Кіріспе

VSB – Острава техникалық университеті (қысқартылған VSB–TUO;) – Чехияның Моравия-Силезия аймағындағы Острава қаласында орналасқан университет. Бұл – жоғары сапалы инженерлік білім беру және ғылыми зерттеулердің ұзақ тарихы бар политехникалық университет. Чехияда материалдар мен өндіріс саласындағы қолданбалы жасанды интеллектке арналған алғашқы Fraunhofer инновациялық платформасы Острава техникалық университетінде құрылды. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, VSB–TUO технология, табиғат ғылымдары және экономика салаларында білім беретін, қолданбалы және фундаментальды зерттеулер жүргізетін, сондай-ақ өнеркәсіп, банк және бизнес секторларына, оның ішінде үздіксіз білім беруге қажетті кәсіби кеңес, консультациялық және сарапшылық қызметтер ұсынатын Чехия мен Еуропаның жетекші университеттерінің бірі болды. Университет түлектері көбінесе оқу кезінде жұмыс табады, ал жыл сайын шамамен 3117 студент бітіріп шығады. Университет студенттердің кәсіпкерлік қызметін, шетелде оқуын және студенттік ұйымдарға қатысуын қолдайды. VSB – Острава техникалық университеті көптеген чех және шетелдік университеттермен, сондай-ақ компаниялармен ынтымақтастық етеді.

Негізін қалау

Мектеп 19 ғасырдың ортасында, тау-кен саласының мамандарын даярлау үшін кәсіптік мектеп құруға жасалған ұзақ күш-жігердің нәтижесінде құрылды. Прибрамдағы тау-кен кәсіптік мектебі (Прибрамдағы Монтан Лехранстальт) 1849 жылғы 23 қаңтардағы император жарлығымен құрылды, ал алғашқы оқу жылы сол жылдың 10 қарашасында басталды. Құрылғаннан бастап мектеп екі бағыт бойынша білім берді: бірі – тау-кен ісі, екіншісі – металлургия. 1865 жылы мектеп Прибрамдағы Тау-кен академиясы (Bergakademie in Příbram) деген атау алды. Жеке тау-кен компаниялары тау-кен саласындағы жоғары білімді бағаламаса да, тау-кен апаттарының көбеюі оның маңыздылығын арттырды. 1895 жылғы жарғыға сәйкес, профессорлық-оқытушылық құрам сайлаған ректор, басқа университеттердегідей, тау-кен академиясын басқаруға жауапты болды. Осылайша Прибрамдағы Тау-кен академиясының профессорлары техникалық колледждердің профессорларымен теңестірілді. Алайда, 1904 жылы ғана Леобен мен Прибрамдағы Тау-кен академиясы жаңа жарғы бойынша толыққанды университет деңгейіне көтерілді, бұл екі академияға да ортақ болды. Жаңа заңнама сонымен қатар Прибрамдағы Тау-кен академиясының атын Прибрамдағы Тау-кен университеті (Montanistische Hochschule in Příbram) деп өзгертті. 1918 жылы тәуелсіз Чехословакияның жариялануы және бір жылдан кейін оқытудың чех тілінде жүргізілуі университет дамуының маңызды кезеңі болды. Соғыс аралық кезеңдегі барлық ректорлардың ең маңызды мәселелерінің бірі – ВСБ-ны Прибрамнан Прагаға тәуелсіз университет ретінде көшіру туралы талап болды, бірақ бұл Бірінші Республиканың барлық кезеңінде орындалмады. Дегенмен, осы кезеңде Прибрамдағы ВСБ жоғары техникалық білім беру жүйесінде маңызды орын алды және дәстүрлі тау-кен салаларында, сондай-ақ машина жасау, электротехника және жаратылыстану ғылымдары салаларында ғылыми білімнің дамуына үлкен үлес қосты. 1939 жылы қарашада Чехия университеттерінің жабылуы ВСБ-ның Прибрамдағы кезеңінің аяқталуына әкелді, ол өзінің 90 жылдығын тойлауға дайындалып жатқан кезде. 1945 жылы Чехословакия азат етілгеннен кейін Прибрамдағы ВСБ мамыр айында қызметін қайта бастады, бірақ республика президенті Эдвард Бенештің 1945 жылғы 8 қыркүйектегі жарлығына сәйкес Прибрамнан Остраваға көшірілді. 1945/1946 оқу жылының қысқы семестрінің сабақтары Остравада 1945 жылдың қарашасында басталды. Остравадағы ВСБ-ның одан әрі дамуына және бүкіл Чехословакияның жоғары білім беру жүйесіне 1950 жылы жаңа Жоғары білім беру туралы заңның қабылдануы әсер етті. Жаңа заң жоғары білім беру жүйесінің қазіргі құрылымында түбегейлі өзгеріс жасады. Ол жоғары оқу орындарын мемлекеттік бақылауға алды және академиялық бостандықтарды жойды. 1950 жылғы жаңа заңдық ереже сонымен қатар Остравадағы ВСБ-ның ішкі құрылымын түбегейлі өзгертті. 1951-1952 оқу жылынан бастап Тау-кен және металлургия факультеттері құрылды. Тау-кен инженерлік факультеті (1968 жылдан бастап Механика факультеті) ВСБ-да Брюшперктегі инженерлік колледжді біріктіру арқылы құрылды. 1953 жылы тағы екі факультет құрылды: экономика және инженерлік факультет (1959 жылы таратылған) және геология факультеті (1959 жылы тау-кен факультетімен біріктірілген). 1950 жылдан бастап, өндірістік практиканың талаптарына жауап ретінде, жаңа оқу бағдарламалары мен мамандықтар дәстүрлі тау-кен салаларындағы және машина жасау, электротехника салаларындағы елеулі дамуларға байланысты біртіндеп құрылды. Университеттің дамуындағы маңызды сәт – 1973 жылы Острава Порубадағы жаңа ғимараттарда қызметін бастауы болды. Остравадағы ВСБ дәстүрлі тау-кен университетінен политехникалық университетке айналды, оған компьютерлік технологияны көбірек қолданатын пәндер мен оқу салаларының дамуы ықпал етті. ВСБ Остравада экономикалық пәндердің дамуы 1977 жылы Экономика факультетінің құрылуына әкелді. Сол жылы Механика факультеті Механика және электротехника факультеті деп аталды, бұл көп жылдық дамудың және электротехника саласындағы факультеттің ғылыми және педагогикалық қызметінің біртіндеп қалыптасуының нәтижесі болды. 1989 жылдың қарашасындағы қоғамдық оқиғалар мен одан кейінгі саяси өзгерістер Чехословакияның жоғары білім беру жүйесінде дербестік пен академиялық бостандыққа оралуды белгіледі. 1990 жылдардың бірінші жартысында Остравадағы ВСБ кең ауқымды трансформацияға ұшырады. Оқу бағдарламаларының өзгеруіне металлургиялық өнеркәсіптің қайта құрылымдалуы және тау-кен секторындағы қысқарту бағдарламасы түрткіс берді. ВСБ Острава ондаған жылдар бойы ерекше орын алған дәстүрлі оқу бағыттарын сақтай отырып, жаңа технологиялар мен материалдарды қолданатын басқа салаларға назар аудару қажет болды. Факультеттер осылайша жеке мамандықтардың мазмұнында еңбек нарығының қазіргі қажеттіліктеріне жауап беруге тиіс болды. Революциялық оқиғалардың оң салдары – шекаралардың ашылуы, бұл шетелдік университеттермен және зерттеу институттарымен байланыс пен келісімшарттар орнатуға және университетті халықаралық ғылыми зерттеу бағдарламаларына қатысуға мүмкіндік берді. ВСБ-ның политехникалық университетке айналуы 1991 жылы тәуелсіз Электротехника факультетінің құрылуымен және 1993 жылы оның атын Электротехника және информатика факультеті деп өзгертумен аяқталды. Металлургия факультетінің атын 1991 жылы Металлургия және материалдар инженериясы факультеті деп өзгерту оның жаңа тұжырымдамасымен және материалтану саласындағы зерттеу және оқыту қызметіне бағытталғандығымен байланысты болды.

Қазіргі заман

1994 жылы университеттің дәстүрлі тарихи атауы ВСБ – Острава техникалық университеті болып өзгертілді. Құрылыс және геотехника салаларындағы оқытудың ұзақ дәстүрі 1997 жылы жеке Құрылыс факультетінің құрылуына негіз болды. Өртке қарсы технология және өндірістік қауіпсіздік саласындағы трицақтың астам жылдық дамуы, қауіпсіздік инженериясы саласында университет білімі алған мамандарды даярлаудың практикалық қажеттіліктері 2002 жылы Қауіпсіздік инженериясы факультетінің құрылуына әкелді. Острава Порубадағы университет кампусында басқа да мамандандырылған жұмыс орындары құрылғаннан кейін, олардың қажеттіліктеріне сай сапалы ғимараттар салынды. Энергияны зерттеу орталығы, Нанотехнология орталығы, университет институты ENET (Дәстүрлі емес энергия көздерін пайдалануға арналған энергия бірліктері) және қазіргі Энергия және қоршаған орта технологиялар орталығы осында сәтті ғылыми-зерттеу қызметін жүргізіп келеді. Ақпараттық технологиялар саласындағы ұзақ жылғы зерттеу және әзірлемелер негізінде 2015 жылы IT4Innovations Ұлттық суперкомпьютерлік орталығы құрылды. Ол қазіргі таңда Барбора (2019 жылдың күзінде пайдалануға берілді) және Каролина екі суперкомпьютерімен, сондай-ақ жасанды интеллект есептеулері үшін арналған NVIDIA DGX 2 жүйесімен (2019 жылдың көктемінде пайдалануға берілді) жұмыс істейді. 2021 жылы ВСБ–ТУО кампусында Экономика факультетінің жаңа ғимаратының және Энергия және қоршаған орта технологиялар орталығының құрылысы басталды.