Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Олдершот обсерваториясы – Англияның Олдершот қаласына жақын, Олдершот әскери қалашығындағы Куинс даңғылында орналасқан, дөңгелек қызыл кірпіштен салынған, күмбезді шатыры бар ғимарат. 1854 жылдан бері Британ армиясының орналасқан жері. Ішінде сағаттық механизммен жұмыс істейтін, шамамен 2 сағат бойы қайта орамай жұмыс істейтін, қозғалыс жылдамдығын өзгерту мүмкіндігі бар, неміс үлгісіндегі экваторлық орнатылған рефракциялық телескоп орналасқан. Телескоп пен обсерватория ғимараты авиацияның алғашқы дамуына үлес қосқан Патрик Янг Александрдың Британ армиясына жасаған сыйы болды, және бұл факт обсерватория есігінің жанындағы тақтада көрсетілген. Онда: «1906 жылы Патрик И. Александр Эск. Альдершот армия корпусына сыйлады» деп жазылған.
Aldershot observatory is a circular red brick building with a domed roof standing on Queens Avenue in Aldershot Military Town near Aldershot, England, home to the British Army since circa 1854. Inside is an refracting telescope on a German type equatorial mount with a clockwork drive which will run for about 2 hours without rewinding, this has a facility to vary the drive rate. The telescope and observatory building were a gift from aviation pioneer Patrick Young Alexander to the British Army, a fact which is recorded by a plaque near the observatory door. It reads: ‘Presented to the Aldershot Army Corps by Patrick Y Alexander Esq 1906’.
Тарих
1891 жылы Патрик Александр телескопты сол кездегі кәсіби аспаптарға тән барлық қажетті жабдықтармен бірге танымал Виктория дәуірінің телескоп жасаушылары Томас және Говард Групбтан Дублиннен тапсырыс берді. Телескоптың алғаш рет қайда орнатылғаны толыққанды белгісіз, әртүрлі мәліметтер бар. Телескоп алғаш рет Патрик Александрдың Бат қаласындағы бірнеше жеке шеберханаларының бірінде орнатылған болуы мүмкін: «Де Монтала Вуд» немесе «Маунт». Телескоп пен оның орнатуының салмағы бірнеше тоннаға жететін. Телескоп астрономиялық байқаулар үшін толықтай жабдықталған еді, ал Патрик 1921 жылға дейін Корольдік астрономиялық қоғамның мүшесі болды. Ол достары мен құрметті қонақтарына телескопын көрсетуді ұнатса да, астрономияға деген қызығушылығы оның авиация саласындағы басқа құмарлықтарымен қалың жабылды, әсіресе ауа шарымен саяхаттау; телескоп, басымен, ғылыми ойыншық болды. Барри Беллинджер телескопты негізгі ауа шарларын жібермес бұрын, ауаға ұшырылған сынақ шарларын бақылау үшін пайдаланған деген болжам бар; алайда, осындай өлшемдегі және түріндегі телескоп мұндай міндетке тиімді болмайды. 1902 жылы Патрик Александр телескопты Бат қаласына сыйлады, обсерватория салуға қажетті барлық шығындарды өтеуге уәде берді, бірақ Бат қаласы бас тартты, себебі күтімге қажетті шығындарды жергілікті салық төлеушілер төлеуге тиіс еді. Кейін телескоп бөлшектелді және оған жаңа орын табылғанға дейін сақталды. 1904 жылы Александр Суррейдегі Майчетт жолы, 112-үйге көшті. Ол телескопты артқы бағында орнатты. 1905 жылы Патрик Александр телескопын Соғыс министрлігіне ұсынды, сонымен қатар обсерватория құрылысына төлеуге дайын екенін білдірді. Ұсыныс қабылданды және орын таңдалды. 1906 жылы құрылыс жұмыстары басталды, оның көп бөлігін жергілікті жұмысшылар орындады. Жұмыс қарқынды жүргізілді, бірақ күмбезді дұрыс орнату үшін ұзын, тура тік сызық қажет болды. Мұндай сызықты табу қиын болды және сол кезде бұл жариялылық тудырды. Бірақ мәселе көп ұзамай шешілді. 1906 жылдың 26 тамызында Групб жобалаған күмбез орнатылды, ал келесі үш айда телескоп орнатылып, соңғы құрылыс жұмыстары аяқталды. 1906 жылдың желтоқсан айында Алдершот обсерваториясы ресми түрде ашылды. Салтанатты шараға Патрик Александр, Альдершот қалалық кеңесінің өкілдері және жоғары әскери шенді офицерлер қатысты. Жергілікті «Aldershot News» газетінің 1906 жылдың 22 желтоқсанындағы хабарламасы бойынша, азаматтық қонақтар шақырылмаған.
In 1891, Patrick Alexander ordered the telescope from the well known Victorian telescope makers Thomas and Howard Grubb of Dublin with all the usual fittings associated with a professional instrument of the time. It is not entirely clear where the telescope was first installed, accounts vary. It is probable that the telescope was first erected at one of Patrick Alexander's several private workshops in Bath: either 'DeMontalat Wood' or 'The Mount'. The telescope was a substantial instrument, which together with its mounting, must have weighed several tons. The telescope was fully equipped for astronomical observations and Patrick became a fellow member of the Royal Astronomical Society up until 1921. Although he enjoyed showing his telescope to friends and distinguished visitors, any interest he had in astronomy was overshadowed by his other aviation related passions — especially ballooning; the telescope was probably a scientific toy. Barry Bellinger suggests that the telescope was used to track pilot balloons released into the air, before releasing any main balloons; however, a telescope of this size and type seems ill suited to such a task. In 1902 Patrick Alexander offered the telescope to the city of Bath, with all expenses paid to build an observatory, but Bath refused because the cost of upkeep would have to be paid by local taxpayers. The telescope was later dismantled and stored, until a new location was found for it to be sited. In 1904 Alexander moved to 112 Mychett Road Mychett, Surrey. He installed the telescope in his back garden. In 1905 Patrick Alexander offered his telescope to the War Office, again including an offer to pay for the construction of an observatory. The offer was accepted and a site was chosen. Building work commenced with pegging out in 1906 with the bulk of the work being carried out by local labour. Work proceeded apace until a long, accurate straight edge was required so that the dome could be correctly positioned. Finding such an edge proved difficult and attracted some publicity at the time. The problem was soon overcome. On 26 August 1906 the dome, which also had been designed by Grubb, was installed and over the next three months, the telescope was put in place and final construction work was completed. In December 1906 the Aldershot Observatory was officially opened. The ceremony was attended by Patrick Alexander, guests from Aldershot civic council and several high ranking army officers. Local Aldershot News reports of the opening ceremony on 22 December 1906 show that no civic guests were invited.
Дизайн және құрылыс
Ғимараттың құрылысы дәстүрлі. Ол негізінен қызыл кірпіштен салынған, ал үстінде ақ тас қаптамасымен күмбез орнатылған. Ауыр әшекейлі есікке үш сатырмен көтеріледі. Күмбез бастапқыда резеңке материалмен (модификацияланған битуммен) жабылған, бірақ ол уақыт өте тозып, күмбез мыспен қайта жабылған. Қазіргі уақытта ғимараттың жағдайы жақсы. Виктория дәуіріндегі инженерлік шеберліктің ең жақсы дәстүрлеріне сай, күмбездің айналуы мен ашылу механизмі шкив және арқан жүйесімен басқарылады. Күмбездің ашылу терезесі үшбұрышты пішіндес, бұл телескоптың тиімділігін шектейді, себебі телескоп зенитке бағытталғанда көрінетін аспан ауданы күрт азаяды. Ескі суреттерде телескоптың түсі ашық жасыл болған. Қазір ол британдық армияның қара жасыл түсіне боялған. 1987 жылы күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілді, нәтижесінде мыс күмбез бен құрал-жабдықтар доңғалақ жасыл түске боялды. Алғашқы түсі – 1940 жылдары әскерилер барлық құралдарда қолданған ашық көк/жасыл түс. 2006 жылдың қараша айында үнемдеу мақсатында электр қуаты тоқтатылды.
The building is of conventional design. It is principally of redbrick with some white stone masonry, surmounted by a cupola. There are three steps leading up to a heavy ornamental door. The dome was originally covered in a rubberoid material (modified bitumen) but in time this perished and the dome was rebuilt with copper cladding. The building today is generally in good condition. In the best traditions of Victorian engineering, the dome rotation is controlled by a pulley and rope loop, as is the dome opening mechanism. The dome opening is triangular in shape, a design which limits the usefulness of the telescope because the area of sky visible reduces sharply as the telescope is pointed to the zenith. Early photographs show the telescope to have been light green in colour. It is now painted a dark British army green. Major maintenance took place in 1987; this resulted in the copper dome and the instrument being repainted drab green. The original colour was a light blue/green used by the military on all instruments of the time (1940s). In November 2006 the electricity supply was disconnected as a savings measure.
Орналасқан жері
Обсерваторияның орналасқан жері тіпті құрылыс кезінде де астрономиялық байқаулар үшін идеалды деп санау қиын. Ол, негізінен әскер қалашығының қалалық аймағында, төменгі жазықтықта орналасқан, және құрылыс кезінен бері сақталған көптеген ғимараттардың жанында. Обсерваторияға жақын, көше шамдарымен жарықтандырылған жол бар, бірақ бұл жағдай обсерватория ішіндегі сағаттық механизм арқылы жақсартылды, ол жақын мандағы көше шамдарын шамамен 20 минутқа сөндіріп тастады. Бұл механизм 1987 жылы жаңартылды. 2006 жылы электр қуаты тоқтатылғандықтан, бұл мүмкіндік енді қолданылмайды.
The location of the observatory can hardly be considered ideal for astronomical observations, even at the time of its construction. It is at a low elevation in an essentially urban setting of an army town with many nearby buildings that date from the time of its construction. It is very near a road that is lit by streetlights, although this was somewhat ameliorated by a clockwork switch inside the observatory that would turn off the nearest streetlights for about 20 minutes. This clockwork system was upgraded in 1987. As the electricity supply has been removed in 2006, this facility is no longer available.
Қолдану
Британдық армия жаңа телескопты қандай мақсатта пайдаланғаны әлі де бір құпия. Көрініп тұрғанындай, ол офицерлерді астронавигацияға оқытуда қолданылған. Телескоп 1908 жылы жақын орналасқан Фарнборо қаласында құрылған HM Balloon Factory (кейіннен Корольдік әуе кемесі институты) эксперименталды ұшуларын бақылау үшін де пайдаланылған болуы мүмкін. Соңғы 100 жылда көптеген жергілікті кәсіби және әуесқой астрономдар осы телескопты пайдаланған. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін өзгермелі және екі жұлдыздарды байқау жұмыстары көбінесе Британ астрономиялық қауымдастығының жергілікті мүшелерімен жүргізілген. Көптеген пайдаланушылар телескоптың ай және планеталардың егжей-тегжейін өте жақсы көрсетуін есінде сақтайды. 1933 жылдың тамыз айының басында жергілікті әуесқой астроном Джон Пэтли мырза Сатурндағы әйгілі Ұлы Ақ Дақты, оны Уилл Хей ашқан күні байқады. Пэтлидің ақ дақ туралы кейінгі байқаулары 1933 жылдың қыркүйегінде бірнеше "English Mechanic" санында жарияланды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері обсерваторияны пайдалану белгілі бір уақыт аралығында жалғасты. Армия телескопты пайдалануға қызығушылық танытқан әуесқойларға рұқсат берді, бірақ олар құралды пайдаланудағы біліктіліктерін көрсетуі керек еді; оларға жақын жердегі қарауылдық бөлмеден кілт алып, телескопты қалағандай пайдалануға рұқсат болды. Жиі айтылатын әңгіме – бір пайдаланушының естелігі, онда әскери ережелердің бір кезде қиындық тудырғаны айтылады: кілт тек сағат 9-дан 5-ке дейін беріледі – обсерваторияны 5:30-ға дейін жабыстырып, кілтті қайтару қажет еді! 1979 жылы обсерватория күмбездің тозуына және күмбездің айналу механизмінің бұзылуына байланысты жабылды. Ғимараттың айналасында ағаштар өсіп, обсерваторияға немқұрайлы қараушылық болды. Бір кезде обсерваторияға ұрылар кіріп, бақылау телескопын ұрлап кетті, содан кейін оның орнына заманауи телескоп орнатылды. 1998 жылы обсерваторияны жергілікті әуесқой астроном қайта тапты. Ішкі бөлігін тазалау жұмыстары басталды, ол кезде шаң-тозаңмен, лас-қоқыспен және жапырақтармен толы болды. Телескоптың өзі жұмыс жасайтын күйде болды, 1999 жылы Армия линза ұясын жөндеу үшін алып тастауға рұқсат берді. 2000 жылдың сәуір айында линза ұясы ауыстырылды, телескоп толыққанды қалпына келтірілді және айналасындағы үлкен ағаштар алынып тасталды. 2000 жылдың 6 мамырында Алдершот обсерваториясы алғаш рет көпшілікке ашылды, бұл оқиға оның болашағына қатысты жергілікті қоғамның үлкен қызығушылығын оятты.
Just what use the British Army made of their new telescope is a bit of a mystery. It was, apparently, used in the training of officers in astronavigation. The telescope may also have been employed in monitoring experimental flights from HM Balloon Factory established at nearby Farnborough in 1908 (later to become the Royal Aircraft Establishment). Over the last 100 years, many local amateur and professional astronomers have made use of the telescope. Before the second World War, observations of variable and double stars were carried out, often by local members of the British Astronomical Association. Most of the users particularly remember the telescope's fine performance on lunar and planetary detail. In early August 1933, local amateur astronomer Mr John Pettley observed the famous Great White Spot on Saturn on the same night that it was discovered by Will Hay and later observations of the white spot by Pettley appeared in several issues of the "English Mechanic" during September 1933. Since the end of the Second World War, use of the observatory has continued on an ad hoc basis. The army permitted the telescope to be used by interested amateurs provided only that they could demonstrate competence with the instrument; they were allowed to draw a key from a nearby guardroom and use the telescope as they wished. A story now often repeated, is the recollection of a user who remembers that military regulations imposed at one time gave some difficulty: the key would be issued only between the hours of 9am and 5pm — the observatory had to be securely locked by 5:30 and the key returned! In 1979 the observatory was closed because of corrosion of the dome and defects in the dome traverse gear. Trees were allowed to grow up around the building and the observatory was neglected. At some point the observatory was broken into by thieves who stole the sighting telescope, a modern replacement has since been installed. In 1998 the observatory was rediscovered by a local amateur astronomer. Work started on cleaning the interior which was by then covered in dust, dirt and leaves. The telescope itself was in working condition, in 1999 the Army gave permission for the removal of the lens cell for refurbishment. By April 2000, the lens cell was replaced and the telescope fully restored and the larger of the surrounding trees had been removed. On 6 May 2000, the Aldershot Observatory was opened to the public for the first time ever, the event stimulating considerable local public interest in its future.
Болашақ
Обсерваторияның болашағы күмәнді күйде. Жақын жердегі көше шамдарын төмендетіп, жарығын бақылауларға кедергі келтірмеу үшін қоршау жасауға үміт бар, бірақ шындығында аспапты көбінесе қолданбайды және обсерваторияға деген қызығушылық көбінесе тарихи сипатта. Олдершоттағы әскерлердің саны күрт азайып жатыр. Әскер қазіргі обсерваторияны қоршап тұрған аумақтан толығымен шығып кетуі күтілуде, ал ол жер жеке тұрғын үйлер салу арқылы қайта жаңартылады. Қазіргі орналасқан жерінде обсерватория үйлердің арасындағы аралдай болып қалады, және кейбір адамдар оның вандалдардың шабуылына ұшырауы немесе, мүмкін, оны көз тарта алмайтын биік қоршаулармен қорғауға тура келеді деп қорқады. Альдершот обсерваториясы II санаттағы ескерткіш болып табылады. Бұл ғимаратпен жасалатын жұмыстарға елеулі шектеулер қояды. Бір мүмкіндік – ғимаратты солтүстікке қарай шамамен бір шақырымға көшіру, оны Альдершот әскери мұражайының аумағына орналастыру.
The future of the observatory is in some doubt. There are hopes that nearby streetlights might be lowered and shielded to reduce interference with observations, but in truth the instrument is little used and interest in the observatory is mainly historical. The number of soldiers based at Aldershot is being greatly reduced. The Army is expected to withdraw entirely from the area that currently surrounds the observatory and the land will be redeveloped with private housing. In its current location, the observatory will be an island in a sea of houses and some people fear that it will be targeted by vandals or, perhaps, will have to be protected with high, unsightly fences. Aldershot Observatory is a Grade II Listed building. This significantly restricts what can be done with the building. One possibility is to move the entire building a mile or so to the North where it can placed within the confines of Aldershot Military Museum.