Кіріспе
Тай-американдық біріккен егіз ағайындар Чанг Бункер және Энг Бункер (11 мамыр 1811 – 17 қаңтар 1874) – сиамдық (тай) американдық біріккен егіз ағайындар. Олардың даңқы "сиамдық егіздер" терминін жалпы біріккен егіздерді білдіретін синонимге айналдырды. Олар көпшілік назарына қызықты объектілер ретінде ұсынылып, "он тоғызыншы ғасырдың ең көп зерттелген адамдарының екеуі" атанды. Ағалар Сиамда (қазіргі Таиланд) қытай тегінен туған және 1829 жылы АҚШ-қа әкелінген. Дәрігерлер оларды американдық және еуропалық көрермендерге "құбыжық шоулары" арқылы таныстырғанда тексерді. Газеттер мен жұртшылық бастапқыда оларға көңіл жасыды, үш жыл ішінде оларды алдап жатыр деп ойлаған менеджерлерінің бақылауынан шығып, өздері гастрольдік сапарға аттанды. Алғашқы көрмелерде олар экзотикалық бейнеленді және өздерінің дене күштерін көрсетті, кейін ағылшын тілінде әңгімелесіп, әдемі залдарда сұхбаттасты. 1839 жылы, он жылдық қаржылық сәттілікке жеткеннен кейін, егіздер гастрольдік сапарларын тоқтатып, Солтүстік Каролина штатындағы Маунт Эйри тауының жанында қоныстанды. Олар АҚШ азаматы болды, құлдар сатып алды, жергілікті әйелдерге үйленді және 21 балаға әке болды, олардың бірнешесі егіздер гастрольдік сапарларын қайта бастағанда олармен бірге жүрді. Чанг пен Энгтің отбасылары бөлек үйлерде тұрды, ал егіздер үш күндік кезекті түрде сол үйлерде тұрды. Азамат соғысынан кейін олар байлықтарының бір бөлігі мен құлдарын жоғалтты. Энг Чангтан бірнеше сағаттан кейін 62 жасында қайтыс болды. Денсаулық сақтау мамандарының жасаған зерттеуі бойынша, олардың бауырлары көкірек сүйектерін байланыстыратын тоқылғыш арқылы біріккен. Жазушы Дарен Штраус: "Олардың біріккен тарихы – тіпті олар тірі кезде де аңыз, көрермендерді таңдандыру және редакторлық ойдан шығарудың шатасуы еді". Көптеген туындылар Бункерлердің өмірін көркемдеп суреттеді, көбінесе ынтымақтастық немесе келіспеушілікті бейнелеу үшін, әсіресе Азамат соғысы кезінде Одақ пен Конфедерацияны бейнелеуде.
Chang Bunker and Eng Bunker (May 11, 1811 – January 17, 1874) were Siamese (Thai) American conjoined twin brothers whose fame propelled the expression "Siamese twins" to become synonymous for conjoined twins in general. They were widely exhibited as curiosities and were "two of the nineteenth century's most studied human beings". The brothers were born with Chinese ancestry in Siam (now known as Thailand) and were brought to the United States in 1829. Physicians inspected them as they became known to American and European audiences in "freak shows". Newspapers and the public were initially sympathetic to them, and within three years they left the control of their managers, who they thought were cheating them, and toured on their own. In early exhibitions, they were exoticized and displayed their athleticism; they later held conversations in English in a more dignified parlor setting. In 1839, after a decade of financial success, the twins quit touring and settled near Mount Airy, North Carolina. They became American citizens, bought slaves, married local sisters, and fathered 21 children, several of whom accompanied them when they resumed touring. Chang and Eng's respective families lived in separate houses, where the twins took alternating three day stays. After the Civil War, they lost part of their wealth and their slaves. Eng died hours after Chang at the age of 62. An autopsy revealed that their livers were fused in the ligament connecting their sternums. The novelist Darin Strauss writes, "their conjoined history was a confusion of legend, sideshow hyperbole, and editorial invention even while they lived." Many works have fictionalized the Bunkers' lives, often to symbolize cooperation or discord, notably in representing the Union and Confederacy during the Civil War.
Сиамда (1811-1829)
Чанг пен Энг 1811 жылы Сиамда (қазіргі Таиланд) дүниеге келді. Олардың анасы олардың тууы басқа бірнеше бауырларының тууынан қиын болмағанын айтқан. Олардың нақты туған күні мен ерте өмірінің егжей-тегжейі белгісіз. Егіздер туралы ең алғашқы хабарламада олардың туған айы 1811 жылдың мамыр айы деп көрсетілген. Олардың туған ауылы Меклон (қазіргі Самут Сонгхрам) деп аталады; қаладағы мүсін егіздердің туған жерін еске салады. Олардың әкесі Ти-эй, қытай тегінен шыққан балықшы болған. Ол егіздер кішкентай кезінде қайтыс болды, мүмкін 1819 жылы аймақта тараған шешек эпидемиясынан. Олардың анасы Нок, балаларының көмегімен үйрек өсірді. Оның этникалық тегі белгісіз. Әртүрлі мәліметтерге сәйкес, ол сиамдық, қытайлық, жартылай қытай және жартылай сиамдық, немесе жартылай қытай және жартылай малайлық болуы мүмкін. Чанг пен Энг теравада буддистігінде тәрбиеленді. Кеуделері біріккеніне қарамастан, олар белсенді жастар болды, басқа балалармен бірге жүгіріп, ойнады. Анасы оларды басқа балалары сияқты, ерекше назар бермей, қарапайым түрде тәрбиеледі. Бауырластарды шотланд саудагері Роберт Хантер тапқан деп есептеледі. Хантер Сиам үкіметінің сенімді серіктесі болды және еркін саяхаттады. 1824 жылы Хантер егіздерді алғаш рет Менам өзенінде балық аулау кемесінде кездестіргені және олар кешке қарай жүзіп жүргені айтылады. Ол оларды "бейтаныс жануар" деп ойлады, бірақ олармен танысқаннан кейін, оларды Батысқа әкелудің экономикалық мүмкіндігін байқады. Кейін ол Сиам патшасының бауырластарды өлтіруге бұйрық беріп, оларды елден шығаруға тыйым салғанын айтты. Осы әңгіменің растығына қарамастан, Хантер оларды алып кетуге бес жыл жұмсады. Хантер мен американдық теңіз капитаны Абель Коффин егіздермен бірге 1829 жылдың жазында АҚШ-қа аттанды. Хантер мен Коффин егіздермен жасасқан келісімшарт бойынша, олардың гастрольдік сапары бес жылға созылуы тиіс еді, бірақ кейін Чанг пен Энгтің анасы оларды құлдыққа сатқан деген қауесет тарады, бұл жайт егіздерді қатты ренжітті. 1845 жылы, анасы қайтыс болғанға төрт жыл қалғанда, миссионерлер онымен байланысқа шықты. Ол ұлдарының қайтыс болғанына сенген, оларды 15 жыл көрмеген, бірақ олар тірі және жақында үйленгенін естіді.
Саяхат және туристік (18291839)
Чанг пен Энг 17 жаста Хантер, Коффин, 18 адамнан тұратын экипаж және сиам тілдес аудармашысымен бірге АҚШ-қа сапар шекті. Олар 1829 жылдың 16 тамызында Бостонға келді, ал ертесі күні «Бостон Патриот» газеті Коффин мен Хантердің ниеттерін растады: егіздер «көп ұзамай жұртшылыққа көрсетіледі». Оларды көп кешікпей дәрігерлер тексерді, олардың көпшілігі физиономия және френологияны қолданды. Олардың келуі газеттерде түрлі дәрежедегі нәсілдік стереотиптер мен жалғандықтармен қуана жарияланды. АҚШ-тан кеткен соң, олар Ұлыбритания аралдарындағы ірі қалаларды аралап, 1831 жылдың наурыз айында Нью-Йоркке оралғанда, егіздер ағылшын тілін оқу, жазу және сөйлеуде белгілі бір шеберлікке ие болды. Газеттерде олардың үлкен пайда тапқаны хабарланды, ал олардың жарнамалық материалдары клиенттерін құрметті деп сипаттай бастады – бірақ олардың көрсетілімі кейде жаман көрінуі мүмкін еді, себебі олар көбірек ақшалы келушілерді тартуға тырысты. Егіздер алғаш рет Лондондағы Египет залында пайда болды. Кейін олар Еуропаны аралап, содан соң АҚШ-қа қайтып келді, он центтік мұражайларда және басқа да жерлерде өнер көрсетті. Қалаларда гастрольдік сапарларда егіздер бірнеше күн (кейде бір аптадан астам) қонақүйлерде тұрып, көрермендерден «ерекше шоуларын» көру үшін ақы алды. Кішкентай қалаларда олардың басшысы келулерінен бұрын жарнама таратып, олар пансионда немесе қонақүйде бір-екі түн ғана тұратын. Олардың алғашқы менеджері Джеймс В. Хейл оларды «Сиам жастары» деп таныстырды, бұл атау оларға «балалар» дегеннен көбірек ұнады. Кіру билетінің құны әдетте 25 цент болды, 1830 жылғы 0,25 цент соңғы жылдарда шамамен <есептелген сомаға> тең, ал бауырластардың суреттері мен жарнамалық буклеттері де сатылатын. Алғашқы қойылымдарда егіздер жүгіріп, айналып, дене шынықтырумен айналысты. Олардың ерекшелігіне баса назар аударылды: олар шаштарын өріп, «Шығыс» киімдерін киіп, көп ұзамай «Сиамдық егіздер» деп аталды. Олардың қойылымдарында кейде жүзу, шашка ойнау және әртүрлі фокус көрсетулер болды.
Саяхаттағы қақтығыстар
1831 жылдың жазында Хейл егіздерді Массачусетс штатының Линнфилд қаласына демалысқа алып кетті. Олар аң аулап жүргенде, жергілікті оннан астам ер адам оларды мазақтап, қорлап жатыр деп ойлады. Олар жақындап келіп, Эльбридж Джерри есімді адамды мылтық сабымен ұрып жіберді. Джерри кек қайтарды, бірінің басына ауыр тас лақтырып, қанын ақты. Сосын егіздер Джерриге оқ атты, бірақ мылтық бос болған. Ер адамдар қашып кетті. Келесі күні сол ер адамдардың бірі егіздерді кінәлі деп есептеп, сотқа шағымданып берді. Арнайы сот отырысы шақырылып, бауырластар бейбітшілікті бұзғаны үшін тұтқындалды және жақсы мінез-құлық таныту үшін кепілдік төледі. «Салем Меркурий» газеті Линнфилд оқиғасының құрбандары ретінде егіздерді бейнеледі, басқа газеттер де солай жазды. Оқиғадан екі апта өткен соң Джерри «Халыққа» деген хат жариялап, егіздердің зорлық-зомбылыққа өздері себепкер болғанын айтты. Хейл егіздердің қоғамдық беделін қауіпке тікелей салған жағдайға түскеніне ашуланды. 1831 жылдың қыркүйегінде ол олардың менеджерлігінен кетіп, оның орнына досы Чарльз Харрис тағайындалды. Хейл Харриске кеңес берді, мысалы, егіздердің гастрольдерін «шоу» емес, «бизнес» деп атау арқылы Вирджиниядағы көрме салығын төлеуден қалай қашуға болатынын түсіндірді. Көпшілік алдында Абель Коффин, оларды алғаш рет АҚШ-қа әкелген адам, егіздерге әкелік қызметін атқара берді. Біраз уақыттан соң егіздер Алабамадағы қойылым кезінде тағы да бір жанжалға қатысты. Сол жерде болған хирург егіздерді біріктіретін байланыстың жағдайын жақыннан тексеруді сұрады. Олар екі жылдан астам уақыттан бері мұндай тексерулерге рұқсат бермегендіктен бас тартты. Дәрігер ашуланып: «Сендердің бәрің алдаспан мен қалтақпыздар!» деді, содан кейін қонақтар бөлмеде заттарды лақтырып, тәртіпсіздік туды. Егіздер қашып кетіп, кейін бейбітшілікті бұзғандар ретінде сот судьясының бұйрығымен жақсы мінез-құлық үшін кепілдік төледі. 1831 жылдың қаңтар айынан бастап егіздер мен Коффиндер арасындағы қарым-қатынас шиеленісе бастады, себебі Абельдің әйелі Сьюзан Коффин олардың өтініштерін қабылдамау арқылы егіздерді ренжітті. Содан кейін Чанг пен Энг Харриске өздерінің жағдайларын түсіндіретін хаттар жіберуін сұрады. Бірде миссис Коффин егіздерге аттарын азырақтандыру үшін аптасына 3 доллар қосымша беруден бас тартты, бұл егіздердің «қанатын кесіп, қазір қаласаң ұша аласың» деуімен теңестірілді. Харрис бастапқыда өзінің және егіздердің көзқарастарын ажыратып көрсеткенімен, ақырында олардың тілімен жазып, «Чанг Энг» деп қол қоюға мәжбүр етті. Абель Коффин 1831 жылдың соңында Азияға кетіп, 1832 жылдың қаңтарына қарай Америкаға оралуды жоспарлады. Қаңтар айы өткеннен кейін егіздердің миссис Коффинмен қарым-қатынасы толығымен бұзылды, олар Әбел Коффиннің қашан оралатындығын үнемі сұрады. Олар 21 жасқа толғанда (1832 жылдың мамырында) Абель уәделегендей, Коффиндерге деген міндеттемелерінен босатылмақшы болды. Сондай-ақ ол ешқашан қайтып келмесе, олар келісімшарт пен бостандық арасында мәңгілік беймәлімдікте қалады деп уайымдады. Олар сондай-ақ миссис Коффинның «алдамшы және ашкөз» екенін ойлай бастады, Коффиндердің басқару тәсілдері туралы білгеннен кейін. Мысалы, миссис Коффин оларды ауру кезінде өнер көрсетуге мәжбүрлеген. Бір сапарда Коффиндер өздеріне толық жол ақысын төлеген, бірақ егіздерді үшінші сыныпқа отырғызып, оларды қызметшілер ретінде тіркеп, сұрақтар туғанда оларға өтірік айтқан. Егіздер миссис Коффин тек олар ұнататын адамды емес, белгілі бір қызметшіге жоғары жалақы төлеуге дайын екенін білді. Олар бірлесіп миссис Коффин «мені адастырды» деген қорытындыға келді.
Тәуелсіз саяхат
1832 жылдың шілдесінде Абель Коффин Массачусетске оралғанда Чанг пен Энгтің жоғалғанын анықтады. Кофин Хейлді "өзінің қарауындағыларды бүлікке ұйытқызып отыр" деп айыптады (Хейл мұндай іс жасаған жоқ), және оларды қуып жеткізіп, Нью-Йорктің Бат қаласында тапты. Кейін Хейл Коффиннен егіздерді "онайып, ойын ойнап, арақ ішіп отырғанда" кездестіргенін және "Чанг пен Энгке өмірінде ең қатты соққы бергенін" айтты. Егіздердің қашып кетуіне қатысты Кофин әйеліне былай деп жазды: "Біз көп әңгімелестік, олар өздерін меннен мүлдем босатылғандай сезінеді". Егіздер өздері жеке кәсіппен айналысатындарын бірден жарияламады, сондай-ақ қоғамдық бейнелерін көп өзгерткен жоқ. Дегенмен, енді оларды тек сахналық есімдерімен – «сиямдық егіздер» деп атады, және өнер көрсетулерінің кейбір бөліктерін өзгертті, мысалы, көбірек американдық киім киіп, көрермендермен ағылшын тілінде сөйлесіп, енді өздерін «балалар» емес, ер адамдар ретінде таныстырды. Сондай-ақ, олар аудиторияның сұрақтарына ресми түрде, қонақ бөлмесінде отырып жауап берді және бос уақытында аң аулады. Бұрынғыда олардың тәуелділікте болуы еркіндікке айналды; енді олар өнер көрсетулерін өздері басқарып, өз қызметкерлерін жалдады. Чанг пен Энг 1835-36 жылдары Батыс Еуропаға саяхат жасағанда Париж, Антверпен, Гаага, Амстердам және басқа қалаларға бармады. 1836 жылы Хейл олар туралы «Чанг пен Энг – біріккен сиамдық бауырлар» атты кітапша жариялады. Егіздерді жоғары топқа жатқызып, Сиамдағы қытайлардың элита екенін айтты; сонымен қатар, президент Джексонның өкілі егіздердің анасына барып қайтқандығы туралы хабарлады.
Трафиль
Чанг пен Энгтің 1829-1839 жылдар аралығындағы гастрольдік сапарының соңғы орны 1839 жылдың 3 және 4 шілдесінде Солтүстік Каролина штатының Джефферсон қаласында өтті. Отбасылық досының айтуынша, олардың штаттың солтүстік-батысындағы Уилкс округіне көшіп баруы "аяу жүріп жатқан халықтан алыста отырып, көңіл көтеру үшін, бұғы мен форель аулауға мүмкіндік берді". 1839 жылы қазанда олар 300 долларға жер сатып алды, 1839 жылғы 300 доллардың шамамен сомасы қазіргі жылдарда <есептелген сома> тең, таулы солтүстік-шығыс Уилкс округіндегі Трафилл ауылдық қауымдастығының жанында. Бұл жер Little Sandy Creek өзенінің бойымен, Roaring River өзенінің маңында жатыр. Көп ұзамай олар Вилкс округінің элиталық мүшелерімен, соның ішінде Джеймс Каллоуэй және Роберт К. Мартин, екеуі де дәрігерлер; Абнер Кармайкл, округ шерифі; және Джеймс В. Гвин, округтің жоғары сотының кеңсе меңгерушісімен жақсы танысты. Олардың бұрынғы менеджері Чарльз Харрис олармен бірге көшіп келді және Трафилл пошта бөлімінің бастығы болды. Жерді сатып алған айда егіздер (ирландиялық Харрис тағы) азаматтыққа қабылданды. Гвин оларға адалдық серт берді; 1790 жылғы федералды заң азаматтықты "ерікті ақ адамдарға" шектесе де, азаматтық мәселесі көбінесе жергілікті көзқарастармен реттелді. 1840 жылы Чанг пен Энгтің Трафиллдегі жеріне үй салынды. Бауырластар Уилкс округінің құл иелерінен азық-түлік сатып алып, көршілерімен құрғақ тауарлармен сауда жасады. Олар құлдар сатып алып, бірнеше әйелді үй шаруасына жұмысқа алды; егіздердің алғашқы құлы "Тәте" Грейс Гейтс деп аталды. Гастрольдік сапардан байлыққа ие болған олар байлығын әсем үй безендірулері арқылы көрсетті; 1840 жылдардың басында олардың мүлкі округтегі ең қымбат үш мүлікке кірді, құны 1000 долларға бағаланды. Өмірге орныққаннан кейін, олар көрсетуді тоқтатып, Трафиллде бейбіт өмір сүруді жоспарлады. Солсберидегі Уиг партиясының газеті "Каролина Уотчман" оларды "нағыз Уигтер" деп атады, ал Бостон транскрипті олардың "патшалардай бақытты" екенін хабарлады. 1840 жылы Теннесси айнасындағы егіздер туралы мақала олардың үйлену ниеттерін анық көрсетті. Көптеген газеттер бұл туралы үнемі әзіл-қалжың айтып, егіздердің кемістіктеріне байланысты некелерін кешіруге қарсы болды, сонымен қатар олардың нәсілдік тегіне де қатысты. Дегенмен, 1843 жылдың 13 сәуірінде баптист уағыздаушысы Колби Спаркс Енг пен Сара Йейтс, Чанг пен Аделаида Йейтс арасындағы үйлену рәсімін өткізді. Ұлттық (көбінесе Солтүстік) газеттер некелерді айыптаса да, жергілікті реакция аз болды, тек үйленудің алдындағы түнде Сара мен Аделаиданың ата-анасының үйіне деген вандализм туралы хабарлар тарады. Бұнкерлер кейінірек гастрольдік сапарларында некелерін кеңінен жариялады. 1840 жылдардың соңына қарай егіздер ағылшын тілін еркін меңгеріп, дауыс берді және бірнеше ақ нәсілді адамдарға қарсы қылмыстық іс қозғады. Олар сондай-ақ Нью-Йоркте танысып, құрметтеген әйелдің құрметіне ағылшын тіліндегі "Бұнкер" тегін қабылдады. Газеттердегі үздіксіз жарияланымдар, Трафиллдегі үйлеріне келген келушілердің көптігі олардың ұлттық атақтылар ретіндегі беделін нығайтты және олардың өзін американдықтар сезінуіне себеп болды. Бұнкерлер американдықтардың нәсілге деген көзқарасында ерекше орын алды – олар ақ емес деп есептелсе де, ақ адамдарға тән көптеген артықшылықтарға ие болды, олар мүліктік құқықтары бар, бай құл иелері болды.
Эри тауы
1845 жылы 1 наурызда Бункерлер Сурри округінде жер учаскесін сатып алды. Олар үй салдырды – бастапқыда тек уақытша пайдалану үшін – Маунт-Эйридің оңтүстігінде, Стюарт өзенінің бойында. Егіздер 1840 және 1850 жылдары байлық жинап, плантация иелері ретінде сән-салтанатпен өмір сүрді. 1850 жылы олардың Солтүстік Каролинадағы мүлікке 10 000 доллар инвестиция салғаны анықталды, 1850 жылғы 10 000,0 доллар қазіргі кезде шамамен <есептелген сомаға> тең. Олар сонымен қатар Нью-Йорктегі саудагерге тағы 60 000 доллар берді, оның көмегімен тауар импорттады, 1850 жылғы 60 000,0 доллар қазіргі кезде шамамен <есептелген сомаға> тең, және олар осыдан түсетін табыспен күш алды. Шамамен он жыл бойы олар уақыттарын Маунт-Эйри мен Трафилл арасында бөлісті, себебі олардың отбасылары үлкейді; 1847 жылға қарай Аделаида төрт бала тудырды, ал Сара – үш. Олар Трафиллдегі үйді 1853 жылға дейін сақтап тұрды; кейін олардың уақыты Маунт-Эйри маңындағы екі үйге бөлінді. Содан кейін келесі он жылдықтар бойы егіздер үш күн сайын қай үйді пайдаланарын ауыстырып отырды; ағымдағы үйдің иесі ағасының келісімін алып, үнсіз қалғанда, қалағанын істей алатын болды. 1850 жылы олардың 18 құлының 10-ы жеті жасқа толмаған еді, кейбіреулері кейін пайда табу үшін сатылатын, ал қалғандары егістік жұмысына дайындалып өсіп келе жатқан. Бункерлердің плантацияларында бидай, қара бидай, жүгері, сұлы және картоп өсірілді, сонымен қатар сиыр, қой және шошқа өсірілді. Солтүстік Каролинада көптеген фермаларға ие болған басқа отбасылардан айырмашылығы, Бункерлер темекі өсірмеді, бұл олардың плантациясының негізгі мақсаты Бункерлер отбасы мен олардың құлдарын азықтандыру болғанын көрсетеді, коммерциялық мақсат емес. Баспасөз Бункерлердің құлдарға қатысты қарым-қатынасын ерекше қатал деп сипаттады, бірақ егіздер қатыгездік туралы айыптауларды жоққа шығарды және олардың әйелдері құлдарды бақылап, олардың білімі үшін ақша жинады деді. Бункерлер әдетте аймақтың аристократиясының құрамына кірсе де, олардың кейбір әрекеттері оларды ерекшелендірді. Олар кейде қолмен жұмыс істегенін көруге болады; олардың ағаш кесу әдісі өте тиімді болды: олар балтаны төрт қолымен де қолданып, күштірек соққы беруге тырысты немесе жылдамдықпен алмастырып кесетін. Олар аң аулауды жалғастырды, сонымен қатар балық аулау, ішімдік ішу және түрлі спорт түрлерімен айналысты.
Гастрольдерге қайта оралу
Бөлшек зейнетке шығу Банкерлерге жараспады, олар қаржылық себептермен деп атаған гастрольдерді қайта бастауға тырысты: жеті балаларын асырау үшін көбірек ақша табу қажет екенін айтты. 1849 жылы бес жастағы Кэтрин мен Жозефина қыздарымен Нью-Йоркке сапар шекті, бірақ нашар басқару салдарынан турне қысқарып, олар Солтүстік Каролинаға оралды. Жарнамаларда олар «Тірі сиамдық егіздер Чанг Энг және олардың балалары» деп сипатталған. 1853 жылы бір жылдық сәтті турне жасады, қайтадан екі баланы (Кристофер мен Кэтринді) алып келді. Бұл турнеге шығу себебін балаларының (осы кезде 11-нің) біліміне ақша жинау мақсатымен түсіндірді. Бұл сапарда көріністерге аса мән берілмеді, себебі егіздер мен олардың балалары көбінесе көрермендермен бірге отырып, сөйлесіп, араласып отыратын. Чанг пен Энг американдық костюмдер киіп, некелері мен отбасылары туралы ағылшын тілінде әңгімеледі, сондай-ақ зиялылықтары мен саяси білімдерін көрсетті. Биограф Джозеф Эндрю Орсердің айтуынша, олар білімді және әдепті көрінді, және «ешқандай ерекше отбасы қоғамдық жерде өзін көрсетпесе, олар көрнекті оңтүстік отбасы сияқты көрінуі мүмкін еді». 1860 жылдың қазан айының басында олар атақты шоумен П.Т. Барнуммен бір айға келісім жасасты және Нью-Йорктегі Барнумның американдық мұражайында өнер көрсетті. Зиппен бірге, олар бірнеше мәртебелі қонақтарға, соның ішінде Уэльс принціне өнер көрсетті; 1868 жылы Зиппен Британ аралдарында қысқа турне жасады. Көпшілік пікірдің қарамастан, Барнум Банкерлердің мансабын жасаған жоқ; шындығында, олар ойын-сауық бизнесінде бәсекелес болды және егіздер өз турлері арқылы әлемге әйгілі болды. Ағайындылар мен Барнум бір-бірін ұнатпады, және егіздер Барнумның ұзақ, бүкіл елді қамтитын турне ұсынысын қабылдамады. 1860 жылдың 12 қарашасында Нью-Йорк қаласынан шығып, булы кемелермен және Панама арқылы пойызбен Сан-Францискоға 6 желтоқсанда жетті. Калифорниялықтар сол кезде қытай иммигранттарының көптеп келуімен қалай күресу керектігін ойлап жүрді, Банкерлердің (соның ішінде Энгтің екі ұлы Патрик пен Монтгомеридің) келуі назар ортасында болды. Әдеттегідей, Чанг пен Энгті олармен сөйлескен көрермендер жақсы қарсы алды, бірақ Калифорниядағы өнер көрсетулері туралы хабарлар олардың нәсілі мен ұлтына қатысты әртүрлі пікірлерді қамтыды. Газеттер оларды «сары» деп атады, бірақ сонымен қатар «дүниеде көп шу шығарған және көруге тұрарлық» «өмірдегі ең үлкен қызығушылықтар» деді. 1861 жылдың 11 ақпанында Калифорниядан кетіп, сол кезде жеті штат АҚШ-тан бөлініп, Америка Азамат соғысын басталды. Банкерлер, әрине, сәуір айында, Оңтүстік Каролинада атыс басталғаннан кейін, бірақ Солтүстік Каролина 20 мамырда бөлініп шыққанға дейін, өз үйлеріне оралды.
Азамат соғысының метафорасы
Азамат соғысы кезінде егіздердің біріккен күйі бірнеше метафоралық мағынаға ие болды. 1860 жылдың шілдесінде Луисвилл журналы Демократиялық партиядағы жіктерді сынға алып, егіздерді партия ішіндегі бәсекелес фракциялардың өкілі ретінде бейнеледі, олар құлдықтың федералды түрде қорғалуының деңгейіне байланысты бөлінген болатын. Алайда, Бункер ағайындары ұзақ жылдар бойы Виг партиясын қолдаған, сонымен қатар көршілерінің бірі The Fayetteville Observer газетіне жазғандай, олар "қазір де, ешқашан да демократтар болған емес және боламын деп ешқашан күтпегенін" айтқан. Сондай-ақ, көрші 1860 жылғы президенттік сайлауда екі егіздің де Теннесси штатынан шыққан Конституциялық Одақ партиясының үміткері Джон Беллді қолдағанын мәлімдеді. Бұл кандидат Солтүстік Каролинаның солтүстік-батыс аймағында танымал болды және оның бағдарламасында құлдықты қолдау мен одақты сақтау мәселелері көтерілген. Көптеген газеттер Чанг пен Энгтің бөліну мәселесінде келіспейтіні туралы ойдан шығарылған мақалалар жазып, аймақтық зорлық-зомбылыққа қатысты қорқыныштарды бейнеледі. Нью-Йорк Трибьюн газеті Барнумның Америка музейіндегі егіздер арасындағы дау-жанжал туралы көркем әңгіме жариялады. Онда даулы мінезді Чанг оларды байланыстыратын тоқылманың қара түске боялуын қалайды (құлдық мәселесін білдіреді), бірақ Энг оған қарсы шығады. Чанг өзінің Энгпен арадағы "одағының" "таратылуы" керек екенін айтады, ал "доктор Линкольн" егіздерді бөліп-жару операциясының "екі тарапқа да қауіпті" екенін айтады. Орсердің сөзіне сүйенсек, "бірлескен бауырластар американдық одақтың және оның азаматтарына берген уәдесінің символына айналды". Орсер Бункерлер арасындағы келіспеушіліктердің де қандай да бір шындыққа негізделгенін қосымша айтады: ағайындар заңды түрде мүлкін, жерін және құлдарын бөлісіп, некеден кейін өмір сүрген бөлінген өмір салтын ресми түрімен бекіту үшін жеке өсиетнамалар жасады. Егіздердің екі ұлы 37-ші Вирджиния атты әскері батальонында соғысқа қатысты. Кристофер Мурфилд шайқасында тұтқынға алынды, ал Стивен үшінші Уинчестер шайқасында жараланды.
Соңғы жылдар
1865 жылы Азамат соғысы аяқталған кезде егіздердің қаржы жағдайы нашарлап қалды (олар құнды емес Конфедерация валютасымен қайтарылған ақшаны қарызға берген болатын) және олардың құлдары азат етілді, сондықтан олар қайтадан гастрольдік сапарларға шығуға шешім қабылдады. Бұл кезде Солтүстіктегі көрермендер егіздерге бұрынғыдай құлшыныс білдірмеді, себебі олар Конфедерацияның құл иелері болған. Сондықтан гастрольдер барысында олар өздерін көп балалы, қарт адамдар ретінде көрсетіп, мемлекеттік мүддеден жоғары елдік мүддені бағалағандарын, сондай-ақ соғыста ұлының біреуі жараланса, екіншісі тұтқынға түскенін (Конфедерация армиясында қызмет еткен) айтты. Газеттер егіздердің "өздерімен бірдей түсті құлдардың көп санын" жоғалтқанын жазды және олар көрермендерін пайдаланып отыр деген шағымдар таралды. Чанг пен Энг 1868-69 жылдары Ұлыбританияға сапар шекті, дәрігерлерге көрінді және көрмелерде әңгімелесті. Олардың бұл елге соңғы сапары 30 жылдан астам бұрын болған еді. Чангтың қызы Нэнни және Энгтің қызы Кейт, екеуі де 20 жаста болған, Солтүстік Каролинадан Балтимор мен Нью-Йоркке, содан кейін Атлант мұхиты арқылы Ливерпульге және Шотландияның ауылдық аймақтарына, кейін Манчестерге дейін сапар жасады. 1870 жылы Чанг, Энг және екі ұлы Германия мен Ресейге барды. Олар Еуропаны одан әрі зерттеуді жоспарлаған, бірақ Франко-пруссия соғысының басталуына байланысты үйге қайтуға мәжбүр болды. Үйге қайта оралған кемеде Чангтың Энгке қарайтын оң жағы инсульт салдарынан сал болып қалды, осыдан кейін олар зейнеткерлікке шықты, Энг Чангқа күтім жасады. 1870 жылы Бункердің иелігінің жалпы құны 30 000 долларға бағаланды, оның екі үшін бір бөлігі Чангқа тиесілі болды.
Медициналық жағдайы және өлім-жітімі
Туған кезде Чанг пен Энг – дені сау шифопаг егіздері болатын, олардың кеуде сүйегінде иілгіш ет және шеміршек жолағымен байланысқан, шамамен ұзындығы екі дюйм болатын. Бауырлары осы жолақ арқылы байланысқан, және олар сезімді тек жолақтың ортасында ғана сезінетін. Егіздерді көрген көптеген дәрігерлер оларды бөлуге операция жасауға қарсы болды, себебі сол кездегі медициналық технологиямен бұл өлімге алып келуі мүмкін еді. Қазіргі медициналық әдебиеттер егіздерді бүгінде оңай бөлуге болады дегенді көрсетеді. Олардың мәйітін Филадельфиядағы Джефферсон Медициналық Колледжінің хирургы Уильям Панкост қарады. Энг өмірінің соңына қарай жақсы денсаулықта болса, 1870 жылы инсульттан кейін Чангтың оң жағы паралич болып, содан кейін оң аяғын тіреуге тура келді. Осыдан кейін Чанг көп ішетін болды және денсаулығы нашарлай берді. 1874 жылдың қаңтарында Чанг бронхитке шалдықты, сондықтан отбасылық дәрігер оған үйде жылы болуға кеңес берді. 15 қаңтарда Банкерлер суық ауа райында Энгтің үйіне сапарлады. Келесі күні Чанг біршама жақсы сезінгендей болды, бірақ түнінде тыныс алу қиын болды. Чангтың тілегімен бауырластар камин алдындағы орындықта тік отырып ұйықтады. Энг денесі сау болғанмен, ауыр науқас Чангпен өткен апта шаршатып, бірнеше сағат ұйықтап оянғаннан кейін төсегіне көшуді сұрады. 17 қаңтардың таңында Энгтің ұлы ұйықтап жатқан егіздерді тексерді. "Чанг ағамыз қайтыс болды", - деді бала Энгке, ол: "Содан мен де кетемін!" - деп жауап берді. Отбасылық дәрігер шақырылды, бірақ Энг көп ұзамай қайтыс болды, шамамен ағасы қайтыс болғаннан кейін екі сағаттан соң. Банкерлер тарихындағы ең ұзақ өмір сүрген (62 жыл) қосылған егіздердің рекордтарын 2012 жылға дейін сақтап келді, содан кейін Ронни мен Донни Галйон (1951–2020) олардың рекордын жаңартты. Энг ағасына деген қамқорлықпен есте қалды, әсіресе Чанг ауыр науқастанып қалған соңғы жылдары. Олардың өлімінен кейін, жақын досы Джесси Франклин Грейвс: "[Энгтің] мейірімділігін Чанг жылы қабылдады, оның мінезі баспасөз оған жалған түрде таңған көңілсіз, ауру табиғаттан мүлдем өзгеше болды" - деп еске алды.
Аутопсия
Нью-Йорк Геральд газетінде Бункерлердің өлімі туралы мақала жарияланды, бұл қоғамдық сұраныс тудырып, сонымен қатар Уильям Панкосттың назарын аударды, ол егіздерді зерттеу мүмкіндігі үшін сәтті өтініш берді. Чанг пен Энгтің жесірлеріне егіздерді тексеру үшін ақша ұсынған деген қауесет болды, бірақ дәрігерлер одан да көп, бұл сыйлықты «ғылым мен адамзатқа деген борыш» деп түсіндіріп, әйелдерге мәйіттерді беруге қысым жасаған болуы мүмкін. Суық ауа райының арқасында мәйіттер екі апта сақталды, содан кейін экспресс-пойыз оларды Филадельфиядағы Дәрігерлер колледжіне жеткізді, онда аутопсия жасалды және 18 ақпанда аутопсия жүріп жатқанда алдын ала нәтижелер ұсынылды. Егіздердің соңғы аутопсиялық есебінде Чанг мидағы қан қыстырудан қайтыс болғаны айтылды, ал Энгтің өліміне себеп нақты белгілі болған жоқ. Панкост пен оның әріптесі Харрисон Аллен оның себебін шокқа байланыстырды, яғни Энг «өлген бауырын көргеннен қорқып» қайтыс болды, себебі оның несеп қуығы несеппен толып, оң жамбас сұлқысы кері тартылған еді. Аутопсияға қатысқан басқа мамандар басқа теорияларды ұсынды, ең бастысы Энг қан жоғалтудан қайтыс болды, өйткені оның қан айналымы жүйесі байланыстыратын жолақ арқылы қанды өлі бауырының денесіне жіберіп, қайта алмады. 2012 жылы ғалым Синтия Ву былай деп жазды: «Соңғы есепте, Энгтің қорқыныштан қайтыс болғаны медициналық жазбаларда ғана емес, сонымен қатар халық мәдениетінде де басым болып қала береді».
Мұра
Бункер ағайындары "сиамдық егіздер" терминін енгізді, ал олардың даңқы оны күнделікті тілде біріккен егіздердің синониміне айналдырды, тіпті Бункерлердің өмірінен бұрынғы жағдайларға да қатысты; алайда, қазіргі зерттеушілер бұл терминді қолданудан қалды, "біріккен егіздер" дегенді ұсынады. "Сиамдық егіздерге ұқсас" (немесе оның түрлері) деген тіркес 1829 жылдың қазан айында басқа да біріккен жұптарды сипаттау үшін қолданылған, бірақ ондаған жылдар бойы "сиамдық егіздер" дербес қолданылуы кеңінен таралды. "Сиам" сөзі кейде кез келген біріккен жұптарды атау үшін жеке қолданылады, мысалы, "сиамдық тұрақ құбырлары" – өрт сөндіру гидрантының бір түрі. Чанг пен Энгті көбінесе "нағыз сиамдық егіздер" деп атайды. Бункерлердің денесі Солтүстік Каролинаға жерлеу үшін қайтарылғанға дейін (1917 жылы олар Маунт Эйридің сыртындағы Уайт Плейнс баптист шіркеуінің зиратына көшірілді), дәрігерлер байланыстырушы тіндердің суреттерін түсіріп, мүсінші Джон Казаниге егіздердің гипстен жасалған көшірмесін жасауға тапсырыс берді. Бункерлердің біріккен бауырлары сұйықтықта сақталып, Филадельфиядағы Мюттер мұражайындағы өлім маскасымен бірге тұрақты көрме ретінде қойылған. Энди Гриффит мұражайының жертөлесінде егіздерге арналған көрме орналасқан. Цирк әлемінің мұражайында егіздердің нақты көлеміндегі мүсіндері сақталған. Солтүстік Каролина университетінің Оңтүстік тарихи жинағы Бункерлердің жеке құжаттарын сақтайды.