен картаға түсіріп, Hånuten (акула шыңы) деп атады. ААҚҰ ұсынған атаудың аударма түрін қабылдады.

Дэвид Рейндж

. Фрамнес тауларында Массон тау жотасының батысына қарай 5 миль (8 км) қашықтықта орналасқан. Ол солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай 16 миль (26 км) созылып, 1500 метрге дейін көтеріледі. 1931 жылы 14 ақпанда Маусонның басшылығымен Банзаремен ашылған, ол оны профессор сэр Т. В. Эджворт Дэвидтің құрметіне атады.

Қамқоршы Нұнатак

. Фрамн тауларындағы Твинтоп тауының солтүстігіндегі нұнатактардың шағын тобы. ANARE зерттеулерінен 1954-1962 жылдар аралығында картаға түсірілген. ANCA 1967 жылы Mawson станциясындағы аға дизель механиктері В. Дж. Батлер үшін атанды.

Сортиндане шыңдары немесе қоңыр жотасы

. Фрамн таулары - Давид жотасының оңтүстік шетіндегі Твинтоп тауының оңтүстігіндегі шыңдар тобы. Норвегиялық картографтар Ларс Кристенсен экспедициясы (1936-37) түсірген әуе фотосуреттерінен картаға түсіріп, Сортиндане (оңтүстік шыңдар) деп атады. "Қара жота", "Гори Сортиндане".

Кейси аймағы

. Фрамн тауларындағы Дэвид жотасының батысында 13 км жерде орналасқан, солтүстік-оңтүстікке қарай созылып жатқан тізбектегі тік, қырлы, қырлы жота және бірнеше нунатак. Оны 1929-31 жылы Маусонның басшылығымен БАНЗАРЕ тауып, Рт. Сүйіктім. Ричард Г. Кейси.