Кіріспе
Гваделупа - 12 -ден астам аралдан тұратын архипелаг, сондай-ақ солтүстік-шығыс Кариб теңізі Атлант мұхитының батысына қарай орналасқан аралдар мен жартастар. Ол Кіші Антиль аралдарының солтүстік бөлігіндегі Левард аралдарында орналасқан, бұл аралдың жартылай жанартаулық дулығасы. Солтүстігінде Антигуа мен Барбуда және Монтсерраттың Британдық теңізден тыс аумағы, оңтүстігінде Доминика орналасқан. Екі негізгі арал - Басс-Терре (батыс) және Гранде-Терре (шығыс), олар жоғарыдан қарағанда, екі "қанаты" Grand Cul de Sac Marin, Rivière Salée (Гваделупа) және Petit Cul de Sac Marin арқылы бөлінген, көбелек пішінін құрайды. Гваделупаның жер бетінің жартысынан астамы 847,8 км2 жерді құрайды. Арал таулы, оның ішінде Мон-Сан-Тушер (4 442 фут; 1354 метр) және Гранде-Дэкуверте (4 143 фут; 1263 метр) сияқты шыңдар бар, Ла-Гранде-Суфриер белсенді жанартауымен аяқталады, бұл Кіші Антиль аралдарындағы ең биік тау шыңы. Батыстағы жартысы - Сабадан Гренадаға дейін созылып жатқан белсенді жанартаулық дуалдың бөлігі. Шығыс жартысы Ангиула, Сент-Мартен, Сент-Бартс, Барбуда, Антигуа, Гранд-Терре және Мари Галантеді қамтитын ескі сөнген жанартаулық доғаның бөлігі болып табылады. Мұнда таулар тозған, топырақ көбінесе маржанды әктастан тұрады. Жердің саңылаулы болуы және жауын-шашынды ұстап тұратын таулардың болмауы ауыл шаруашылығын судың жеткіліксіздігімен шектейді. Басс-Терре - вулкандық арал. Кіші Антиль аралдары Кариб теңізінің сыртқы шетінде орналасқан, ал Гваделупа Кіші Антиль аралдарының жанартаулық доғасының сыртқы доғасының бөлігі болып табылады. Көптеген аралдар Атлантикалық плитаның Карибтік плитаның астында Кіші Антиль аралдарындағы субдукция аймағында мұхит қабығының су астында қалуы нәтижесінде пайда болды. Бұл процесс жалғасып жатыр және аймақтағы жанартаулық және жер сілкінісі белсенділігіне себепші болып отыр. Гваделупа бірнеше жанартаудан пайда болды, олардың ішінде тек Ла Гранде Суфриер ғана өшпейді. Соңғы рет 1976 жылы атылып, Басс-Терредің оңтүстік бөлігін эвакуациялауға әкелді. Үш жарым ай бойы атылудан кейін 73 600 адам үйлерін тастап кетті. КАР-мен санау, Басс-Терре аралындағы үш солтүстік массивтің жасы 2,79 миллион жыл екенін көрсетеді. Соңғы 650 000 жыл ішінде жанартаулардың бөліктері құлап, эрозияға ұшырады, содан кейін құлаған аймақта Санс-Таушер жанартауы өсті. Басс-Тер аралының солтүстігіндегі жанартаулар негізінен андезит пен базальттық андезит өндірді. Мұнда қара немесе "қара" құмнан тұратын бірнеше жағажай бар. Ла Дезирадтың негізгі аралдардың шығысында мезозойдан бастап Плиоценнен тоқсандық кезеңдерге дейінгі қалың әктастармен қапталған жертөлесі бар. Гранде-Терре мен Мари-Галантеде Эоценнен Олигоценге дейінгі вулкандық бірліктерден тұратын жертөлелер бар, бірақ көрінетін ағаш қатпарлары жоқ. Гранде-Терреде карбонат платформасының қалыңдығы 120 метр. Күн= 2011 жылдың қыркүйегі
Guadeloupe is an archipelago of more than 12 islands, as well as islets and rocks situated where the northeastern Caribbean Sea meets the western Atlantic Ocean. It is located in the Leeward Islands in the northern part of the Lesser Antilles, a partly volcanic island arc. To the north lie Antigua and Barbuda and the British Overseas Territory of Montserrat, with Dominica lying to the south. The two main islands are Basse Terre (west) and Grande Terre (east), which form a butterfly shape as viewed from above, the two 'wings' of which are separated by the Grand Cul de Sac Marin, Rivière Salée (Guadeloupe) and Petit Cul de Sac Marin. More than half of Guadeloupe's land surface consists of the 847.8 km2 Basse Terre. The island is mountainous, containing such peaks as Mount Sans Toucher (4,442 feet; 1,354 metres) and Grande Découverte (4,143 feet; 1,263 metres), culminating in the active volcano La Grande Soufrière, the highest mountain peak in the Lesser Antilles with an elevation of In contrast Grande Terre is mostly flat, with rocky coasts to the north, irregular hills at the centre, mangrove at the southwest, and white sand beaches sheltered by coral reefs along the southern shore. The western half is part of an active volcanic arc that extends from Saba to Grenada. The eastern half is part of an older extinct volcanic arc that includes Anguila, Saint Martin, Saint Barts, Barbuda, Antigua, Grand Terre and Marie Galante. Here the mountains are worn down and the soil is mostly coral limestone. Because of the porous soil and lack of mountains to catch rainfall, agriculture is limited by insufficient water. Basse Terre is a volcanic island. The Lesser Antilles are at the outer edge of the Caribbean Plate, and Guadeloupe is part of the outer arc of the Lesser Antilles Volcanic Arc. Many of the islands were formed as a result of the subduction of oceanic crust of the Atlantic Plate under the Caribbean Plate in the Lesser Antilles subduction zone. This process is ongoing and is responsible for volcanic and earthquake activity in the region. Guadeloupe was formed from multiple volcanoes, of which only La Grande Soufrière is not extinct. Its last eruption was in 1976, and led to the evacuation of the southern part of Basse Terre. 73,600 people were displaced throughout three and a half months following the eruption. K–Ar dating indicates that the three northern massifs on Basse Terre Island are 2.79 million years old. Sections of volcanoes collapsed and eroded within the last 650,000 years, after which the Sans Toucher volcano grew in the collapsed area. Volcanoes in the north of Basse Terre Island mainly produced andesite and basaltic andesite. There are several beaches of dark or "black" sand. La Désirade, east of the main islands, has a basement from the Mesozoic, overlaid with thick limestones from the Pliocene to Quaternary periods. Grande Terre and Marie Galante have basements probably composed of volcanic units of Eocene to Oligocene, but there are no visible outcrops. On Grande Terre, the overlying carbonate platform is 120 metres thick. |date=September 2011
Флора
Басс-Терреде құнарлы жанартаулық топырақ, қатты жауын-шашын және жылы климат бар.
Қоршаған ортаны қорғау
Соңғы онжылдықтарда Гваделупаның табиғи ортасына аңшылық пен балық аулау, орманның келуі, урбанизация және қала маңындағы қалалардың көбеюі әсер етті. Олар сондай-ақ 1955-1975 жылдары ең жоғары деңгейге жеткен интенсивті егіншіліктің (әсіресе, банан мен қант шашағы) дамуынан зардап шегеді. Бұл жағдай мынадай жағдайға әкелді: ірі аралдар айналасындағы теңіз шөптері мен рифтер 50% -ға дейін нашарлады; Мари Галанте, Лес-Сентес және Ла Дезирадта мангро және мантидтер жоғалып кетті; тұщы су деңгейінің тұздылығы "қабатты пайдаланудың қарқындылығы" салдарынан өсті; және ауыл шаруашылығынан шыққан ластану (пестицидтер мен азотты қосылыстар). Бұдан басқа, 2018 жылдың наурыз айында ашылған ChlEauTerre зерттеуінде 37 түрлі антропогендік молекулалар (олардың жартысынан көбі қазір тыйым салынған пестицидтердің қалдықтарынан, мысалы хлордеконнан) "Гранде-Терредегі талдалған су айдындарының 79% -ында және Басс-Терредегі 84% -ында" табылды. Гваделупа су басқармасының есебінде 2019 жылы "су айдындарының жалпы бұзылуы" байқалады. Осыған қарамастан, аралдардың кейбір бөліктерінде өсімдіктер мен ландшафттар сақталған және туризм үшін маңызды актив болып табылатын осы ортаны сақтау ниеті бар. Бұл аумақтар ішінара қорғалған және ZNIEFF ретінде жіктелген, кейде табиғи қорық мәртебесі бар, ал бірнеше үңгірлерде қорғалған хироптерлер мекендейді. Гуадалупе ұлттық паркі 1989 жылы 20 ақпанда құрылды. 1992 жылы ЮНЕСКО қамқорлығымен Гваделупа архипелагының биосфералық қорығы (Réserve de biosphère de l'archipel de la Guadeloupe) құрылды. Нәтижесінде 1993 жылдың 8 желтоқсанында Гранд-Кул-де-сак теңіз аймағы халықаралық маңызы бар ылғалды жер ретінде тіркелді. Осылайша арал ең көп қорғалатын аймақтары бар теңізден тыс департаментке айналды.
Жер сілкіністері мен цунамилер
Архипелагты ла Барре немесе ла Кадуе сияқты көптеген геологиялық ақаулар кесіп өтеді, ал тереңде, Муле мен Ла Дезирадтың алдында Дезирад ақаулары басталады, ал Мария Галантедің солтүстігі мен Гранде-Терредің оңтүстігінде Мария Галанте ақаулары басталады. Осы геологиялық сипаттамаларға байланысты Гваделупа департаментіне қарасты аралдар Франциядағы сейсмикалық аймақтарға сәйкес III аймаққа жатқызылады және оларға арнайы қауіптің алдын алу жоспары қолданылады. 1843 жылы Кіші Антиль аралдарында болған жер сілкінісі күні бүгінге дейін ең күшті жер сілкінісі болып саналады. Бұл апат мыңнан астам адамның өліміне, сондай-ақ Понте-а-Питрде үлкен залалға әкелді. 2004 жылдың 21 қарашасында департамент аралдары, әсіресе Лес-Сентес архипелагы, Рихтер шкаласы бойынша 6,3 баллға жеткен күшті жер сілкінісімен сілкініп, бір адамның өліміне, сондай-ақ үлкен материалдық залалға әкелді.