Кіріспе

Каронделет /k//ə/'/r//ɒ//n//d//ə//l//ɛ//t/ – Миссури штатының Сент-Луис қаласының оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан аудан. Ол 1851 жылы жеке қала ретінде құрылған және 1870 жылы Сент-Луис қаласына қосылған. 2000 жылғы халық санағы бойынша, ауданда 9 960 адам тұрады.

Атауы

Каронделет испандық Жоғарғы Луизиана колониясының губернаторы Барон Каронделеттің құрметіне аталған. Осы қоғам ғасырлар бойында түрлі атаулармен және лақаптармен белгілі болды, мысалы: Делор ауылы, Каталан даласы, Луисбург, Вид Пош және Қант тауы.

Тарих

Каронделет 1767 жылы Клемент Делор де Треже құрды, ол Францияның оңтүстігіндегі Кверси аймағының Кахор қаласында дүниеге келді. Ол Сент-Анжеден жер алып, тас үй салдырды. Алғашқыда бұл елді мекен Делор ауылы деп аталды. Кейіннен ол Луи Каталанның құрметіне Каталан даласы деп аталды, Луи Каталан – алғашқы қоныс салушылардың бірі. Келесі атауы Луибур болды, бұл Франция королі Людовик XVI-ның (1774–1793) құрметіне берілгендігі мүмкін. Француздардан испандықтарға аумақ өткеннен кейін, Треже әскери шенін қайта алуға тырысты. Треже француз болғандықтан, оның өтініші қабылданбауы мүмкін деп қорқып жүрді. Луизиананың генерал-губернаторы, барон де Каронделет испан қызметінде болды. Треже Каронделеттің құрметіне елді мекенге оның атын қойып, оны мақтап, шенін алды. Елді мекен алғашқыда Vide Poche деп аталды. Бұл атау көбінесе "бос қалта" деп қате аударылады, бірақ француз тілінде дұрысы "Poche Vide". Бұл – тұрғындарының кедейлігіне байланысты туындаған халықтық этимология. Әңгіме бойынша, Каронделет тұрғындары Сент-Луистен ұн сатып алатын, бірақ көбінесе оны төлей алмаған, себебі қалталары бос болған. Басқа түсіндірмеде бұл лақап "қалтадан босататын" дегенді білдіреді, француз тілінде осылай түсініледі, яғни келушілердің қалтасы осы жерде босатылып қалатын еді. Каронделет тұрғындары қонақжайлылығымен және түрлі спорттар мен ойын-сауықтарға құштарлығымен белгілі болды. Сент-Луиске келген адам үйіне қалтасы бос қайтып оралатын. Мүмкін, Каронделеттің ер адамдары жылқылары жылдам болған шығар немесе олар карта ойнауда шебер болған. Сент-Луис тұрғынына жексенбі күні Каронделетке баруды ұсынса, ол: "A quoi sert, c'est un vide poche" (яғни, "Бұл ненің қажеті бар? Бұл – қалтадан ақша шығарып алатын орын") деп жауап қайыратын. Каронделеттің тағы бір лақап аты – "Pain de Sucre" немесе "Шәкәр бас". Бұл атау Миссуриге Сент-Лоуренс аңғарынан келген, ал бастапқыда "диірмен" дегенді білдірген, себебі "Vide Poche" Жаңа Францияда диірменге берілген лақап етіп құжатталған, ал аймақтағы алғашқы халық негізінен Канададан келген. Сент-Луис Виде Пошеде алғашқыда диірмен болғандығы белгілі. Алайда, бұл жердің атауына "қалтақап" деген мағынаны білдіретін тағы бір ұқсас қосымша семантикалық жүктеме қосылған сияқты. 1799 жылғы санақта Каронделет "Сент-Луистен екі лига төмен" деп сипатталған, онда 181 ақ нәсілді және 3 африкалық құл тұрған. Каронделет 1832 жылы қала болып құрылды. 1860 жылы Оңтүстік Сент-Луис атымен Сент-Луис қаласының бірінші округімен бірікті, ал 1870 жылы Сент-Луиске қосылды. Каронделет – 1836 жылы Америкаға келген француз тамыры бар Қасиетті Жүсіп әпкелерінің алғашқы негізі. Бұл қауым негізінен Оңтүстік-Шығыс Миссуридің қорғасын ауданынан қорғасын өңдеумен айналысты. Бұл кәсіп 1840 жылдары Сент-Луис, Айрон-Маунтин және Оңтүстік темір жолы арқылы жеткізілетін қорғасын ұңғымаларын өндіруден басталды. Сюзан Блоу 1873 жылы Каронделеттегі Де Перес мектебінде АҚШ-та алғашқы үздіксіз, мемлекеттік қаржыландырылатын балабақшаны ашты. Америка Азамат соғысы кезінде Джеймс Бьюкенен Идс иелігіндегі Союз теңіз кеме жасаушылықтарында Союз армиясы мен флот үшін 32 бронетанк канонерлік кемелер салынды, оның ішінде бастапқы City класындағы төрт бронетанк: Сент-Луис, Каронделет, Питтсбург және Луисвилл. City класындағы басқа үш канонерлік кеме (Каир, Моунд Сити және Цинциннати) Иадс компаниясымен қосалқы келісімшарт бойынша Иллинойс штатының Моунд Сити қаласында салынды. Hertz Metal Company 1870 жылдан 1930 жылға дейін баллондық сым өндірді және қорғасын балқыту зауытын басқарды. 1876 жылы Провидент химиялық зауыты бастапқыда қорғасынды қолданатын процесте Каронделет зауытынан фосфаттар өндіруде әлемдік көшбасшы болды. Зауыт 1920 жылдары Swann Chemical Company сатып алды, содан кейін 1935 жылы Monsanto сатып алды. 1930 жылдары зауыт арқылы өзеннің бағыты өзгертілді. Монсанто өндірісті Solutia компаниясына аударды. Ол 2000 жылы Астарис, содан кейін Израиль химиялық компаниясының бөлігі болды. Зауыт жылына 250 миллион фунт фосфат және фосфор қышқылы өнімдерін өндіреді. Бастапқыда бұл ауданда негізінен француздар, кейіннен неміс иммигранттары тұрған. Қазіргі кезде бұл ауданда Миссисипи өзені бойындағы өнеркәсіптік пайдаланулар, өзеннен алыс орналасқан тұрғын үйлер мен коммерциялық пайдаланулар бар. Бұл маңайда Сент-Луистегі ең көне үйлер сақталған, себебі бұл бұрын тәуелсіз елді мекен болған. Тұрғын үйлердің көп бөлігі 1880 мен 1930 жылдар арасында салынған. Аймақтағы тұрғын үйлер қарапайым бір қабатты коттедждерден бастап, пәтер үйлеріне және үлкен жеке үйлерге дейін әртүрлі. Тұрғын үйлердің көп бөлігі кірпіштен салынған.

Демография

2020 жылы Каронделет халқының 43,1% ақ нәсілді, 39,3% қара нәсілді, 0,5% американдық индейлер, 1,5% азиялық, 9,9% екі немесе одан көп нәсілді, ал 5,6% басқа нәсілді болған. Халықтың 9,6% испан немесе латиноамерикандық текті.