Кіріспе

Penwortham (['/p//ɛ//n//w//ər//ð//əm/]) – Англияның Ланкашир графтығындағы Саут-Риббл ауданында, Риббл өзенінің оңтүстік жағалауында, Престон қаласының қарсаңында орналасқан қала және азаматтық приход. Қала өзеннің ең батыс жағынан өтетін нүктесінде орналасқан, және маңызды автомобильдік және теміржол байланыстары осы жерден өтеді. 2011 жылғы халық санауы бойынша қала халқы 23 047 адамды құрады.

Тарих

Ерекше қала атауы кельт және англосаксон тілдерінен шыққан. Бұл Уэльс тілінен алынған "pen" – төбе және ескі ағылшын тілінен алынған "worphamm" – қоршалған шаруашылық сөздерінің қосындысы. Алғашқы атаулары Peneverdant және Pendrecham (1200); Penwrtham (1204); Penuertham (1212); Penwortham (1260) және Penewrthamn (1292) болған. Қаланың тарихы тарихқа дейінгі заманға дейін жетеді, археологиялық мәліметтер Мидлфорттағы арна Риббл өзенін кесіп өту үшін қолданылғанын көрсетеді. Пенвортем "Домсдей кітабында" "Пенвердент" деп тіркелген. 1066 жылғы нормандық жаулау кезінде барондық король Эдуардқа тиесілі болды. 1894 жылдан 1974 жылға дейін приход Престон ауылдық округінің құрамында болды. 1974 жылы приход Оңтүстік Риббл ауданының бөлігіне айналды. 2024 жылы үкіметтік тұрғын үй агенттігі "Homes England" жергілікті кеңесшілер бірнеше жыл бойы жобаны тоқтатқаннан кейін Пенвортамда 1100 үй салуға рұқсат берді.

Демография

Пенвортем – Ланкаширдегі халық саны бойынша ірі азаматтық аудандардың бірі, 2001 жылғы халық санауы бойынша 23 436 адам тұрады. Қаланың даму жолы Престон қаласының даму жолына ұқсас.

География

Төменгі Пенвортэм ауданы Виктория дәуірінде дамыған, бұл Лейланд жолы мен оны қоршаған көшелердегі көптеген террасалы үйлердің болуынан көрініп тұр. Жоғары Пенвортэм 1920 жылдардан бастап соғыстан кейінгі жартылай жеке тұрғын үйлермен ерекшеленеді. Қалаға Ховик-Кросс және Миддлфорт сияқты елді мекендер мен Кингсфолд тұрғын үй массиві кіреді. Соңғы жылдары қаланың Broad Oak Farm, Bee Lane, Kingsfold Drive, Stricklands Lane және Factory Lane аймақтарында бірнеше жаңа тұрғын үйлер салынды.

Көрнекті орындар

Пенвортем Приори Роусторн отбасы үшін салынған және Кумбриялық сәулетші Джордж Вебстер оны қайта жобалаған. Аймақтың жылдам дамуы мен жаңа тұрғын үйлерге қажеттілік туғандықтан приори бұзылып жатыр. Пенвортэм шіркеуінің үйі бастапқыда Престонға қарай Пенвортэм төбесінде орналасқан, бірақ A59 жолын кеңейту салдарынан үй бұзылып, Хаттон қаласындағы тұрғын үй көшесіне көшірілді. Пенвортем су мұнарасы 19 ғасырдың соңында салынды және тұрғын үйге айналдырылды. Бұл жергілікті помещик Лоренс Роусторннің қызметкерлері үшін салынған шала жеке коттедждердің бір бөлігі. Риббл өзені арқылы Престонға көпір салудың алғашқы әрекеті 1755 жылы аяқталды, бірақ келесі жылы құлап кетті. Оның орнына 1759 жылы Пенвортем Ескі көпірі ашылды және ол бүгінге дейін тұр, бірақ қазірде моторлық көліктер үшін қолжетімді емес.

Білім

Бірқатар бастауыш мектептермен қатар, Пенвортамдағы үш жоғары мектеп – All Hallows Catholic High School, Penwortham Girls' High School және Penwortham Priory Academy. Олардың бәрі Ливерпуль жолына жақын, қала орталығында орналасқан.

Мемлекеттік қызметтер және жайлылықтар

Пенвортэмде үш супермаркет бар: 2007 жылы Kwik Save-дан қайта құрылған Sainsbury's, 1960 жылдардың ортасында Ливерпуль жолында ашылып, 1990 жылдары Миллбрук Уэйге көшірілген Booth's және 2021 жылдың қаңтарында бұрын Коп Лэйн мен Ливерпуль жолының бұрышындағы мемлекеттік ғимараттар орналасқан жерде ашылған Tesco. Мұнда үш балық және картоп фри дүкені бар. Пенвортэм демалыс орталығы Пенвортэм Приори академиясының бөлігі болып табылады. Онда 25 метрлік жабық жүзу бассейні, спорт залы және сквош корты бар, олар жалпы жұртшылыққа ашық. Ланкаширдегі ең көне қайырымдылық ұйымдарының бірі – 1867 жылы құрылған Галлоуэйдің соқырлар қоғамы 1950 жылдан бері Пенвортэмде орналасқан. Бұл қоғам Ланкашир және одан тыс жерлердегі 6500 соқыр және көру қабілеті нашар адамға қызмет көрсетеді. 2020 жылдың наурызында Лиам Стемсон мен Эллис МакКеоун Пенвортэмдегі алғашқы қолөнер джин зауытын – Fairham Gin-ді құрды. Олар 2021 жылдың сәуірінде "Signature Edition", "Dry Lancashire Gin" және одан кейін 2021 жылдың қарашасында "Ochre Edition" джинін шығарды. 2021 жылдың шілдесінде зауыт Риббл Риверс Трастпен серіктестікке келісіп, әрбір 700 мл джин бөтелкесінен түскен қаражат Ланкашир аймағында ағаш отырғызуға жұмсалады.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC North West және ITV Granada ұсынады. Телевизиялық сигналдар Winter Hill теледидар таратушысынан алынады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Lancashire, Heart North West, Smooth North West, Central Radio North West, Greatest Hits Radio Lancashire, Capital Manchester and Lancashire және қауымдық негіздегі Radio Leyland. Қалаға Lancashire Telegraph және Lancashire Evening Post газеттері қызмет етеді.

Көлік

Қала Риббль өзені арқылы өте жақсы көлік байланысына ие. Ливерпуль жолы 1915 жылғы "Жаңа Пенвортэм көпірі" арқылы Престонға қарай созылады. Пенвортэм Коп Лэйн теміржол станциясы 1964 жылы желі жабылғанға дейін Престон мен Саутпорт арасындағы Батыс Ланкашир теміржолының бір бөлігі болды. Коп Лэйннің астынан өткен теміржолдың тілігі кеңейтілді және қазір А59 Пенвортэм айналма жолын, "Алтын жол" деп аталатынын, өткізеді. Бұл жол "Престон Flyover" арқылы Престонға тікелей жетеледі, ол қазір өзен үстінен өтетін басты жол саналады. Пенвортэмге үнемі автобус маршруттарын "Престон автобусы" және "Стайджкоуч" компаниялары, сондай-ақ 2015 жылдың қазанында жұмысын тоқтатқан "Джон Фишвик және ұлдары" компаниясы қамтамасыз еткен. Барлық бағыттар Престон қаласының орталығынан және оған қарай жүзеге асырылады.

Қоғамдық іс-шаралар

Пенвортемде жыл бойы қоғамды біріктіру және түрлі мерекелерді тойлау мақсатында көптеген іс-шаралар ұйымдастырылады. Ең ұзақ тарихы бар іс-шара – Пенвортам галасы, ол жыл сайын Хёрст-Грандж паркінде өткізіледі. Гала шерумен басталады, онда жергілікті бастауыш мектептер мен қоғамдық ұйымдардан келген балалар безендірілген платформаларда отырады. Содан кейін күні бойы және кешке дейін ойын-сауық, сауда орындары мен аттракциондар жұмыс істейді. Penwortham Live 2013 жылдың сәуір айында басталып, музыка, өнер, театр және поэзия фестивалі ретінде екінші рет өтті. Демалыс күндері көптеген жергілікті кәсіпорындарда, әсіресе Ливерпуль жолында тікелей эфирде ойын-сауық көрсетілді. Пенвортем Рождестволық жәрмеңкесі – Ливерпуль жолында жыл сайын өткізілетін мерекелік шара. Бұл желтоқсан айында өтетін бір күндік іс-шара, онда қолөнер бұйымдары, сыйлықтар, тағамдар, сусындар және ойын-сауық ұсынылады.