Дерек Сидни Бирли: Спорт тарихы мен білім берудегі көрнекті тұлға

Кіріспе

Ағылшын спорт жазушысы сэр Дерек Сидней Бирли (31 мамыр 1926 – 14 мамыр 2002) – көрнекті ағылшын педагогы және спорттың, әсіресе крикеттің әлеуметтік тарихы саласында жүлделі жазушы.

Өмір және мансап

Батыс Йоркширдегі кенішшілер қауымында дүниеге келген Бирли Хемсворт грамматикалық мектебінде оқыды. Шын ағылшын патриоты және антифашист болған ол 1944 жылы Оңтүстік-Шығыс Азия майданындағы әрекеттерге үлес қосу ниетімен мектептен кейін Корольдік артиллерияға қабылданып, қызметке кірді. Бірақ ол тез арада орыс және қытай тілдерін үйрену үшін барлау корпусына ауыстырылып, 1944 жылдан 1947 жылға дейін Берлиндегі орыс секторында орыс тілінен аудармашы болып жұмыс істеді. Англияға оралған соң, ол Кембридж университетіндегі Куинз колледжінде бұрынғы әскери қызметкерлерге арналған стипендия алып, ағылшын тілін оқуға мүмкіндік алды. 1951 жылы Кембридж студенттік газеті «Varsity» ұйымдастырған әңгімелер конкурсында J. G. Ballard-пен бірге жеңіске жетті. Университетті бітіргеннен кейін Уэйкфилдтегі Королева Елизавета атындағы грамматикалық мектепте оқытушы болып жұмыс істеді, онда 1952 мен 1955 жылдар аралығында ағылшын тілінен сабақ берді. Ол мектепті тастап, Лидс қалалық білім беру басқармасында әкімші болып жұмыс істеді. Білім беру саласындағы әкімшілік қызметін жалғастырып, 1964 жылы Ливерпульдегі білім беру бөлімінің директорының орынбасары болды. Осы кезеңде білім беруді басқару тақырыбында бірнеше кітап жазды. Ол Энтони Крослендтің жоғары білім туралы кеңестеріне қатысып, оның нәтижесінде политехникалық институттардың идеясы пайда болды. 1970 жылы Солтүстік Ирландияға көшіп, болашақта алғашқы Ольстер политехникалық институтының ректоры болып тағайындалды. Бұл институт Ұлыбританиядағы алғашқы политехникалық институттардың бірі болды және сол кездегі юнионисттік үкіметтен қарсылық көріп, оған қарамастан құрылды. Кейіннен үкімет жоғары білім беру институттарын біріктіргеннен кейін ол Ольстер университетінің алғашқы вице-президенті болды. 1991 жылы зейнеткерлікке шыққан кезде ол Солтүстік Ирландияда жоғары білім беруді екі есеге арттырып, католиктер мен әйел студенттердің тең өкілдігін қамтамасыз еткенін көрді. Білім беру саласына қосқан үлесі үшін ол рыцарь атағын алды. Оның тағы бір құмарлығы – спорттың әлеуметтік тарихы. 1979 жылы ол «The Willow Wand» атты кітабын жазды, бұл «жанрдың пасторальдік ностальгиясын сынға алатын, өте ерекше және нақты кітап» деп бағаланды. 2010 жылдың шілде айында «Wisden Cricketer» журналының сауалнамасы бойынша бұл кітап барлық уақыттағы ең үздік крикет кітабы деп танылды. Ол 1990 жылдары Ұлыбританиядағы спорт тарихына арналған үш томдық еңбекті жазды, ол «теңдесі жоқ» деп есептеледі. Осы еңбектің екінші томы 1995 жылы Абердар әдеби сыйлығын жеңіп алды. 1999 жылы «Англиялық крикеттің әлеуметтік тарихы» кітабы «Крикет қоғамының» «Жыл кітабы» және «Уильям Хиллдің» «Жыл спорт кітабы» атанды.

Born in a mining community in West Yorkshire, Birley attended Hemsworth Grammar School, Hemsworth, West Yorkshire. A fervent English patriot and anti fascist, he enlisted in the Royal Artillery from school in 1944, hoping to contribute to active service in the South East Asian front. He was quickly transferred to the Intelligence Corps to be trained in Russian and Chinese, and sent to the Russian sector in Berlin, where he served from 1944 to 1947 as a Russian interpreter. On his return to England, he was awarded an ex serviceman's scholarship to Queens' College, Cambridge, to read English. In 1951, he was joint winner with J. G. Ballard of a short story competition held by Varsity, the Cambridge student newspaper. After university he joined the teaching staff of Queen Elizabeth Grammar School, Wakefield, where he taught English between 1952 and 1955. He left the school to become an administrator in the Leeds Education Authority. He continued his career in education administration, rising to become deputy director of Education in Liverpool in 1964. He wrote a number of books on management of education in this period. He became involved in Anthony Crosland's consultations about higher education, from which the vision of polytechnics emerged. In 1970, he moved to Northern Ireland and took up the post of Rector of what became the first Ulster Polytechnic, and the first polytechnic in the UK – against determined opposition from the then Unionist government – and, following a government merger of higher education, became the founding Vice Chancellor of the University of Ulster. When he retired in 1991, he had overseen two decades of massive increases in provision of higher education in Northern Ireland, and equity of representation for Catholic and women students. He was knighted for services to education. His other passion was the social history of sport. In 1979, he wrote The Willow Wand, 'a strikingly original and robustly demythologising book, criticising the pastoral nostalgia of the genre'. This was voted by a distinguished poll in Wisden Cricketer in July 2010 as the best cricket book of all time. He wrote a three volume history of sport in Britain in the 1990s which "is unlikely to be surpassed". The second volume won the Aberdare Literary prize in 1995. In 1999, A Social History of English Cricket was named The Cricket Society's Book of the Year and the William Hill Sports Book of the Year.

Неке

1990 жылы профессор Норма Ридке үйленді. Алдыңғы некесінен екі ұлы болған.