Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Блисворт әктас таужынысы - негізінен Англияның солтүстік және оңтүстік жақтарына қарай созылып жатқан Юра таужынысында орналасқан Орта юра дәуірінің Батония кезеңінде жиналған әктастан тұратын геологиялық таужынысы. Ол Юра теңізінің жағалауында орналасты және кеңінен анықталған Үлкен Оолит тобының бөлігі болып табылады. Бұрын ол Ұлы Оолит әктасы, Ақ әктас және Снитерби әктас формациясы деп аталатын. Бұл ақ әктас тау жыныстарының бүйірлік эквиваленті. Ол Юра қырқасынан шығысқа қарай кейінгі шөгінділерден төмен қарай созылып, Солтүстік теңіз терминологиясында Батыс Соле тобының бөлігі болып табылады. (Кэмерон, 74-бет)
The Blisworth Limestone Formation is a geological formation primarily consisting of limestone deposited during the Bathonian stage of the Middle Jurassic, found in the Jurassic ridge which extends north and south through England. It was laid down in the shallows of the Jurassic sea and is part of the more widely defined Great Oolite Group. It was previously known as the Great Oolite Limestone, White Limestone and the Snitterby Limestone Formation. It is the lateral equivalent of the White Limestone Formation From the Jurassic ridge it extends eastwards below the later deposits and in the North Sea terminology, it is part of the West Sole Group. (Cameron p. 74)
Құрылу
Блисворт әктасы Өскемендің жоғарғы сағасы қабаттарының үстінде орналасқан. Соңғысы Лондон Брабант аралынан өзендер ағып жатқан жағалауға жақын жерде пайда болды. Жер теңізге қарағанда аздап батып кеткендіктен, жер беті жағалаудан сәл алыста орналасқан. Ыстық, терең емес теңізде су ішінара буланып, еріген кальций карбонаты (CaCO3) ұсақ ядроларға түсіп, ұсақ сфералар пайда болды, олар бірге қатты балық құрттарына ұқсайды. Бұл жұмыртқадан тұрады, сондықтан ол оэлит деп аталады. Бұл процесс Багам аралдары маңында әлі күнге дейін жалғасуда (Киркалди, 59-бет). Оның көбіне теңіз қабықтары, әсіресе, балыққұйрығы бар. Кейіннен жер тереңдігі азая бастады, сондықтан оның үстіндегі Блисворт балшығы құрғақ жағдайда қалдырылды. (Галлойс 20) Қабатты Блисворт әктасы деп атайды, өйткені ол алғаш рет Нортгемптонширдегі Блисвортта зерттелді, бұл кезде Блисворт туннелі қазір Гранд Юнион каналы деп аталатын жерді қазып жатқан еді. Ақыры, 1805 жылы туннель ашылды.
The Blisworth limestone lies above the Upper Estuarine Series of strata. The latter was formed close to the coast where rivers flowed from the London Brabant Island. The land sank a little in relation to the sea so the site lay a little further offshore. In the hot, shallow sea, the water partially evaporated so that the dissolved calcium carbonate (CaCO3) was precipitated onto minute nuclei to form tiny spheres which together resemble hard fish roe. This is composed of eggs; hence the name oölite. The process goes on today in the seas off the Bahamas (Kirkaldy p. 59). Much of it also contains marine shells, notably of oyster. Subsequently, the site was submerged less deeply so that the overlying Blisworth Clay was deposited in brackish conditions. (Gallois p. 20)
The stratum is known as Blisworth Limestone because it was first studied at Blisworth in Northamptonshire when the Blisworth tunnel was being dug for what is now called the Grand Union Canal. The tunnel finally opened in 1805.
Пайда болуы
Блисворт әктасы - Англияның шығысында орналасқан, әдетте жұқа, бірақ кең таралған кен орны. Ол солтүстік Линкольнширден оңтүстікке қарай немесе Норфолктен батысқа қарай өркендеген сайын қалыңдайды. Кингс-Линн ауданында бұл 1 - 2 м қалыңдықтағы оолитті әктас. Виггенхолл қаласында орташа теңіз деңгейінен (ОД) 190 метр, ал Тидд Сент-Мэриде 140 метрдей төмен. (Галлоа) Линкольнширдің Борн қаласында, Юралық тау жотасының шығыс шетінде, ол шамамен 15 метр төмен. (BGS 144) Ол Шығыс және Батыс Глен өзендерінің аңғарларындағы (Глен өзені, Линкольншир) жер бетінде ашық, оның қалыңдығы 2,4 - 4,8 метр. (БГС-ның 143-тақтасы). Оның экспозициясы Питероророның батысында, юралық жотамен ұқсас қатынаста оңтүстікке қарай жалғасады. (BGS парағы 157) Тоучестердің айналасында оның қалыңдығы 9 м-ге жетеді. (Хейнс және Хортон, 85-бет)
Blisworth limestone is a generally thin but widely spread deposit in eastern England. It becomes thicker as one progresses southward from north Lincolnshire or westward from Norfolk. In the King's Lynn district, it is a shelly oolitic limestone 1 to 2 m thick. At Wiggenhall it is around 190m below mean sea level (OD) and at Tydd St Mary, around 140m. (Gallois) At Bourne, Lincolnshire, at the eastern edge of the Jurassic ridge, it is around 15m below OD. (BGS sheet 144) It is exposed at the surface around the valleys of the East and West Glen rivers (River Glen, Lincolnshire) in which vicinity it is 2.4 to 4.8 metres thick. (BGS sheet 143). Its exposure continues southward in a similar relationship to the Jurassic ridge, to the west of Peterborough. (BGS sheet 157) Around Towcester it reaches a thickness of 9m. (Hains & Horton p. 85)
Қолдану
Блисворт әктасы құрылыс материалы ретінде, әсіресе тас блоктары ретінде қолданылады. Нортгемптонширдегі Лилфорд залы Блисворт әктасынан жасалған.
Blisworth limestone is used as a building material, in particular as blocks of stone. Lilford Hall in Northamptonshire is made from Blisworth limestone.