Кіріспе

Грек мифологиясында Афиналық патша Демофон (көне грекше: Δημοφῶν немесе Δημοφόων) – Троя соғысының қаһарманы және Афина патшасы. Тесей мен Федраның ұлы Демофон әкесі тақтан түскеннен кейін бір отбасының досымен бірге шет елде өскен. Кейіннен ол Троя соғысына қатысып, Троян жылқысының ішінде жасырынып жүргендердің бірі болды. Троя құлағаннан кейін және әжесі Ээтраны құтқарып алғаннан соң, Демофон қайту жолында Фракияға соғып, онда патшаның қызы Филиспен кездесіп, үйленді. Афинаға қайтып кеткен Демофон қайта оралуға уәде берді, бірақ ол келмегендіктен Филис үмітсіздікке беріліп, өз-өзіне қол жұмсады. Кипрде тоқтағаннан кейін Афинаға келген Демофон 1183 ж.б.д. Менестейден кейін Афина патшасы болды. Патша ретінде ол Афинадағы Гераклидтерге пана және жер берді, Диомедпен шайқасып, одан Палладийді тартып алды, Эфеталар сотының құрылысын басқарды және Орест есінен жаңырылған кезде оны қабылдады. Демофон 33 жыл патшалық құрғаннан кейін 1150 ж.б.д. Афинада қайтыс болды, одан кейін ұлы Оксинт таққа отырды.

Жас шағы мен отбасы

Пиндардың айтуынша, Демофон Тесейдің (Афина патшасы Эгейдің немесе Посейдонның Аетрадан болған ұлы) және Федраның немесе Иопенің, Ификлдің қызының ұлы болған, бұл Демофонды Гераклдың туысы етеді. Демофон Акамастың бауыры еді. Демофонның жартылай бауырлары да болды, олардың ішінде Гипполит пен Меланипп бар. Демофон әкесі Тесей Афина патшасы болған кезде дүниеге келді. Анасы Федра, Гипполит оны зорлаған деген жалған айып танылғаннан кейін, өз-өзіне қол жұмсады. Әкесі досы Пиритоспен бірге тозаққа барғаннан кейін, ол Менестейге оралғанда Афина тағын жоғалтты, шамамен б.з.д. 1205 жылы. Содан кейін, Троя соғысы басталғанда, Демофон Микена патшасы Агамемнон басқаратын ахейлерге қосылды, бірақ Гомер оны есімдерінің тізіміне жазбаған. Афиналықтарды соғысқа Менестей жетектеп барды. Троя құлағанда, ол Троялық жылқының ішінде қалаға кіргендердің қатарында болды. Трояның құлауы кезінде, Агамемнонға ниеттерін жеткізгеннен кейін, Демофон мен Акамас әжесі Аетраны, Тесей тозақта болғанда Диоскурлар тұтқындаған Еленнің қолдаушысын босатып, үйге қайтарды. Бірақ көп ұзамай Аэтра ұлы Тесейдің ондаған жыл бұрын қайтыс болғанын білгеннен кейін өз-өзіне қол жұмсады. Демофон соғыстан аман қалды, бірақ басқа ахей басшылары сияқты, оның үйге қайту жолы да оңай болған жоқ.

Тракия және Кипр

Кейбір деректерге сәйкес, Демофон Троя соғысынан оралған кезде Тракияда тоқтап, Тракия патшасының қызы Филиске (мүмкін, Ситонға) үйленді. Бірақ тойдан кейінгі күні ол саяхатын аяқтап, Афинаға қайтуға шешім қабылдады, Филисті мүмкіндігінше тезірек алып қайтуға уәде берді. Ол оған бір қорап беріп, Тракияға қайту үмітін толығымен жоғалтқан жағдайда ғана оны ашу керектігін айтты. Демофон, кейбір деректер бойынша, ақырында Кипрде тоқтады, тіпті сол жерде қоныстанды және Филисті ұмытты. Ол күн сайын теңіз жағалауына келіп, оның кемесінің желкендерін көруді күтті, бірақ күтімі бекер болды. Белгіленген мерзім өткен соң, ол қайғыдан көз жұмды немесе өз-өзіне қол жұмсады. Кейбір нұсқаларға сәйкес, бір күні Демофон қызығушылықтан қорапты ашты; ол ішінде көрген нәрсе соншалықты қорқынышты болды, ол жылқысына секіріп, атынан құлағанша, жабайыдай шапты және өз қылышына ілініп қайтыс болды. Дегенмен, басқалар ол Тракияға оралғанын айтады, бірақ Филис сол кезде қайтыс болған еді; ол өлгеннен кейін бадам ағашына айналғанын айтқан ағашты құшақтағанда, ол гүлдей бастады. Лукиан осы оқиғаны Демофонға емес, оның інісі Акамаға қатысты баяндайды, өйткені оның туындысының кейіпкері білімсіз және екі бауырды шатастырған болуы керек. Тзецес осы пікірді қолдайды. Акамас Приамның қызы Лаодикияға ғашық болғаны және одан Мунитті дүниеге әкелгені үшін жақсы танымал. Алайда, Плутарх Демофон Лаодикияның сүйіктісі және Муниттің әкесі болғанын айтады. Муниттің әжесі Аэтра тәрбиелеген, бірақ ол кейін Тракияда аң аулап жүргенде жылан шағып қайтыс болды.

Афина патшасы

Дегенмен, барлық дереккөздер Демофонттың Кипрде қайтыс болғандығы туралы дәстүрді қабылдамады, ол үйіне қауіпсіз оралған аздаған батырлардың бірі болды. Эврипидтің «Гераклида» пьесасында және басқа да дереккөздерде Демофон Менестейдің өлімінен кейін Афина патшасы болды (б.з.д. 1183 ж. деп хабарланады). Пьесада Демофон Эврисфейден қашып келген Гераклдың балаларына Афинада пана және жер берді. Эврисфей шабуылға дайындалғанда, оракул Демофонға, егер асыл бойлы қыз Персефонаға құрбандық шалынса ғана жеңіске жететінін айтты. Гераклдың қызы Макария құрбандыққа өз еркімен келіп, оның құрметіне Макария бұлағы деп аталатын бұлақ пайда болды. Демофонға қатысты тағы бір әңгіме Диомед батыры туралы, немесе басқа нұсқаларда Агамемнон туралы айтылады. Әңгіме бойынша, бір түні Диомед дауылдан кейін Аттика жағалауына қонды, жерді танымай, оны жойды. Патша Демофонт басып кіргендерге қарсы жорыққа шықты, және афиналықтар көптеген аргивтерді өлтіргеннен кейін, Троядан әкелген Палладийді Диомедтен тартып алуға жеткілікті күшті болды. Алайда, түнгі шайқастың барысында патша атпен шаба келіп, қателесіп, өзінің афиналық әріптесін басып өлтірді. Осыдан кейін Демофонт өзінің қылмысы үшін сотталу мақсатымен Эфеталар сотын құрды. Кейіннен бұл сотқа барлық кісі өлтіру істерін қарау құқығы берілді. Сот құрамында 50 афиналық және 50 аргивтік болды, барлығының жасы 50-ден асты. Демофонт сот алдында өзін соттауға бірінші болып келді, оның ісінің нәтижесі белгісіз болғандықтан, ол Афина патшасы ретінде қызметін жалғастырды. Кейін Орест, әкесі Агамемнонның өлімінен кек алып, анасы мен оның жақынына қастандық жасағаннан кейін, Демофонт билігінде Афинаға пана іздеп келді. 1136 ж. Оксинттің орнын ұлы Афеида басты, ол 1135 ж. қаза болғаннан кейін ағасы Тимоетпен ауыстырылды. 1127 ж. Нелейдтің ұрпағы Мелант Тимоетті тақтан түсірді. Осылайша, Демофонттың әулеті Демофонттың өлімінен кейін билікті тек 23 жыл ғана сақтап қалды.