Камлупс те Секвепемц: Тарихы мен өкіметі

Кіріспе

Британ Колумбиясындағы алғашқы халық үкіметі, Канада. Tkʼemlúps te Secwépemc, қысқартылған TteS, бұрын Камлупс үнді тайпасы деп белгілі болған, Шусвап ұлтының тайпалық кеңесі құрамындағы алғашқы халық үкіметі болып табылады. Бұл кеңес, Томпсон және Шусвап округтерін қамтитын Оңтүстік Орталық аймақтағы он жеті Секвепемк тайпасының үкіметтерінің он бірін білдіреді. TteS, 1860 жылдары Британ Колумбиясы колониясы үнді резерваттары жүйесін құрған кезде Секвепемк (Шусвап) ұлтының бөлінген он жеті тобының ең ірілерінің бірі. TteS басшысы Kúkpi7 деп аталады.

Тарих

Еуропалықтардың Американы отарлауынан бұрын, секвепемцтер шамамен 300 км² аумақты алып, секвепемцтер тілінде Secwepemcúl̓ecw деп аталды. Ткʼемлупс деген сөз "өзен торабы" деген мағынаны білдіреді, ол еуропалықтар Солтүстік Америкаға келмес бұрын, кейін Британдық Колумбияның ішкі аймағы болып табылатын аймақтағы маңызды экономикалық орталық болды. Мұның себебі – Оңтүстік Томпсон және Солтүстік Томпсон өзендерінің екі ірі, кеме жүре алатын өзендердің қосылатын жердегі өте ыңғайлы орналасуы еді. Бұл аймаққа қоныс аударған еуропалықтар жергілікті атауды ағылшын тіліне Камлупс деп аударды, ол Гудзон шығанағы компаниясының (алғашқыда Солтүстік-Батыс компаниясы салған) маңызды бекеті – Форт Камлупс атауы болды. Секвепемцтің Камлупс тайпасының басшылары Британдық Колумбияның отарлау тарихында белгілі болды. 1800 жыл шамасында Кваʼлила өзінің інісі Николаны Никола аңғарына шақырып, Камлупс руының басшылығын оған тапсырды. Никола Камлупстегі бас басшы, сонымен қатар Фрейзер каньоны соғысы мен Оканаган жолының қиындықтары кезінде Оканаган халқының да бас басшысы болды. Губернатор Джеймс Дуглас оны британдық заңды қамтамасыз ететін судья етіп тағайындады. Николаның ұлы Чилихетица, немесе Тхелексица, 19-шы ғасырдың соңындағы жергілікті халық пен отаршылдар арасындағы саясатта маңызды рөл атқарды, және содан бері Камлупс тайпасының басқа басшылары да көзге түсті. Басқа да белгілі кезеңнің басшылары – Транкиль және Лоло. Кейін TteS болып танылған аумақ 1815 жылы компания Рокки тауларынан батысқа қарайғы территориясын ресми түрде белгілеген кезде Солтүстік-Батыс компаниясының Томпсон өзені ауданының бір бөлігі болды. Жергілікті халықты аулау мен аң аулауға жұмысқа алу әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін, Солтүстік-Батыс компаниясы Монреаль маңынан Хауденосонилерді шақырып, аң аулауды ұйымдастырды, олар жергілікті халыққа осы істі үйретуді күтті. Бұл 1810 жылдары Солтүстік-Батыс компаниясы мен жергілікті халық арасында кем дегенде екі қақтығысқа әкелді. Камлупс үнді балалар интернаты 1890 жылы құрылды және 1969 жылға дейін Католик шіркеуі басқаруында болды, содан кейін федералды үкімет оны күндізгі мектеп ретінде пайдалану үшін қабылдады. Бір кезде бұл интернат мектептер жүйесіндегі ең ірі мектептердің бірі болды, онда бір уақытта 500-ге дейін оқушы оқыды. Мектеп 1978 жылы жабылды, бірақ ғимарат Камлупс үнді резерватының №1 ауданында Оңтүстік Томпсон өзенінің иілісінің жанында әлі де тұр. 2021 жылдың мамыр айында, TteS Kukpi7 Розан Казимирдің баспасөз хабарламасына сілтеме жасайтын дереккөздерге сәйкес, бұрынғы интернат орнында 215 баланың, оның ішінде үш жастағылардың дене қалдықтары табылды. Қазіргі уақытта жергілікті мұражайларда осы өлім-жітім туралы ақпаратты табу және мектепке барған туыстары бар қауым мүшелеріне көмек көрсету жұмыстары жүргізілуде. Басқа бір дереккөз бұл табылған жерді жер астындағы радарлық технологияларды қолдану арқылы 200-ге жуық ықтимал жерлеу орындарын анықтағандығын көрсетеді, бұл үшін қосымша сот-медициналық сараптама мен қазба жұмыстарын жүргізу қажет. Камлупс қаласы қазіргі таңда 92 000 тұрғыны бар ірі өңірлік қалалық орталық болып табылады. Камлупс үнді тайпасының бизнес ауданы экономикалық жағынан қаланың бір бөлігі ретінде жұмыс істейді, бірақ оны тайпа жеке басқарады. Sun Rivers гольф-корт және курорттық / демалыс кешені негізгі Камлупс резерватында орналасқан. Sun Peaks Resort-қа қатысты жергілікті құқықтар туралы даулар Камлупс тайпасының мүшелерін қамтыды.

Prior to European colonization of the Americas, the Secwepemc occupied traditional territory spanning approximately , known as Secwepemcúl̓ecw in Secwepemctsín. The Secwepemc settlement of Tkʼemlups, meaning "river junction," was an economically important centre within the area that later came to be the British Columbian Interior long before European arrival in North America. The reason was its very favourable location at the confluence of two major navigable rivers, the South Thompson River and the North Thompson. Europeans who settled in the area brought the native name into the English language as Kamloops, which became the name of Fort Kamloops, one of the main posts of the Hudson's Bay Company (originally built by the North West Company). Leaders of the Kamloops band of Secwepemc were notable in the history of the colonization of British Columbia. Around 1800, Kwaʼlila was a chief who invited his better known nephew Nicola to the Nicola Valley and passed on the mantle of the Kamloops chieftaincy. Nicola was the presiding chief at Kamloops, and also jointly Grand Chief of the Okanagan people, during the Fraser Canyon War and the associated troubles of the Okanagan Trail, and was made a magistrate enforcing British law by Governor James Douglas. Nicola's son Chilliheetza, or Txelexitsa, figured prominently in native/colonist politics in the later 19th Century, as have other chiefs of the Kamloops band since. Other notable Contact era chiefs were Chief Tranquille and Chief Lolo. The territory that would later become TteS was part of the Thompson River District of the North West Company when the company officially defined its territory west of the Rocky Mountains in 1815. After unsuccessfully recruiting local indigenous populations to hunt and trap for them, the North West Company began a practice of importing Haudenosaunee from around Montreal to hunt and trap, with an expectation that they would teach the local populations how to do so as well. This led to at least two violent confrontations between the North West Company and local indigenous people during the 1810s. The Kamloops Indian Residential School was established on the Nation's territory in 1890, and was run by the Catholic Church until 1969 as part of the Canadian Indian residential school system, before being taken over by the federal government and used as a day school. At one point, the school was the largest in the residential school system, with up to 500 students attending at any given time. The school closed in 1978, but the building remains near a bend in the South Thompson River on Kamloops Indian Reserve No. 1. In May 2021, according to a source referencing TteS Kukpi7 Rosanne Casimir's news release, the remains of 215 children, including some as young as three years old, were found buried on the site of the former residential school. Work is being done to see if any records of these deaths can be found in local museums, and to inform community members who had family that attended the school, to provide help dealing with the discovery. Another source limits the discovery to having identified approximately 200 potential burial sites using ground penetrating radar techniques, citing more forensic investigation and excavation work needing to be done. The city of Kamloops is now a major regional urban centre with circa 92,000 residents. The Kamloops Indian Band's business district functions economically as a part of the city, though it is separately administered by the Band. The golf course and resort/recreational community of Sun Rivers is located on the main Kamloops Reserve. Controversy over the Sun Peaks Resort in regard to native title has involved Kamloops band members.

Демография

Қазіргі уақытта тайпаның резервацияда және одан тыс жерде тұратын 1412 мүшесі бар. Олардың белсенді тіл және мәдени бағдарламалары бар, ал олардың Skʼelep School of Excellence мектебі Британдық Колумбиядағы ең ірі алғашқы ұлттардың бастауыш мектептерінің бірі болып табылады (Skʼelep – шусвап тілінде "Алаяқ", койотты білдіреді).