Кіріспе

Суасты кемелері класы
Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің суасты кемелері класы

"Звардвис" класы ("Семсер балығы") – Нидерланд Корольдік теңіз күштерін нығайту мақсатында салынған конвенциялық шабуылдық суасты кемелері класы. Голландия үкіметі екі "Звардвис" класты суасты кемесін басқа суасты кемелерімен немесе жаңа үлгідегі суасты кемелерімен алмастырудан бас тартты.

Тарих

1965 жылдың 24 желтоқсанында Нидерланд Корольдік Әскери-теңіз флоты Роттердамдық Droogdok Maatschappij компаниясына екі су асты кемесін салу туралы тапсырыс берді. Бұл тапсырыс берілген кезде Нидерланд Корольдік Әскери-теңіз флоты осы екі су асты кемесінің ядролық қуатпен жұмыс істеуі мүмкін деп сенді. Әлемдегі көптеген басқа теңіз флоты сияқты, Нидерланды да 1955 жылы АҚШ-тың «Наутилус» су асты кемесін пайдалануға енгізгеннен кейін ядролық қуатқа қызығушылық танытты. Бұл және одан кейінгі ядролық су асты кемелерінің, мысалы, «S» класындағы су асты кемелерінің көрсеткіштері сол кезде өте үміт беретін болды. Бұл голланд теңіз флотына ядролық су асты кемелері болашақта маңызды рөл атқарады деген сенімділік берді, ал оны дамытпау ядролық су асты кемелеріне назар аударған басқа теңіз флотынан қалып қоюмен тең болды. Сонымен қатар, Нидерланд Корольдік Әскери-теңіз флоты жаңадан қолданысқа енгізілген дизель-электрлік су асты кемелерінің ядролық су асты кемелеріне қарсы тұра алмайтынынан қорқып отырды. Бұл мәселе туындаған себебі, «Dolfijn» класындағы су асты кемелері сол кездегі голланд теңіз флотының ең заманауи су асты кемелері болды. Бұған қоса, бұл голланд теңіз флоты үшін соққы болды, өйткені олардың су асты кемелері екінші дүниежүзілік соғыстан кейін теңіз флотының жоспарлаған түріне енді ғана жақындап келе жатқан еді. Нидерланд Корольдік Әскери-теңіз флотынан басқа, сол кездегі голланд теңіз сарапшылары да көптеген мақалаларда ядролық су асты кемелерінің маңыздылығын және кем дегенде он жыл бойы мұндай үлкен технологиялық серпіліс болмайтынын атап өтті. Осы мәлімдемелер мен ұсыныстар Нидерланд Корольдік Әскери-теңіз флотын ядролық су асты кемелерін сатып алу туралы ойлауға ынталандырды. Осы арада Нидерланд теңіз флоты тапсырыс берген екі су асты кемесінің қадасы 1966 жылдың 14 шілдесінде салынды, біріне 320-шы, екіншісіне 321-ші нөмір берілді. Екі кемеге 7 қыркүйекте Нидерланд королевасы Юлиана есімдер берді. Қызығы, НАТО голландтардың ядролық қалауын қолдады, бірақ егер голланд теңіз флоты қысқа мерзімде табысқа жетпесе, екі дәстүрлі су асты кемесі салынуы керек екенін қосты. «Dolfijn» класындағы үш цилиндрлі су асты кемелерімен салыстырғанда, «Zwaardvis» класындағы су асты кемелері бір цилиндрлі конструкцияға негізделген. Нидерланд Корольдік Әскери-теңіз флоты мен оның серіктестері осы жобаны таңдауының себебі, су асты кемелерінде көбірек орын пайда болып, экипажға кеңірек жағдай жасауға және су асты кемелерінде жабдықтарды орнатуды жеңілдетуге мүмкіндік беруі болды. «Zwaardvis» класының қозғалтқышы «Dolfijn» класындағы су асты кемелерінен де ерекшеленеді, мысалы, соңғысындағы екі пропеллердің орнына бір пропеллер бар. Бұдан өзге, дизельдік қозғалтқыштарының саны көп, аккумуляторларды зарядтау уақыты аз, зымырандар мен торпедаларды тереңнен атуға болады, суға бату тереңдігі айтарлықтай артқан және, соңында, су астында ұзақ уақыт қалуға мүмкіндік береді. «Zwaardvis» класындағы су асты кемелерінің пайда болуы Нидерланд Корольдік Әскери-теңіз флотының Mark 37 торпедаларын қолдануына әкелді. 1988 жылы «Zwaardvis» класындағы су асты кемелері үшін Mark 37 торпедалары жаңа Mark 48 торпедаларымен ауыстырылды.

Экспорт

1981 жылдың қыркүйегінде Қытай Республикасы (Тайвань) екі модификацияланған «Звардвис» кластың «Chien Lung/Hai Lung» класты суасты кемелерін тапсырыс берді. 1992 жылы Қытай Халық Республикасының қысымы салдарынан Нидерланд үкіметі тағы төрт кемеге тапсырыс беруден бас тартты. Екі қолданыстан шығарылған голланд кемесі, және , кемеге тиеліп, 1997 жылы Малайзия Әскери-теңіз күштері сатып алуына үміттене отырып, Малайзияның Лумут қаласындағы PSC Әскери-теңіз кемежайына жеткізілді. Бірақ Малайзия Әскери-теңіз күштері ұсыныстан бас тартып, француз кемесін таңдады. Осының салдарынан екі кеме сатып алушы күтіп, мүмкін жаңарту жұмыстарын асыға күте отырып, Лумутта ұзақ уақыт бойы тұрды. 2005 жылы 17 тамызда Нидерланд судьясы «Rotterdamsche Droogdok Maatschappij» компаниясына 2005 жылғы 1 қыркүйекке дейін екі кеменің бұзылуын бастауды немесе 2005 жылғы 1 қазанға дейін кемелерді Нидерландқа қайтаруды бұйырды, әйтпесе олар айыппұл төлеу сияқты жазаларға тартылады. «Rotterdamsche Droogdok Maatschappij» банкротқа ұшырағандықтан, Нидерланд Қорғаныс министрлігі ақыры екі суасты кемесін бұзу және металл сынықтарын шығаруға төледі. Бұл үшін шамамен 2,8 миллион еуро жұмсалды, ал металл сынықтары 1,4 миллион еуроға сатылды.