Кіріспе

Джон Паркер Бойд (21 желтоқсан 1764 - 4 қазан 1830) – 1786 жылдан бастап 1812 жылғы соғыс аяқталғанға дейін АҚШ армиясында офицер болып қызмет еткен. Ол бригада генералы шеніне жетіп, Крайслер фермасы шайқасындағы американдықтардың жеңілісі кезінде қолбасшылық жасады.

Ерте өмір

Бойд 1764 жылғы 21 желтоқсанда Массачусетс штатының Ньюберипорт қаласында дүниеге келген. Америка революциясында қызмет етуге тым жас болғанмен, әскери мансапты таңдап, отаршыл әскерінде қызмет етіп, 1786 жылы армияға энсин шенімен қабылданды. Ол Шейс көтерілісін басуға жіберілген күштер қатарында болды және үш жыл қызметтен кейін Орталық Үндістанда әскери оқиғаларға қатысатын сарбаз ретінде қызмет ету үшін отставкаға шықты. 1793 жылы Бойд Ахильябай Холкармен келісім шағып, еуропалық үлгідегі жаяу әскер батальонын құрды, ал кейін Баджи Рао II үшін тағы екі батальон жасады. 1795 жылы ол Хайдарабад низамының жағынан Харда шайқасында 1800 сарбаздан тұратын күшке басшылық етті. Бойд өте табысты атқыштар командирі болды, бірақ 1798 жылдың шілдесінде "мойынсұнбаушылық, бағынбаушылық және қиын мінезділік" себептерімен қызметтен босатылды.

Әскерге қайта оралу

Бойд Үндістанда жалдамалы әскери қызметші ретінде қызмет көрсетуді жалғастырды. Британдықтардың жаулауы оның қатысқан қақтығыстарын аяқтағаннан кейін, ол бөлімшелерін таратып, жабдықтарын сатып, Америка Құрама Штаттарына оралды. Бойд 1808 жылдың қазан айында АҚШ армиясына қайта қосылды. Ол 4-ші жаяу әскер полкінің полковнигі болып тағайындалды, Типпекано шайқасы кезінде бригада командирі және Уильям Генри Харрисонның бірінші орынбасары болып, әрекет етуші бригада генералы шенімен қызмет етті.

1812 жылғы соғыс

1812 жылғы соғыс басталғанда Бойд бастапқыда генерал-майор Генри Дирборнның басшылығымен Альбаниде, Нью-Йорк штатында және Платсбург маңындағы аймақта бригадаға қолбасшылық етті. Шілде айында ол тұрақты бригадир-генерал болып тағайындалды. 1813 жылы Форт-Джордж шайқасында бригаданы сәтті басқарды. Көптеген замандастары ауру немесе наразылық салдарынан қызметтен шеттетілгендіктен, ол ақырында тұтқынға алынған Форт-Джордж гарнизонына қолбасшылық етті. Бивер-Дэмс шайқасында жеңілгеннен кейін Бойдтың әскерлері Форт-Джорджке қайтып, қорғанысқа көшті. Әскерлерін Форт-Джорджтан Сакетс-Харборға көшіріп, кейін генерал-майор Джеймс Уилкинсонның Монреальға шабуыл жасауға бағытталған сәтсіз экспедициясына қатысты (қазан, 1813). 1813 жылғы қарашада Крайслер фермасы шайқасында Уилкинсонның ауруы және армияның екінші тұлғасы генерал-майор Морган Льюис Бойдты шабуылдың қолбасшысы етіп тағайындады. Оның әскерлері нашар даярланған және басшылықтың жиі ауысуынан көңілі түскендіктен, қолайсыз жағдайда шайқасқа кірді. Бойд, Уилкинсон немесе Льюис берген бұйрық бойынша шайқастан шықты деген болжам бар, бірақ ол кейін бұйрықты кім бергенін есіне түсіре алмады. Бойд шайқастың бағытын жоғалтып, жеңілді. Армия Нью-Йорк штатындағы Френч-Миллсқа шегінген кезде Уилкинсон басшылықты Бойдқа беруге тырысты. Бірақ, Уилкинсон Бойдтың басшылығында қызмет етуге басқа офицерлердің қарсы екенін анықтады және Уилкинсон басшылық лауазымда қалды. Уилкинсонның Лаколл Миллде жасаған жартылай шабуылы сәтсіз аяқталып, ол Бойдты кінәлады, соның салдарынан Бойд тылға жіберілді. Одан кейін ол жауынгерлік қызметке қатыспады және 1816 жылы өзінің іс-қимылдарын қорғап, жариялады.

Кейінгі өмірі

1815 жылы армиядан кеткеннен кейін Бойд бірнеше кәсіптік жобаларға қатысты, көбінесе ағалары Эбенезер, Роберт және Джозефпен серіктестік құрып. (Бойдтың ағасы Джозеф Мэн штатының алғашқы қазынашысы болды.) Ол Мэн штатының Орнвилл және Медфорд қалаларын құруға қатысты. 1820 жылы Ұлыбритания оған Үндістанда көрсеткен әскери қызметі үшін сыйақы төледі. Алғаш Демократиялық-республикалық, кейін Джексондық және Демократ болған Бойд 1820 жылдары Бостон қалалық кеңесінің мүшесі болды. Ол сондай-ақ қоғамдық істерге белсенді қатысты, оның ішінде Шотландиялық қайырымдылық қоғамында. 1829 жылы президент Эндрю Джексон Бойдты Бостон портының теңіз офицері етіп тағайындады, ол Томас Мелвиллді алмастырды және өмірінің соңына дейін қызмет етті. (АҚШ порттарында коллектордың, теңіз офицерінің және инспектордың міндеті – жаңадан келген кемелердің манифесттерінің көшірмелерін алу, жүк түсіруге рұқсат беру, кемедегі заттарды тексеру, кедендік баж салығын есептеу, баж салығын жинау және оны қазынаға жіберу болып табылды. Олар сондай-ақ кеме мен жүк иелеріне баж салығын кем көрсеткені үшін немесе төлеуден жалтарғандары үшін айыппұл салды. Бұл лауазымдардағы адамдар жиналған алымдар мен айыппұлдардың бір бөлігін алатын, сондықтан олар табысты және ізделіс болатын саяси тағайындамалар еді.)

Өлім және жерлеу

Бойд 1830 жылғы 4 қазанда Бостонда қайтыс болды. Ол Бостон қаласындағы Крайст Черч зиратында жерленді.

Отбасы

Бойд ешқашан үйленбеген, бірақ оның өсиеттері мен басқа да деректерге сәйкес, оның екі баласы болғандығы белгілі. Олардың бірі – 1797 жылдың 4 маусымында Үндістанда Хоузина есімді мұсылман әйелден туған Фрэнсис есімді қыз. Екіншісі – 1814 жылдың қазанында Мари Рупелл есімді әйелден туған Уоллес есімді ұл. Бойд өсиетімен мүлкінің көп бөлігін Хоузина мен Фрэнсиске қалдыруды жоспарлаған, бірақ оларды таба алмады. Уоллес Бойд мүлкінің 25 пайызын алды. Кейіннен ол өзінің есімін Джон Уоллес Бойд деп өзгертіп, Бостон қаласындағы кеме капитаны болды.

Мұра

Орнвиллдегі Бойд көлі оның құрметіне аталған. 2008 жылы Миссисипи штатының тұрғыны Шарлотта Диллард Грузиядағы "Goodwill" дүкенінен жеті доллардан астам бағаға ескі, екі томдық Киелі кітап сатып алды. Кітаптың бетінде "Симфония А. Литтлға оның әйелі генерал Бойд сыйлады" деп жазылған еді. Диллард кітаптарды сатып алған кезде оларды сақтап, үйінде көрмеге қоюды жоспарлаған. Бойдтың есімі Пол Ревир саябағындағы 8-ші тақтаға жазылған, ол Бостонның Солтүстік аймағынан шыққан және Америка революциясы мен 1812 жылғы соғыста жетекші рөл атқарғандардың қатарында көрсетілген. (Пол Ревир саябағы Хановер, Тилстон, Юнити және Чартер көшелерімен шектеледі. Бұл кірпіштен салынған, орындықтары, фонтаны және гүлдері бар саябақ. Онда түрлі тарихи оқиғалар мен тұлғаларды еске алу үшін көптеген қола тақташалар орнатылған, сондай-ақ Пол Ревирдің атқа отырған мүсіні де бар.)

Әскери бедел

Бойдтың командашы ретіндегі беделі ара-жібірлі. Бір жағынан, оның шеберлігі, соның ішінде Үндістандағы табыстары үшін мақтауға ие болды. Екінші жағынан, ол Крайслер фермасында өзінен екі есе аз күшті әскерден жеңіліске ұшырады. Уинфилд Скотт Бойдты жоғары бағаламағаны айқын, оны бағынышты лауазымда жағымды және құрметті деп сипаттады, бірақ "үлкен жауапкершілікте басшылық қызмет атқару кезінде шыдамсыздықтан асып, әлсіз және ақымақ". Басқалары Бойдтың әскери өнерін кейбір жағдайларда, оның ішінде Типпекано және Форт-Джордж шайқастарында жоғары бағалады.