"Star Trek: Enterprise" мақаласы: "Беделге дақ" ("Stigma") эпизоды туралы
Stigma (Star Trek: Enterprise)
Star Trek: Enterprise мақаласы: 22 ғасырдағы ғарыш экипажының жұқпалы аурумен күресі, T'Pol-дың pa'nar синдромымен сырқаттануы және қоғамдық қарапайымдық туралы ойлар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Стигма" – "Жұлдыздар жолы: Энтерпрайз" телесериалының екінші маусымының он төртінші эпизоды (214-ші түсірілім). Бұл ғылыми-фантастикалық эпизод 22-ші ғасырдағы ғарыш кемесі экипажының шетелдік аурумен күресіп, сонымен қатар жыныстық жолмен жұғатын аурулар туралы ой-толғаныстарды қамтитын оқиғасын баяндайды. Эпизодта субкомандир Т'Полдың "Фьюжн" эпизодындағы қаламаған ой біріктіру салдарынан жұқтырған, па’нар синдромы деп аталатын дегенеративтік ауруы бар екені ашылады. Ол Вулкан қоғамынан мүшеліктен шығарылып, "Энтерпрайз" кемесіндегі лауазымын жоғалту қаупіне тап болады.
"Stigma" is the fortieth episode (production #214) of the television series Star Trek: Enterprise, the fourteenth of the second season. This science fiction episode has a story about a spacecraft crew in the 22nd century, dealing with an alien disease, and also a morality play about sexually transmitted diseases. In the episode, it is revealed that Sub commander T'Pol has a degenerative disease, pa'nar syndrome, contracted from her undesired mind meld in "Fusion". She must face being ostracized by Vulcan society and losing her position on Enterprise.
Сюжет
Доктор Флокс Т'Полға оның өлімге әкелетін Па'нар синдромы ауруын емдеудің тиімділігін жоғалтып жатқанын айтады, сондықтан ол "Энтерпрайз" планетасының орбитасында жүргенде, түрлер аралық медициналық алмасуға қатысып жатқан Вулкан дәрігерлерінен құпия сауалдар қоюды қалайды. Т'Пол қарсылық білдіреді, бірақ Флокс бәрібір баруды шешеді. Ол кетпес бұрын, оның екінші әйелі Физал жаңа микроскопты орнатуға көмектесу үшін келеді де, көп ұзамай командир Таккерге көңіл білдіре бастайды. Полигамияны түсінбеген Таккердің санасы шатастырады, бірақ Денобула мәдениетінде мұндай қарым-қатынас қалыпты жағдай. Планетада Флокс Вулкандықтардан сұрақтар қойғанмен, көп мәлімет ала алмайды. Вулкандықтар Флокс пен Т'Полді қабылдап, сұраққа алуды сұрағанда, олардың алдауы сәтсіз болғаны анық болады, себебі Вулкандықтар Т'Полдан медициналық сынама алып, күдіктерін растайды. Па'нар синдромы тек ой біріктіру арқылы жұғады, ал бұл Вулканның туған жерінде тыйым салынған амал. Капитан Арчер Вулкандықтардан Т'Полдың жағдайы туралы естігенде ашуға ішенеді. Арчер өз кезегінде Вулкандықтарға барады, бірақ бұл сапар да Флокс үшін нәтижелі болмайды. Дәрігерлердің бірі, Юрис, Т'Полмен құпия кездесу ұйымдастырып, оған қажетті ақпаратты береді. Ол өзінің ой біріктіруші екенін жасырып келгенін айтады. Т'Пол Юриске, оған ауруды күштеп жұқтырғанын мәлімдейді. Юрис оның жағдайы туралы Вулкан Жоғарғы Командасына хабар беруге үлкермес бұрын, басқаларға айтуын өтінеді, бірақ ол бас тартады. Содан кейін Па'нар синдромының ұятты ауру саналатыны және Т'Пол қызметтен шеттетілуі мүмкін екені белгілі болады. Арчер Вулкан ережелеріндегі олқылықты пайдаланып, сот отырысын өткізуге мәжбүрлейді. Т'Пол үнсіздік сақтайды, бірақ Арчер өзінің ғылыми қызметкерін қорғап, Вулкан дәрігерлеріне қарсы тұрады. Юрис өзінің ой біріктіруші екенін ашып, Т'Полдың құпиясын жариялайды. Оның нәтижесінде ол қызметтен шеттетіледі, бірақ Т'Полға "Энтерпрайз" кемесінде қалуға рұқсат беріледі. Ол өз ұстанымын сақтап, Юристі қорғауға және басқаларды әділетсіздікке қарсы тұруға шақырып, Жоғарғы Командаға соңғы оқиғалар туралы хабарлауға ниетті.
Doctor Phlox tells Sub−Commander T'Pol that his treatment of her potentially fatal disease, pa'nar syndrome, is losing effectiveness, so he would like to make confidential inquiries with Vulcan doctors attending an interspecies medical exchange on the planet Enterprise is now orbiting. T'Pol resists, but Phlox chooses to go anyway. Before he does, his second wife, Feezal, arrives to help install a new microscope, and she soon begins making amorous advances on Commander Tucker. A confused Tucker cannot quite wrap his mind around polygamy, which, in Denobulan culture, is quite a normal practice. On the planet, Phlox's inquiries with the Vulcans yield little information. When the Vulcans request to visit and interview Phlox and T'Pol, it is clear that the subterfuge had failed, since the Vulcans trick T'Pol into providing a medical sample, which confirms their suspicions. Pa'nar syndrome is only transmitted via mind meld, a practice which is considered taboo on the Vulcan homeworld. Captain Archer is upset to learn about T'Pol's condition from the Vulcans. Archer then pays his own visit to the Vulcans a visit which is no more fruitful than Phlox's first. One of the doctors, Yuris, sets up a secret meeting with T'Pol to give her the information she seeks. He reveals a closely guarded secret: he himself is a mind–melder. T'Pol tells Yuris that the meld which gave her the disease was forced on her. Yuris begs her to tell the others before the Vulcan High Command is informed of her condition, but she declines. It then comes out that T'Pol could lose her commission since pa'nar is a stigmatized disease. Archer uses a loophole in Vulcan protocol to force a hearing. T'Pol remains silent, but Archer stands by his science officer, all the while resisting the Vulcan doctors. Yuris then reveals his status as a melder, and exposes T'Pol's secret. As a result, he is suspended, but T'Pol is allowed to remain on Enterprise. She continues to stand her ground and states her intent to inform the High Command of recent events, hoping to defend Yuris and encourage others to challenge prejudice.
Па'нар синдромы
Па'нар синдромы – вулкандықтар үшін өлімге әкелетін, ойдан шығарылған неврологиялық ауру, және ол сананың бірігуі арқылы олардың арасында таралады. «Жұлдыздар жолы» әлемінде қазіргі уақытта вулкандықтардың шамалы бөлігі ғана сананы біріктіруге қабілетті деп саналады. Сонымен қатар, Вулкан қоғамы «1000 жыл бұрынғыға қарағанда бүгін көбірек төзімсіздікке толы» (осы эпизодта доктор Юрис айтқан сөз) және вулкандық қоғам сананың бірігуін жалпы қабылдамайды. Сондықтан, Па'нар синдромымен ауыратындар стигматизацияға ұшырайды – бұл жағдай төртінші маусымның сюжеттік желісінде, «Кир'Шара» эпизодында аяқталады. Т'Пол бұл сирек кездесетін ауруды логика ережесін үрдіп, эмоциялармен және сананың бірігуімен тәжірибе жасаған бүлікшіл вулкандық секта мүшесінен жұқтырады. Оқиға «Fusion» эпизодында көрсетіледі.
Pa'nar syndrome is a fictional neurological ailment, fatal to Vulcans, and transferred between them via a mind meld. At this time in the Star Trek universe, only a small portion of Vulcans are believed to have the ability to initiate mind melds. Furthermore, Vulcan society has "more intolerance today than there was 1,000 years ago" (a statement by Dr. Yuris, in this episode) and melding is not accepted by Vulcan society in general. People suffering from pa'nar syndrome are therefore stigmatized – a situation that will not begin to change until the fourth season story arc culminating in the episode "Kir'Shara". T'Pol contracts this relatively rare disease from a member of a rebellious Vulcan sect which had cast aside the rule of logic and experimented with mind melds and emotions. The event is seen in "Fusion",
Өндіріс
2002 жылдың соңында "Энтерпрайз" телеарнасының иесі Viacom, 2002–2003 жылдар маусымында өзінің эфиріндегі барлық көркем фильмдердің СПИД/ЖИТС пандемиясына қатысты арнайы эпизодтарды көрсетуін міндеттеді. Бреннон Брага СПИД туралы хабардарлықты арттыратын, бірақ тым уағыздаушыл немесе арзан көңілжасығандыққа ұмтылмаған, нәзік аллегория түріндегі оқиға жазуды қалады. Оқиғаның өзі аурудың өзінен гөрі, оған байланысты стигма мен прежудиске арналған. Брага сондай-ақ "Жұлдыздар жолы: Келесі буын" сериалында осындай оқиғаны айтуға жасалған сәтсіз әрекетті, Дэвид Джеррольдтың "Қан мен от" сценарийін білді, ол ешқашан дамып, өндіріске енбеді. Рик Берман бұл эпизодтың "Жұлдыздар жолы" дәстүріне сай келетінін, СПИД мәселесін метафоралар арқылы қарастыратынын айтты. Ол: "Біз шетелдік жағдайды қарастырдық, бұл бүкіл идеяны, бүкіл бастаманы басқаша көзқараспен қарауға мүмкіндік беретін нәрсе" деді. Вулкан медициналық орталығында көрінген вулкандық жазу мен медициналық схемасы бар пластик вулкан плакаттарын Тимоти Эрлс жасады. Бұл реквизиттер "Импульс" эпизодында да қолданылды және кейін аукционға сатылды.
In late 2002, Viacom, the owner of the UPN network on which Enterprise was aired, mandated that all fictional programs on its schedule would, sometime during the 2002–2003 season, produce a special episode addressing the AIDS HIV pandemic. Brannon Braga wanted to write an AIDS awareness story that was a subtle allegory, and that wasn't too preachy or tried for cheap sympathy. The story was more about the stigma and prejudice surrounding the disease than the disease itself. Braga was also aware of the failed attempt to tell a similar story in Star Trek: The Next Generation, the script "Blood and Fire" by David Gerrold that never made it out of development and into production. Rick Berman thought the episode was in keeping with the tradition of Star Trek, tackling the premise of AIDS through metaphors, he said "We dealt with an alien situation, something that would turn the whole idea, the whole initiative, on its ear to be looked at in a different way." The plastic Vulcan posters seen in the Vulcan Medical Facility, which featured a Vulcan script and medical diagram, were designed by Timothy Earls. The props were also used in the episode "Impulse" and later went to auction.
Қабылдау
"Стигма" сериясы алғаш рет 2003 жылдың 5 ақпанында көрсетілді. Ол "Колумбия" ғарыш кемесінің экипажына құрмет көрсетумен басталды. Nielsen Media Research мәліметтері бойынша, серияға 2.9/4 рейтинг берілді. Эпизодты 4,4 миллион көрермен тамашалады. TV Guide-тан G. J. Donnelly сценарийді және қосымша сюжет желісін сынап, бірақ Блалоктың ойынын жоғары бағалады: "Блалок Т'Поль бейнесіне тақырыпқа сай қадірлі сезімталдық сыйлады. Алайда, шешімі болжамды, ал жалпы тон тым саяси тұрғыдан дұрыс." Boston Herald газетінен Джон Рух эпизодтың әлеуметтік мәселелерге қатысты пікірлерінің жеткіліксіз болғанын және жыныстық белгісі бойынша кемсітуге толыққанды жауап бермейтінін айтты. Басқалары эпизод пен адамзат қоғамындағы жоқшылыққа ұқсас жайттарды оң қабылдады. 2021 жылы The Digital Fix бұл T'Pol-ге арналған эпизодтың ЖИТС туралы моральдық сабақ екенін, бірақ ол "тәсілінде он жыл кешіккендей сезіледі" деді, сондай-ақ идея қызықты болғанымен, "эпизодтан тысқары зерттелмейді және бүкіл оқиға тым ауыр болып көрінеді". 2015 жылы Den of Geek маңызды кейіпкерлерді қарастырған мақаласында, Доктор Флокстың кейіпкерін түсіну үшін осы эпизодты қарауды ұсынды.
"Stigma" first aired on February 5, 2003. It opened with a tribute to the crew of the Space Shuttle Columbia. According to Nielsen Media Research it was rated 2.9/4. The episode was watched by 4.4 million viewers. G. J. Donnelly of TV Guide was critical of the script, and the subplot, but praised Blalock's performance: "Blalock lends T'Pol a dignified vulnerability worthy of the subject matter. Unfortunately, the resolution is predictable, and the tone throughout is a bit too politically correct." John Ruch of the Boston Herald felt that the episode's social commentary was too timid and that it failed to fully address sexuality based discrimination. Others responded positively to the parallels between the episode and the intolerance in human society. In 2021, The Digital Fix said this T'Pol centric episode was a morality play about AIDS, but that it "feels a decade too late in its approach" and although the idea was an interesting concept, it "is never explored outside the episode and the whole story feels a little heavy handed in its approach". In 2015, Den of Geek in a review of important show characters, recommended this episode as important for understanding the character of Doctor Phlox.