Томас Арнольд: 19 ғасырдағы ағылшын педагогы және тарихшысы
Thomas Arnold
Томас Арнольд (1795-1842) – ағылшын педагогы, тарихшы. Рагби мектебін реформалап, ер бала тәрбиесінде жаңа стандарттар енгізді. Билікте болған шіркеудің жақтаушысы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын педагогі және тарихшысы (1795–1842)
19 ғасырдың педагогы
English educator and historian (1795–1842)
the 19th century educator
Томас Арнольд (13 маусым 1795 – 12 маусым 1842) – ағылшын педагогі және тарихшысы. Ол Англияның кең шіркеуі қозғалысының ерте қолдаушысы болды. 1828 жылдан 1841 жылға дейін Регби мектебінің директоры қызметін атқарып, ол басқа да танымал мемлекеттік мектептерде кеңінен қолданылған бірнеше реформаларды енгізді. Оның реформалары еркектік және жетістіктер туралы стандарттарды жаңадан анықтады.
Thomas Arnold (13 June 1795 – 12 June 1842) was an English educator and historian. He was an early supporter of the Broad Church Anglican movement. As headmaster of Rugby School from 1828 to 1841, he introduced several reforms that were widely copied by other noted public schools. His reforms redefined standards of masculinity and achievement.
Ерте өмір және білім
Арнольд Уайт аралында, кеден қызметкері Уильям Арнольд пен оның әйелі Марта Делафилдтің ұлы ретінде дүниеге келді. Уильям Арнольд Лоустофттен шыққан Арнольдтар әулетімен туыс болған. Томас Лорд Веймуттың грамматикалық мектебінде (Уорминстерде), Винчестерде және Оксфордтағы Корпус Кристи колледжінде оқыды. Ол классика ғылымдарында өте жақсы нәтижелер көрсетті және 1815 жылы Ориел колледжінің мүшесі аталды. Лейлехамдағы мектептің директоры қызметін атқарғаннан кейін Регбиге көшті.
Arnold was born on the Isle of Wight, the son of William Arnold, a Customs officer, and his wife Martha Delafield. William Arnold was related to the Arnold family of gentry from Lowestoft. Thomas was educated at Lord Weymouth's Grammar School, Warminster, at Winchester, and at Corpus Christi College, Oxford. He excelled in Classics and was made a fellow of Oriel in 1815. He became headmaster of a school in Laleham before moving to Rugby.
Регби мектебі
1828 жылы Арнольдтың Рэгби мектебінің басшылығына тағайындалуы, бірнеше жыл жеке репетитор болып жұмыс істегеннен кейін, мектептің бағытын түбегейлі өзгертті. Оның мінездік қасиеттері мен діни ынтасы оған басқа мемлекеттік мектептерге үлгі болуға және Англияның білім беру жүйесіне зор ықпал етуге мүмкіндік берді. Ол тарих, математика және қазіргі тілдерді енгізгенімен, оқытуын классикалық тілдерге негіздеді. "Мемлекеттік мектептегі балалар ешқандай жағдайда француз тілін дұрыс сөйлей алмайды және айта алмайды деп санаймын, сондықтан олар оны "өлген тіл ретінде грамматикалық тұрғыдан үйренсе" жеткілікті болар еді". Арнольдтың пікірінше, физика ғылымдары оқытылмады, себебі "олар мектеп бағдарламасында басты орын алуы керек немесе мүлдем алынып тасталуы керек". Арнольд физикалық ғылымның материалистік бейілімдеріне қарсы болды, бұл оның христиандық идеализмінен туындаған көзқарас еді. Ол былай деп жазды: "Ұлымның санасында физикалық ғылымды басты орынға қоюдың орнына, оған күннің жерді айналатынын және жұлдыздардың жарқын көк аспандағы көптеген ұсақ нүктелер екенін ойлатуды қалаймын. Христиан және ағылшын үшін ең қажетті нәрсе – христиандық, моральдық және саяси философияны зерттеу". Арнольд префект (praepostor) жүйесін жасады, онда жоғарғы сынып оқушыларына мектептің барлық бөліктерінде (өзі басқаратын) билік берілді және мекемеде тәртіп сақталды. Томас Хьюздің 1857 жылғы "Том Браунның мектеп күндері" романы "Докторды жүрегімізбен қорқынышпен, аспан мен жерде одан басқа аз нәрсе ойлаған; Мәсіхшілер шіркеуінен гөрі мектептегі достарымыз туралы көбірек ойлаған және Регбидің дәстүрлерін және балалардың қоғамдық пікірін Құдайдың заңдарынан жоғары қойған" ұлдардың бір буынын бейнелейді. Арнольд спорттың жақтаушысы емес еді, ол браконьерлік немесе жергілікті балалармен ұрысудың баламасы ретінде ғана рұқсат етілді және 1850 жылға дейін Регбидің оқу бағдарламасына енбеді. Ол білім беру мақсаттарын былай сипаттады: бірінші – жанды емдеу, екінші – моральдық даму, үшінші – интеллектуалдық даму. Алайда, бұл барон де Кубертенді 1886 жылы, Регбиді қоса алғанда, ағылшын мемлекеттік мектептерін аралаған кезде, оны ұйымдастырылған спорттың әкесі деп санауға кедергі болмады. Мектеп шіркеуінде Арнольдтың қабірін көргенде, ол "Британ империясының ең басты іргетасын" көріп тұрғандай сезімге бөленді. Кубертен Томас Арнольдтың спорттың маңыздылығын асыра бағалаған деп есептеледі, оны "спорттық рухтың негізін қалаушылардың бірі" деп қарастырды. Кубертенге қатты әсер еткен спорттың мінезді қалыптастыруы, Арнольдтың идеяларында емес, Том Браунның "Мектеп күндері" романында көрініс тапқан болуы мүмкін. "Англияның ұстаздарының жетекшісі және классикалық үлгісі Томас Арнольд, - деп жазды Кубертен, - білім берудегі спорттың рөлін нақты формуламен түсіндірді. Бұл мәселе тез шешілді. Англияның барлық жерінде ойын алаңдары бой көтерді".
Arnold's appointment to the headship of Rugby School in 1828, after some years as a private tutor, turned the school's fortunes around. His force of character and religious zeal enabled him to make it a model for other public schools and exercise a strong influence on the education system of England. Though he introduced history, mathematics and modern languages, he based his teaching on the classical languages. "I assume it as the foundation of all my view of the case, that boys at a public school never will learn to speak or pronounce French well, under any circumstances," and so it would be enough if they could "learn it grammatically as a dead language." Physical science was not taught because, in Arnold's view, "it must either take the chief place in the school curriculum, or it must be left out altogether." Arnold was also opposed to the materialistic tendency of physical science, a view deriving from his Christian idealism. He wrote that "rather than have physical science the principal thing in my son's mind, I would gladly have him think that the sun went round the earth, and that the stars were so many spangles set in the bright blue firmament. Surely the one thing needful for a Christian and an Englishman to study is Christian and moral and political philosophy." Arnold developed the praepostor (prefect) system, in which sixth form students were given powers over every part of the school (managed by himself) and kept order in the establishment. The 1857 novel by Thomas Hughes, Tom Brown's School Days, portrays a generation of boys "who feared the Doctor with all our hearts, and very little besides in heaven or earth; who thought more of our sets in the School than of the Church of Christ, and put the traditions of Rugby and the public opinion of boys in our daily life above the laws of God." Arnold was no great enthusiast for sport, which was permitted only as an alternative to poaching or fighting with local boys and did not become part of Rugby's curriculum until 1850. He described his educational aims as being the cure of souls first, moral development second, and intellectual development third. However, this did not prevent Baron de Coubertin from considering him the father of the organized sport he admired when he visited English public schools, including Rugby in 1886. When looking at Arnold's tomb in the school chapel he recalled that he felt suddenly as if he were looking on "the very cornerstone of the British empire". Coubertin is thought to have exaggerated the importance of sport to Thomas Arnold, whom he viewed as "one of the founders of athletic chivalry". The character forming influence of sport, with which Coubertin was so impressed, is more likely to have originated in the novel Tom Brown's School Days than exclusively in the ideas of Arnold himself. "Thomas Arnold, the leader and classic model of English educators," wrote Coubertin, "gave the precise formula for the role of athletics in education. The cause was quickly won. Playing fields sprang up all over England."
Оксфорд университеті
Арнольд көптеген дау-дамайларға қатысты, білім беру және діни мәселелерде. Діни қайраткер ретінде ол Ерасттық көзқарасты ұстанып, Жоғарғы шіркеу партиясына қарсы күресті. Оның 1833 жылғы "Шіркеу реформасының принциптері" еңсерілген шіркеу қозғалысының бастауымен байланысты. 1841 жылы Оксфорд университетінде қазіргі заман тарихының профессоры болып тағайындалды.
Arnold was involved in not a few controversies, educational and religious. As a churchman he was a decided Erastian and strongly opposed to the High Church party. His 1833 Principles of Church Reform is linked with the beginnings of the Broad Church movement. In 1841, he was appointed Regius Professor of Modern History at Oxford.
Шығармалары
Арнольдтың басты әдеби шығармалары – оның аяқталмаған Рим тарихы (үш том, 1838–1842) және оның Заманауи тарих бойынша лекциялары. Оның бес кітабынан тұратын уағыздары одан да көп оқылды, оларды кең шеңбердегі ізгі оқырмандар, соның ішінде Виктория патшайымы да, жоғары бағалады. Бір қызы нәресте шағында қайтыс болды. Ұлы қызы Джейн Марта Уильям Эдвард Форстерге тұрмысқа шықты. Екеуі де тау шаруашылығымен айналысты; олар 1859 жылы Монбланға көтерілді, ал 1860 жылы Джейн Монте-Роза шыңына тұңғыш рет көтерілген әйелдердің бірі болды, бұл шың 1857 жылға дейін әйелдерге бағынып көрмеген еді. Уильям Делафилд Арнольд 1859 жылы төрт жетім қалдырып қайтыс болғанда, Форстерлер оларды өзінің балаларындай қабылдап, балалардың тегіне өздерінің атын қосты. Олардың бірі – Хью Оукли Арнольд Форстер, Либералды-ұлттық одақтың депутаты, кейіннен Балфур кабинетінің мүшесі болды. Тағы бірі – Флоренс Вере О’Брайен, күнделік жазатын, қайырымдылықпен айналысатын және қолөнермен шұғылданатын әйел, ол Ирландияда тұрды. Кіші қызы Франсис Бунсен Тревенен Уотли Арнольд ешқашан тұрмысқа шықпады және 1923 жылы Фокс Хоуда қайтыс болды. Арнольд 1832 жылы көлдер аймағындағы Амблсайд маңындағы Фокс Хоу деген шағын мүлікті сатып алып, көптеген демалысын сол жерде өткізді. 1842 жылдың 12 маусымында, жексенбі күні, ол 47 жасқа толуға бір күн қалғанда, "өзінің күшінің шарықталу кезінде" жүрек талмасынан кенеттен қайтыс болды.
Arnold's chief literary works are his unfinished History of Rome (three volumes, 1838–1842) and his Lectures on Modern History. Far more often read were his five books of sermons, which were admired by a wide circle of pious readers, including Queen Victoria. One daughter died in infancy. The eldest daughter, Jane Martha, married William Edward Forster. Both enjoyed mountaineering; they climbed Mont Blanc in 1859 and in 1860 Jane was one of the first women to stand on the summit of Monte Rosa, which had not been climbed by a woman until 1857. When William Delafield Arnold died in 1859 leaving four orphans, the Forsters adopted them as their own, adding their name to the children's surname. One of them was Hugh Oakeley Arnold Forster, a Liberal Unionist MP, who eventually became a member of Balfour's cabinet. Another was Florence Vere O'Brien, a diarist, philanthropist and craftswoman who lived in Ireland. Frances Bunsen Trevenen Whateley Arnold, the youngest daughter, never married and died at Fox How in 1923. Arnold had bought the small estate of Fox How near Ambleside in the Lake District in 1832, and spent many holidays there. On Sunday, 12 June 1842, he died there suddenly of a heart attack "at the height of his powers", a day before his 47th birthday.
Беделі
Арнольдтың бұрынғы шәкірттерінің бірі Артур Пенрин Стэнлидің қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң жарық көрген «Доктор Арнольдтың өмірі» осы тілдегі өз класының ең үздік туындыларының бірі саналады және оның беделін одан әрі арттырды. Романшы Эмма Джейн Гейтонның Арнольд туралы жазған танымал өмірбаяны да жарық көрді. 1896 жылы оның бюсті Вестминстер аббаттығында, ұлы Мэтьюдің бюстімен бірге ашылды. «Таймс» газеті былай деп мәлімдеді: «Арнольд, басқалардың ішінде, ағылшындардың еркектік қадір-қасиетінің стандартын қалыптастыруға ең көп үлес қосты, соның арқасында олар өздерін бағалайды және бағалануға дайын». Дегенмен, оның беделі 1918 жылы жарық көрген Литтон Стречидің сол аттас кітабындағы «Танымал Викториандықтардың» бірі ретінде төмендеді. Соңғы кезде мемлекеттік мектеп директоры Майкл МакКрум, 1960-1980 жылдары Тонбридж мектебі мен Итон колледжін басқарған, сондай-ақ шіркеу өкілі және Оксбридж ғалымы (Кембридж қаласындағы Корпус-Кристи колледжінің магистрі және вице-канцлер) 1991 жылы Арнольдтың өмірбаянын жазып, оны қайта бағалады. Ол бұрын Регбиде оқытушы болып жұмыс істеген және тағы бір бұрынғы директордың қызына үйленген. Соңғы кезде Теренс Копли «Қара Том» атты өмірбаян жазды. МакКрум да, Копли де Стречидің сарказмға толы бағасынан бері сынға ұшыраған Арнольдтың мұрасын қалпына келтіруге тырысады. А. С. Бенсон бір кезде Арнольд туралы былай деген: «Сент-Джонға зиян келтіретін Сент-Пол мен Сент-Джонды салыстырғанды естігенде, өзінің ас үстелінде көздерінен жас шығырып, осы тақырыпты ешқашан қайта талқыламауды өтінген адам оңай серік бола алмас еді».
The Life of Doctor Arnold, published two years after his death by one of Arnold's former pupils, Arthur Penrhyn Stanley, is seen as one of the best works of its class in the language and added to his growing reputation. A popular life of Arnold by the novelist Emma Jane Guyton also appeared. In 1896 his bust was unveiled in Westminster Abbey alongside that of his son, Matthew. The Times asserted, "As much as any who could be named, Arnold helped to form the standard of manly worth by which Englishmen judge and submit to be judged." However, his reputation suffered as one of the Eminent Victorians in Lytton Strachey's book of that title published in 1918. A more recent public school headmaster, Michael McCrum of Tonbridge School and Eton College in the 1960s to 1980s, also a churchman and Oxbridge academic (Master of Corpus Christi College, Cambridge and Vice Chancellor), wrote a biography and reappraisal of Arnold in 1991. He had briefly been a master at Rugby and was married to the daughter of another former headmaster. More recently, a biography entitled Black Tom was written by Terence Copley. Both McCrum and Copley seek to restore some lustre to the Arnold legacy, which had been under attack since Strachey's sardonic appraisal. A. C. Benson once observed of Arnold, "A man who could burst into tears at his own dinner table on hearing a comparison made between St. Paul and St. John to the detriment of the latter, and beg that the subject might never be mentioned again in his presence, could never have been an easy companion."
Экраннан түсірілген суреттер
Арнольд Том Браунның «Мектеп күндері» романының әртүрлі бейімдеулерінде бірнеше рет сомдалды, оның ішінде 1940 жылғы фильмде Сэр Седрик Хардвик, 1951 жылғы фильмде Роберт Ньютон, 1971 жылғы телесериалда Иэн Катбертсон және 2005 жылғы телесериалда Стивен Фрай рөлін орындаған.
Arnold has been played several times in adaptations of Tom Brown's School Days, including by Sir Cedric Hardwicke in the 1940 film version, Robert Newton in the 1951 film version, Iain Cuthbertson in the 1971 television version, and Stephen Fry in the 2005 television version.