Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ақпараттық маман немесе ақпарат саласының маманы – баспа немесе цифрлық ақпаратты жинап, тіркеп, ұйымдастырып, сақтап, қорғап, іздеп алып, таратумен айналысатын адам. Клиентке ұсынылатын қызмет – ақпараттық қызмет деп аталады. "Ақпараттық маман" деген кең мағынадағы термин кітапханашылар, архивистер, ақпаратты басқарушылар, ақпараттық жүйелер мамандары, ақпараттық ғалымдар, құжаттарды басқарушылар сияқты ұқсас және кейде бір-бірімен байланысты кәсіптерді сипаттау үшін қолданылады, бірақ терминология әртүрлі дереккөздерде және ұйымдарда өзгеше болуы мүмкін. Кейбір маңызды салалық дағдылар: мәтін редакторы, электрондық кестелер, цифрландыру дағдылары, интернетте іздеу жүргізу, сондай-ақ ақпараттық жүйелер, деректер базалары, контентті басқару жүйелері және арнайы бағдарламалар мен жиынтықтар. Клиенттерге қызмет көрсету. Ақпараттық маманның клиенттердің ақпараттық қажеттіліктерін қанағаттандыру қабілеті болуы керек. Тілдерді білу. Қолдағы ақпаратты басқару және клиенттердің сұраныстарын орындау үшін бұл өте маңызды. Жеңіл дағдылар. Бұларға келіссөздер жүргізу, жанжалдарды шешу және уақытты тиімді пайдалану сияқты дағдылар кіреді. Басқару оқытуы. Ақпараттық маман стратегиялық жоспарлау және жобаларды басқару сияқты ұғымдармен таныс болуы тиіс.
An information professional or information specialist is someone who collects, records, organises, stores, preserves, retrieves, and disseminates printed or digital information. The service delivered to the client is known as an information service. The versatile term "information professional" is used to describe similar and sometimes overlapping professions, such as librarians, archivists, information managers, information systems specialists , information scientists, records managers, but terminology differs among sources and organisations. Some essential cross sector skills are:
IT skills, such as word processing and spreadsheets, digitisation skills, and conducting Internet searches, together with skills loan systems, databases, content management systems, and specially designed programmes and packages. Customer service. An information professional should have the ability to address the information needs of customers. Language proficiency. This is essential in order to manage the information at hand and deal with customer needs. Soft skills. These include skills such as negotiating, conflict resolution, and time management. Management training. An information professional should be familiar with notions such as strategic planning and project management.
Қауымдастықтар
Көптеген елдерде кітапханашылар мен басқа да ақпараттық мамандардың кәсіби және академиялық стандарттарын қадағалайтын кәсіби қауымдастықтар бар. Сонымен қатар, кітапхана және ақпараттық ғылымы (LIS) саласына қатысты халықаралық қауымдастықтар да бар, олардың ең танымалсы – Халықаралық кітапхана қауымдастықтары мен мекемелер федерациясы (IFLA). Көптеген елдерде LIS курстары тиісті кәсіби қауымдастықтармен аккредиттеледі, мысалы, АҚШ-тағы Америка кітапханалар қауымдастығы (ALA), Ұлыбританиядағы кітапхана және ақпарат мамандарының чартерлік институты (CILIP) және Австралиядағы Австралия кітапхана және ақпарат қауымдастығы (ALIA).
Most countries have a professional association who oversee the professional and academic standards of librarians and other information professionals. There are also international associations related to LIS (library and information science), the most prominent of which is the International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA). In many countries, LIS courses are accredited by the relevant professional association, as the American Library Association (ALA) in the USA, the Chartered Institute of Library and Information Professionals (CILIP) in the UK, and the Australian Library and Information Association (ALIA) in Australia.
Біліктіліктері
Бүкіл әлемдегі білім беру мекемелері академиялық дәрежелерді, немесе мұрағаттану, ақпараттық жүйелер, ақпараттық басқару және құжаттарды басқару сияқты осымен байланысты пәндер бойынша дәрежелерді ұсынады. Ақпараттық ғылым саласында білім беретін кейбір мекемелер өздерін iSchool деп атайды, мысалы, Азиядағы CiSAP (Азия-Тынық мұхиты аймағы iSchools консорциумы, 2006 жылы құрылған) және АҚШ-тағы iSchool Caucus. Ақпараттық сала мамандары үшін сертификаттар ұсынатын онлайн-оқу ресурстары да бар.
Educational institutions around the world offer academic degrees, or degrees on related subjects such as Archival Studies, Information Systems, Information Management, and Records Management. Some of the institutions offering information science education refer to themselves as an iSchool, such as the CiSAP (Consortium of iSchools Asia Pacific, founded 2006) in Asia and the iSchool Caucus in the USA. There are also online e learning resources, some of which offer certification for information professionals.
Африка
Африкада ақпарат дамуы басқа континенттерге қарағанда кешірек басталды, негізінен интернетке қолжетімділіктің, цифрлық инфрақұрылымды басқаруға қажетті білік пен ресурстардың жетіспеушілігіне және "білікті арттыру мен тәжірибе алмасу мүмкіндіктеріне" байланысты. Бүгінде ақпаратты зерттеу саласында академиялық дәрежелерді Африка елдерінің көптеген университеттерінде алуға болады, мысалы, Претория университеті (Оңтүстік Африка), Найроби университеті (Кения), Макерере университеті (Уганда), Ботсвана университеті (Ботсвана) және Нигерия университеті (Нигерия).
Information development in Africa started later than in other continents, mainly due to a lack of internet access, expertise and resources to manage digital infrastructure, and "opportunities for capacity development and knowledge sharing". Nowadays, academic degrees in information studies are available at many universities of African countries, such as the University of Pretoria (South Africa), University of Nairobi (Kenya), Makerere University (Uganda), University of Botswana (Botswana), and University of Nigeria (Nigeria).
Азия
Азияның 30-дан астам елінде АБТ саласындағы зерттеулер жүргізілуде. iSchools Inc. ұсынған мысалдардың кейбіреулері: Гонконг университеті, Жапонияның Цукуба университеті, Оңтүстік Кореяның Юнсей университеті, Тайвань Ұлттық университеті және Қытайдың Ухань университеті.
LIS related studies are available in more than 30 Asian countries. Some examples listed by iSchools Inc. are the University of Hong Kong, University of Tsukuba, Japan, Yonsei University, South Korea, National Taiwan University and Wuhan University, China.
Австралия
Австралия кітапхана және ақпарат қауымдастығы (ALIA) 2021 жылға дейін өз веб-сайтында "кітапханашы және ақпарат мамандары" үшін аккредиттелген бакалавриат және магистратура курстарын ұсынатын алты оқу орнын тізімдейді. Жаңа Зеландияда Жаңа Зеландияның Ашық Политехникалық институты және Веллингтонның Виктория университеті ақпарат саласының мамандарына арналған бакалавриат және магистратура деңгейлеріндегі білім беру бағдарламаларын ұсынады.
The Australian Library and Information Association (ALIA) as of 2021 lists six schools offering undergraduate and postgraduate accredited university courses for "Librarian and Information Specialists" on their website. In New Zealand, the Open Polytechnic of New Zealand and the Victoria University of Wellington offer undergraduate and postgraduate degree courses for information professionals.
Еуропа
Еуропа елдерінің көпшілігінде ақпараттық-кітапханалық іс (ЛИЗ) саласында бакалавр дәрежесін беретін университеттер, колледждер немесе мектептер бар. 40-тан астам университет ЛИЗ-ге байланысты салаларда магистр дәрежесін ұсынады, ал көптеген оқу орындары, мысалы, Швецияның Борас университетіндегі кітапхана және ақпарат ғылымдары швед мектебі, Барселона университеті (Испания), Лафборо университеті (Ұлыбритания) және Аберистуит университеті (Уэльс, Ұлыбритания) докторлық дәрежелерін де ұсынады.
The majority of European countries have universities, colleges, or schools which offer bachelor's degrees in LIS studies. Over 40 universities offer master's degrees in LIS related fields, and many institutions, such as the Swedish School of Library and Information Science at the University of Borås (Sweden), the University of Barcelona (Spain), Loughborough University (UK), and Aberystwyth University (Wales, UK) also offer PhD degrees.
Солтүстік Америка
Ақпараттық зерттеулер және осы сала бойынша білім беру бағдарламалары АҚШ және Канаданың көптеген академиялық мекемелерінде бар. АҚШ-тың кәсіби ұйымдары еуропалық әріптестерімен бірлесіп, көптеген білім беру жобаларын іске қосты және ақпараттық зерттеулер саласында маңызды жетістіктерге қол жеткізді, мысалы, пәнаралық байланысты күшейту және қашықтықтан оқытуды оңтайландыру. Мэриленд штатының Сильвер-Спринг қаласында орналасқан Интеллектуалды ақпаратты басқару қауымдастығы (Association for Intelligent Information Management) емтиханды сәтті тапсырғандарға "Сертификатталған ақпараттық маман" (CIP) біліктілігін ұсынады, мұндай сертификат үш жыл бойы жарамды.
Information studies and degrees are available at numerous academic institutions throughout the US and Canada. US professional associations, together with their European counterparts, have undertaken many educational initiatives and pioneered many advances in the field of Information studies, such as increased interdisciplinarity and more effective delivery of distance learning. The Association for Intelligent Information Management, based in Silver Spring, MD, offers a qualification called Certified Information Professional (CIP), earned upon passing an examination, with certification remaining valid for three years.