Кіріспе

Джон Николас Ринглинг (31 мамыр 1866 - 2 желтоқсан 1936) – американдық кәсіпкер, жеті Ринглинг бауырдың ең танымалсы. Олардың бесеуі Барнум және Бейли циркін өздерінің Ringling Bros. World's Greatest Shows циркімен біріктіріп, саяхаттайтын цирктердің дерлік монополиясын құрды және қазіргі цирктің қалыптасуына үлкен үлес қосты. Америка Құрама Штаттарындағы ең ірі цирктердің көптеген иесі және басқарушысы болғаннан басқа, ол мал өсіруші, жылжымайтын мүлік дамытушы және өнер коллекционері де болды. 1987 жылы ол Флорида суретшілер даңқы залына енгізілді.

Серкеттегі алғашқы жылдары

Джон Айова штатының Макгрегор қаласында француз анасы Мари Саломе Джулиар мен неміс әкесі Август Ринглингтен (фермер және шекпен жасаушы) туған жеті ұл мен бір қыздың бесінші баласы болып дүниеге келді. Алғашқы отбасылық аты "Руенгелинг" болған. Бес ұлы бірлесіп цирк империясын құрды. Ринглингтер 1870 жылы "Ринглинг Брос. Біріккен есімдер шоуы, Ұлы қос цирк, Корольдік еуропалық аңдар қоры, музей, керуен және оқытылған жануарлардың конгресі" деп аталып, кіруге бір цент ақы алды. 1882 жылы "Ринглинг Брос. Классикалық және комедиялық концерттік компаниясы" деп аталды. 1889 жылға қарай цирк жануарлармен тартылған шарабандардың орнына теміржол вагондарында саяхаттауға жетті. 1905 жылы Джон Мэйбл Бертонға үйленді. 1907 жылы ағалары Джеймс Энтони Бейлидің мүлігінен Барнум & Бейли циркін 400 000 долларға сатып алып, 1918 жылғы маусым соңына дейін екі циркті жеке-жеке басқарды. Джон ағаларымен бірге циркте жұмыс істеді, ол: "Біз жұмысты бөлістік, бірақ біргеміз" деді. Джон алдын ала саяхаттап, өнер көрсетулерді ұйымдастырды, ал Чарльз операциялық менеджер болды.

Цирк империясын құру

1907 жылы Джеймс Бейлидің мұрагерлерінен Барнум мен Бейлидің Жер бетіндегі ең ұлы шоуын сатып алғаннан кейін, Ринглинг ағайындары АҚШ-та «Цирк патшалары» деп танылды, себебі олар өздерінің атын алып жүрген шоуды ғана емес, сонымен қатар Барнум мен Бейли циркін, Адам Форпо және Селлс ағайындар циркін де басқарды. 1900 жылдардың басында ағайындардың қатары азайды, себебі Отто 1911 жылы күтпеген жерден қайтыс болды. Төрт жылдан кейін үлкен ағасы Ал Ринглинг те қайтыс болды, ал 1918 жылы ағасы Генри де қайтыс болды. Отбасылық басқару дами келе жатқанда, Ринглингтер Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі алып циркті гастрольде ұстауға күш салды. Адам күшінің жетіспеуі, теміржол шектеулері және 1918 жылғы тұмау пандемиясының бәрі 1918 жылғы маусымның соңында Ринглинг Брос әлемдегі ең ұлы шоулар мен Барнум мен Бейлидің Жер бетіндегі ең ұлы шоуларын біріктіру туралы шешімге әсер етті. 1918 жылдың 8 қазанында «Ринглинг Брос» маусымы Джорджия штатының Уэйкросс қаласындағы қойылымнан кейін аяқталды, ал цирк пойыздары Коннектикут штатының Бриджпорт қаласындағы «Барнум және Бейли» қысқы үйіне бағытталды. 1918-1919 жылдардың қысында екі цирк бір үлкен шоуға біріктірілді, ал 1919 жылдың 29 наурызында Ринглинг Брос және Барнум & Бейли циркі Нью-Йорктегі Мэдисон Сквер Гарденде дебют жасады. 1919 жылы Альф Т. Ринглинг қайтыс болғаннан кейін, Джон мен Чарльз ағайындары 1927 жылы Қысқы кварталды Сарасотаға (Флорида штаты) көшіру туралы шешім қабылдады, онда ағайындар жылжымайтын мүлікпен айналысып табысқа жетті. Сарасотаның тұрғыны болғанымен, Чарльз 1926 жылы көшіру аяқталмай қайтыс болды. Чарльз ағаның қайтысымен Джон Ринглинг ағайындардың соңғысы болды. Отбасының басқа мүшелері компанияның акцияларын мұра еткенімен, президент ретінде ол Ұлы депрессияға дейінгі жылдары циркті басқаруды жалғастырды. 1920 жылдары Ринглинг Грей Крэгті, Гадсон өзеніне қарап, Нью-Джерсидің Палисадес тауының басында орналасқан, Альпиндегі, Нью-Джерсидегі жазғы резиденциясы болған 20 бөлмелі сарайды салды. Ринглинг цирк труппасын Нью-Йорк штатының Йонкерс қаласынан өзеннің арғы жағына алып келіп, акробаттар мен жануарларды қонақтарға ойын-сауық көрсетуге әкелетін. Ұлы депрессия кезінде Ринглингтің қаржылық және жеке қиындықтарымен мүлік бақылаудан шығып, үй 1935 жылдың қарашасында бұзылды. 1909 жылы Джон мен оның әйелі Мейбл қыстарын Сарасотада өткізе бастады. Ерлі-зайыптылар Мэри Луизадан және Флорида шығанағының жағалауында жер инвестицияларына Ринглинг отбасының бірнеше мүшелерін қатысқан тағы бір цирк менеджері Чарльз Н. Томпсоннан шығанақтың алдындағы мүлікті сатып алды. Ринглинг 30 бөлмелі сарайды тапсырды, ол венециялық готика сарайларынан үлгі алған, оны Нью-Йорк сәулетшісі Дуайт Джеймс Баум жобалады және Оуэн Бернс салдырды. Ол 1926 жылы аяқталды және Cà d'Zan деп аталды, «Жоханның үйі» венеция тілінде. Кейіннен олардың өнер жинақтарына арналған мұражай салынды. Жылжымайтын мүлікке инвестиция салғандары және кейін цирк қыстақтарын туристік орын ретінде дамытқандары үшін Джон мен оның інісі Чарльз Сарасотаның дамуының ізашарлары ретінде қарастырылады. 40 жыл ойын-сауық саласында жұмыс істегеннен кейін, теміржол, мұнай кен орындары мен ранчолардың иесі болған Джон әлемдегі ең бай адамдардың біріне айналды. Сонымен қатар ол әлемді аралап, өзінің циркі үшін жаңа артистерді іздейтін. Еуропаға жасаған осы сапарлары кезінде ол ескі әлем шедеврлерінің жинағын және Барокко өнерінің жинағын, соның ішінде Питер Пол Рубенстің гобелендерге арналған төрт эскизін құрай бастады. 1929 жылы Джон Ринглинг Америка цирк корпорациясын сатып алды, ол Селлс Флото циркі, Хагенбек Уоллес циркі, Джон Робинсон циркі, Спаркс циркі, Буффало Биллдің Жабайы батыс шоуы және Ал Г. Барнс циркінен тұрды. Ол оларды Джерри Мугиваннан, Берт Бауэрстен және Эд Баллардтан 1,7 миллион долларға (қазіргі шамамен $) сатып алды. Осы сатып алу арқылы Ринглинг Америкадағы барлық ірі саяхаттау цирктердің иесі болды. 1933 жылы Ринглинг ағайындарының соңғысы, ауырып, қартайған Джон, жер бетіндегі басқа ешкімнен гөрі цирк иелері болды және оның байлығы бір кезде 50 миллион долларға бағаланды. Оның банкнотын ұстаған фирма банкротқа ұшырады. 1929 жылы Ринглинг мырзаның айтуынша, ол Нью-Йорк Инвесторс, Инк. (тұрмыстық мүлік) компаниясының президенті Уильям М. Гревпен кездесті, ол оған 1 700 000 доллар қарыз беруге келісті. Ринглинг мырза цирк акцияларының жартысын кепілдікке берді. Біраз уақыттан кейін Нью-Йорк Инвесторс Ринглингтің қарызын қазір банкрот болған еншілес компанияға сатты. Ауырған соңғы жылдары Ринглинг мырза шамамен 18 000 долларлық процент төлеуге үлкермеді. Финансиер Грев дереу Кони-Айлендке барып, цирк түсімдерін қоса беруге қаупін тудырды. «Барлық мүлігіңді бір қапқа салып маған бер», - деп талап етті ол. Сол түні, 104 градус қызбамен, Ринглинг мырза дөңгелек креслоға отырғызылып, басқа бөлмеге әкелінді. Оның медбикесінің наразылығына қарамастан, ол Нью-Йорк Инвесторсқа мүлігінің көп бөлігін беруге қағаздарға қол қойды. Кейін ол Грев мырза Ринглинг акцияларын басқару және цирктерді басқару үшін дауыс беру трастын құрғанын, ал Флоридадағы Сарасотадағы оның танымал өнер жинағынан Тициан, Рембрандт, Халс, Рубенс сияқты бірнеше туындыларды сақтау үшін тағы бір траст құрғанын білді. Ринглинг мырза ештеңесіз қалды. Бірақ ол бес дауыс беру сенімділерінің бірі болды және қарызды төлегеннен кейін мүлігін қайтарып алатын болды.

Басқа да кәсіпорындар мен қызмет түрлері

Ринглинг көптеген бизнеске қатысты, оның ішінде; Миссури, Монтана, Огайо, Оклахома және Техас штаттарындағы темір жолдар; Оклахомадағы мұнай өндірісі; Флоридадағы жылжымайтын мүлік. Нью-Йорктегі «Чатэм және Феникс Ұлттық Банкі» директоры және акционері. Истленд, Уичита-Фоллс және Гальф темір жолы, Мангумнан Бреквокерге дейін. Джон және Мейбл Ринглинг өнер мұражайының негізін қалаушы, Сарасота, Флорида. «Мэдисон Сквер Гарден» корпорациясының вице-президенті және басқарма төрағасы. «Мэдисон Сквер Гарден» спорттық компаниясының президенті. Ринглинг және мұнай кен орындары темір жолының президенті. 1916 жылдың 23 қарашасында құрылған, 1925 жылдың шілдесінде Атчисон, Топека және Санта-Фе темір жолына жалға берілген және 1926 жылы AT&SF-ке сатылды.

Атаулар ауыстырылуы

Ринглинг, Монтана, бір кезде Уайт Сулфур Спрингс және Йеллоустоун паркі темір жолының президенті болған Джон Ринглингтің құрметіне аталған. Ринглинг, Оклахома да Джон Ринглингтің есімімен аталып, Оклахома, Нью-Мексико және Тынық мұхиты темір жолы осы қаланы құрған кезде пайда болды. 1932 жылы директорлар кеңесі Ринглингтің бизнесті басқарудан шеттетіп, Сэм Гумперцті цирктің вице-президенті және бас менеджері етіп тағайындады. Джон мен Эмили Хаг Бак 1936 жылдың 6 шілдесінде ажырасты.

Өлім

Джон Ринглинг 1936 жылғы 2 желтоқсанда Нью-Йорк қаласында қайтыс болды. Ол Ринглинг ағаларының арасында соңғы дүниеден өткені және ең ұзақ өмір сүргені болды. 70 жасқа толған жалғыз бауыр еді. Күнінде әлемдегі ең бай адамдардың бірі болған ол қайтыс болғанда банктік шотында бар болғаны 311 доллар ғана қалды. Өлімінен кейін Сарасотадағы сарайын, мұражайын және барлық өнер жинағын Флорида штатына мұра етіп қалдырды. Cà d'Zan үйі мен Джон мен Мейбл Ринглинг атындағы өнер мұражайы келушілерге 20-шы жылдардың шағылысын, танымал өнер коллекциясын және кітапхананы ұсынады. Джонның тағы бір мұрасы – Ринглинг өнер және дизайн колледжі, мұражай мен оның жинағының мәдени әсеріне орай оның атын қабылдауға рұқсат сұрады. Оның мүлігінде Ринглинг ағайындыларының циркіне арналған мұражай да ашылды. Оның қайтысынан кейін циркті оның жүрегі жақын туысы Джон Ринглинг Норт басқарды және 1967 жылы оны Хьюстон мен Вашингтон судьясы Рой Хофенцке, продюсерлер Ирвин Фельд пен Израиль Фельдке сатты. 1991 жылы Джон мен Мейбл Ринглинг және оның әпкесі Айда Ринглинг Норт бастапқы жерлеу орындарынан эксгумацияланып, Джон мен Мейбл Ринглинг атындағы өнер мұражайына, Cà d'Zan үйінің алдындағы оң жаққа қайта жерленді. Бұл жер «құпия бақ» деп аталады, ал Джон екі әйелдің арасына жерленген. Ringling Bros. және Barnum & Bailey циркі 146 жылдық тарихынан кейін жабылды; келушілер азаюына, жануарлар құқықтарын қорғаушылардың наразылығына және жоғары операциялық шығындарға байланысты, ол 2017 жылғы 21 мамырда Нассау ардагерлерінің естелік кешенінде соңғы қойылымын көрсетті.

Ринглингтер отбасы

Жеті ағайынды және бір апалы-сіңлісі (Аида) болды, олардың төртеуі (Альф, Ал, Чарльз және Отто) Джонмен бірге Ринглинг Брос циркін құрды:

Альберт Чарльз "Ал" Ринглинг (1852–1916). Аугуст Густав "Гас" Ринглинг кіші (1854–1907); сонымен қатар Чарльз Август (Гас) деп те аталады. Уильям Генри Отто "Отто" Ринглинг (1858–1911). Альфред Теодор "Альф Т." Ринглинг (1861–1919). Чарльз Эдвард "Чарли" Ринглинг (1863–1926); кейбір деректерде 1864 жылы туған деп көрсетілген. Джон Николас Ринглинг (1866–1936). Генри Уильям Джордж Ринглинг (1868–1918). Ида Лорейна Вильгельмина Ринглинг (1874–1950).