Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз артисі
French entertainer
Джозеф Пужоль (1 маусым 1857 – 8 тамыз 1945), сахналық атымен Ле Петомане (/l//ə/'/p//ɛ//t//ə//m//eɪ//n/, ləpetɔman) деп жақсы танымал, француз флатулисті (кәсіби газ шығарушы) және артист болған. Ол құрсақ бұлшықеттерін керемет бақылауымен әйгілі болды, бұл оған қалауынша газ шығаруға мүмкіндік берді. Оның сахналық аты француз тіліндегі "péter" ("газ шығару") етістігімен және "mane" ("мания") қосымшасының үйлесімінен құралған, яғни "газ маниясы" деп аударылады. Бұл кәсіп "флатулист", "фартер" немесе "фартист" деп аталады. Пужоль сахналық өнерінде ішек газын шығарғаны туралы жалған түсінік болды. Шын мәнінде, ол ауаны тік ішегіне "ішке тарта" алып, содан кейін анальдық сфинктер бұлшықтары арқылы оның шығуын басқара алған деген болжам бар. Оның бұлшық еттерін басқару қабілетінің куәсі оның әскери қызметтегі әріптестеріне көрсеткен тәжірибелерінде көрінді.
Joseph Pujol (June 1, 1857 – August 8, 1945), better known by his stage name Le Pétomane (/l//ə/'/p//ɛ//t//ə//m//eɪ//n/, ləpetɔman), was a French flatulist (professional fartist) and entertainer. He was famous for his remarkable control of the abdominal muscles, which enabled him to seemingly fart at will. His stage name combines the French verb péter, "to fart" with the mane, " maniac" suffix, which translates to "fartomaniac". The profession is referred to as "flatulist", "farteur", or "fartiste". It was a common misconception that Pujol passed intestinal gas as part of his stage performance. Rather, he was allegedly able to "inhale" or move air into his rectum and then control the release of that air with his anal sphincter muscles. Evidence of his ability to control those muscles was seen in the early accounts of demonstrations of his abilities to fellow soldiers.
Өмір және мансап
Жозеф Пухоль Марсельде туған, тас кесуші және мүсінші Франсуа Пухоль мен оның әйелі Розаның бес баласының бірі, каталондық текті отбасында. Мектепті бітіргеннен кейін теңізде жүзу кезінде ол ерекше жағдайға тап болды. Басын суға батырып, демін тоқтатқанда, арт жағынан мұздай су өткенін сезінді. Қорқып, жағаға қашқанда, анусынан су ағып жатқанына таң қалды. Әскерде болғанда, ол әріптес сарбаздарына өзінің ерекше қабілеті туралы айтып, оларды көңіл көтеру үшін қайталап көрсетті – қазаннан суды тік ішегіне сорып алып, кейін бірнеше метрге дейін шығарып жіберетін. Ол ауа да сорып алатынын байқады. Кәсіби нан пісіруші Пухоль кейде клиенттерін музыкалық аспаптардың үнін еліктеу арқылы, оларды үстелдің артында ойнап тұрғандай көңіл көтеруге тырысты. Пухоль сахнаға шығуға шешім қабылдады және 1887 жылы Марсельде алғаш рет өнер көрсетті. Оның өнері жақсы қабылдағаннан кейін, Парижге көшіп, 1892 жылы Мулен Руж театрында өнер көрсетті. Ол бірнеше метр қашықтықтан шамды сөндіре де білді. 1894 жылы Мулен Руж басшылары Пухольді экономикалық қиындыққа тап болған досына көмектесу үшін өткізген импровизациялық қойылымы үшін сотқа берді. Пухоль 3000 франк айып төледі, ал Мулен Руж өзінің жұлдызынан айырылды, себебі келіспеушілік оны жеке саяхаттық театр – «Театр Помпадур» құруға итермеледі. Келесі он жыл бойы Пухоль өзінің қойылымдарын «жетілдіруге» және «әдемілеу» етіп өзгертуге тырысты. Оның ең сүйікті номерлерінің бірі – өзі жазған шаруашылық туралы өлең болды, оны ол жануарлардың дыбыстарын анальдық түрде имитациялау арқылы толықтыратын. Кейіннен ол Тулонда печенье фабрикасын ашты. 1945 жылы 88 жасында қайтыс болды және Ла-Вальетт-дю-Вар зиратында жерленді, оның қабірін бүгінгі күнге дейін көруге болады.
Joseph Pujol was born in Marseille, one of five children of stonemason and sculptor François Pujol and his wife Rose, in a family of Catalan origin. Soon after he left school, he had a strange experience while swimming in the sea. He put his head under the water and held his breath, whereupon he felt an icy cold penetrating his rear. He ran ashore in fright and was amazed to sense water pouring from his anus. While serving in the army, he told his fellow soldiers about his special ability, and repeated it for their amusement, sucking up water from a pan into his rectum and then projecting it up to several yards. He found that he could suck in air as well. A trained baker, Pujol would sometimes entertain his customers by imitating musical instruments and claiming to be playing them behind the counter. Pujol decided to try the stage, and debuted in Marseilles in 1887. When his act was well received, he moved to Paris, where he appeared at the Moulin Rouge in 1892. He could also blow out a candle from several yards away. In 1894, the managers of the Moulin Rouge sued Pujol for an impromptu exhibition he gave to aid a friend struggling with economic difficulties. Pujol was fined 3,000 francs, and the Moulin Rouge lost their star attraction as the disagreement led him to set up his own travelling show called the Theatre Pompadour. In the following decade Pujol tried to 'refine' and make his acts 'gentler'; one of his favourite numbers became a rhyme about a farm which he himself composed, and which he punctuated with anal renditions of the animals' sounds. Later he opened a biscuit factory in Toulon. He died in 1945, aged 88, and was buried in the cemetery of La Valette du Var, where his grave can still be seen today.
Мұра
"Петоман" мәдениетке ерекше үлес қосты және көптеген көркем туындыларға шабыт берді. Олардың қатарында оның өміріне негізделген бірнеше мюзикл бар, мысалы, "The Fartiste" (2006 жылы Нью-Йорк халықаралық Fringe фестивалінде "Үздік мюзикл" атанымы) және Сет Розиннің "A Passing Wind" (2011 жылы Филадельфия халықаралық өнер фестивалінде тұсаукесері өткізілді). Сонымен қатар, "Le Pétomane" Дэвид Лидің 1953 жылғы Бродвей пьесасының жаңа өңделісіне енгізілді, бұл пьеса бастапқыда Эйб Берроуз және Коул Портер есімдерімен байланысты болған. Пасадена Playhouse сахнасында қойылған жаңартылған пьесада музыкалық театр актері Роберт Яко пердеші рөлінде ойнады, ал пьесаға қосымша дыбыс эффектілерін топтың тромбон мен пикколо ойнаушылары жасады. Кейіпкер бірнеше фильмде де бейнеленген. 1979 жылы Иан МакНоттон Джозеф Пужольдың өміріне негізделген және ардагер комедиялық актер Леонард Росситердің қатысуымен Галтон мен Симпсон жазған "Le Pétomane" атты қысқа юмористикалық фильмді түсірді. 1983 жылы Паскуале Феста Кампаниле режиссерлік еткен және Уго Тогнацци басты рөлде ойнаған "Il Petomane" атты итальяндық фильм кейіпкердің поэтикалық бейнесін көрсетеді, оның қалыпты өмірге деген терең құштарлығын және оның өнері оны "ерекше" санаған жағдаймен салыстырады. 1998 жылы Игорь Вамос түсірген "Le Pétomane" деректі фильмінде Жозеф Пужольдің тарихдағы орны мұрағаттық кадрлар (ешқайсысында ол болмаған), тарихи құжаттар, фотосуреттер, қайта жаңғыртулар және әзіл немесе қисынсыз сұхбаттар арқылы зерттеледі. "Le Pétomane" сонымен қатар 1974 жылы Мел Брукс режиссерлік еткен сатирикалық батыс комедиясы "Blazing Saddles" фильмінде еске алынады. Брукс бірнеше эпизодтық рөлдерде ойнайды, соның ішінде ақылсыз губернатор Уильям Дж. Ле Петоман рөлінде, оның аты оның көп сөйлегіш екенін білдіреді. "Le Petoman" (ағылшын тілді көрермендер "mane" сөзін "man" сөзінен өзгеше айтуы мүмкін болғандықтан, әріпшесіз) 2001 жылы Тони Стоуэрс тарапынан "J. Nohain & F. Caradec" есімдерімен жазылған "Le Petomane 1857–1945" кітабынан театрға бейімделді. Ұлыбританиядағы Hull Truck, Salisbury Playhouse және National Theatre театрлары бұл пьесаны қабылдаудан бас тартты, себебі олардың көрермендері бұл тақырыпқа "тынышсыз" болады деп ойлады. Оның орнына, ол 2005 жылы Ньюкасл-апон-Тайнда, 2010 жылы Парижде және 2018 жылы Нант қаласында ағылшын тілінде оқылды және бүгінгі күнге дейін сахнада қойылмаған, бірақ жиі оқылатын туынды болып қала береді. 2010 жылы Тони Стоуэрс және Кестер Лавлейс оны француз тіліне аударды және ол Тони Стоуэрстің "French Collection" және "Plays: Volume Three" жинақтарында жарияланды.
Le Pétomane left an enduring legacy and has inspired a number of artistic works. These include several musicals based on his life, such as The Fartiste (awarded Best Musical at the 2006 New York International Fringe Festival) and Seth Rozin's A Passing Wind which was premiered at the Philadelphia International Festival of the Arts in 2011. In addition, Le Pétomane was added to David Lee's 2007 reworked revival of the 1953 Broadway play Can Can, which had originally been written by Abe Burroughs and Cole Porter. The updated play, staged at the Pasadena Playhouse, featured musical theatre actor Robert Yacko as the fartiste, with sound effects provided by the band's trombone and piccolo players. The character has been portrayed several times in film. In 1979 Ian MacNaughton made a short humorous film, written by Galton and Simpson called Le Pétomane, based on Joseph Pujol's story and starring veteran comic actor Leonard Rossiter. The 1983 Italian movie Il Petomane, directed by Pasquale Festa Campanile and starring Ugo Tognazzi, gives a poetic rendition of the character, contrasting his deep longing for normality with the condition of 'freak' to which his act relegated him. The 1998 documentary Le Pétomane by Igor Vamos examines Joseph Pujol's place in history through archival films (none of which actually include him), historical documents, photographs, recreations and fake or tongue in cheek interviews. Le Pétomane is also referenced in Blazing Saddles, a 1974 satirical Western comedy film directed by Mel Brooks. Brooks appears in multiple supporting roles, including the dim witted Governor William J. Le Petomane, whose name suggests he is full of hot air. 'Le Petoman' (without the e, because English speaking audiences will pronounce mane differently from man) was adapted for the theatre in 2001 by Tony Stowers, from the book 'Le Petomane 1857–1945' by J. Nohain & F. Caradec. It was turned down by Hull Truck, Salisbury Playhouse and the National Theatre in the UK on the grounds that they felt their audiences would be 'too sophisticated' for the subject matter. Instead it has been read in English in Newcastle upon Tyne in 2005, in Paris in 2010 and again in Nantes in 2018, and to this day remains unperformed but often read. In 2010, it was translated into French by Tony Stowers and Kester Lovelace and appears in 'French Collection' and 'Plays: Volume Three' by Tony Stowers.