Кіріспе

Флориданың батыс жағалауындағы пана, АҚШ

Төменгі Суанни ұлттық жануарлар қоры (LSNWR) – АҚШ ұлттық жануарлар қоры жүйесінің бір бөлігі. Ол Флориданың батыс жағалауындағы оңтүстік-шығыс Дикси және солтүстік-батыс Леви округтерінде, Гейнсвилл қаласынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен елу миль жерде орналасқан. Бұл жануарлар қоры 1979 жылы АҚШ-тағы ең үлкен дамытылмаған өзен дельтасы жүйелерінің бірін қорғау мақсатымен құрылған. Ол Суанни өзенінің 20 мильдік (32 км) сағасын және 20 мильдік (32 км) жағалауын қамтиды. Суанни өзенінен келіп тұратын қоректік заттардың тұрақты ағыны, көптеген жағалау аралдары мен таяздағы бұтақтары жануарларға өте қолайлы ортаны құрайды, онда қанаттылар, ақбас бүркіттер, манаттар, белуга, бұғылар және түйеқұстар сияқты түрлер паналады. Туристер үшін қоры құстар мен жануарларды бақылау, жануарлардың суретін түсіру, балық аулау, каноэмен жүзу, аң аулау және танымдық серуендер ұсынады. 2005 жылдан бастап, жануарлар дүниесін көлікпен аралауға арналған жол салынып жатыр, сондай-ақ бірнеше жағалау жолдары мен бақылау мұнаралары қорының жануарлар дүниесі мен ортасын тамашалауға мүмкіндік береді.

Жабайы жануарлар ресурстары

Суанни өзені және оның маңындағы жапырақты ормандар, қарағайлы ормандар, кипарис тоғайлары, тасқынды сағалар мен кең тұзды батпақтар жыл сайын мыңдаған жануарларға мекен жасайды. Аққұйрықты бұғы, жабайы түйеқұс, қара мысық, жартарғанаттар, аллигатор, егермен және өзен суырықтары сияқты көптеген түрлер жыл бойы тамақтанады, ұялайды, демалады және ормандар мен батпақтарды аралайды. Шығанақ есегі, Флорида тұзды батпағындағы құс, шығыс индиго жыланы, шұңқырлы тасбақа және ағаш торғайы – паналық жерде қолайлы орта табатын сиресіп бара жатқан немесе жойылып бара жатқан түрлердің мысалдары. Көшпенді құлазық құйрықты желкен, ақбас бүркіт, оспрей, протонотар сойқышы және ондаған жағалау құстарының түрлері де маусымдық паналық жер ретінде пайдаланып, қыс айларында оңтүстікке көшеді. Паналық жерде 250-ден астам құс түрі анықталды, олардың кем дегенде 90-ы осында ұялайды. Паналық жердің тыныш жағалау тұзды батпақтары, тасқынды сағалары және жазықтары әлемдегі ең өнімді экожүйелердің бірі болып табылады. Бұл аймақтар мыңдаған жағалау құстарына, мысалы, құмшықтарға, құйрықшаяндарға, американдық остриктерге, қызыл құйрықшаяндарға және құрғақшылдарға қоректік ортаны қамтамасыз етеді, сондай-ақ суға шомылатын үйректерге де жарайды. Жазда американдық ақ ибис, үлкен ақ қанаты, қарлы қанаты, ірі қара қанаты, үлкен көк қанаты, кішкентай көк қанаты, жасыл қанаты және үш түсті қанаты, сондай-ақ сүлгі және ағаш торғайы сияқты су құстары пайда болады; олардың көпшілігі Суанни бойында азықтанады және жақын жердегі Седар-Кейс ұлттық жануарлар қорының аралдарында демалады. Бұл паналық жерлер балық, креветка, моллюскалар және жас теңіз тасбақалары үшін құнды өсіру ортасы болып табылады. Өзенде және оның салаларында үлкен ауызды балық, Суанни балығы, көк балық, күн балығы және арналық балық сияқты тұщы су балықтары кездеседі. Батыс Үндістан манаты мен бөтелке мұрынды дельфин Суанни өзенінде және Мексика шығанағына құятын жерде көрінуі мүмкін. Жабайы табиғатты зерттеулер мен санақтар паналық жердегі түрлер туралы, соның ішінде ақбас бүркіттер, құлазық құйрықты желкендер, көбейетін құстар және қосмекенділер туралы пайдалы ақпарат береді. Флорида университеті мен АҚШ Геологиялық қызметі арнайы рұқсаттармен тұзды батпақ құстары мен масаларды зерттеу үшін паналық жердегі зерттеу жұмыстарын жүргізуде.

Адамзат тарихындағы маңызы

Қабық төбешігі (Shell Mound) деп аталатын тарихқа дейінгі қоқыс орны, шамамен 3000 жылға дейін созылуы мүмкін, қорық ішінде ежелгі адамдардың мекендегенін көрсететін басқа да іздермен бірге қоршалған.

Өңірлерді басқару

Төменгі Суанни ұлттық жануарлар қоры құрылғанға дейін, аймақтың көп бөлігі коммерциялық ағаш өңдеумен айналысты, бастапқыда 1900 жылдардың басында Путнам ағаш компаниясы, содан кейін басқа ағаш және қағаз компаниялары, әсіресе Джорджия Пасифик және Американың қаптама корпорациясы. 20 ғасырдың соңында осы аумақтардың көпшілігін табиғи, пайдалануға дейінгі жағдайға қайтаруға бағытталған күш-жігер жұмсалды. Акрелік лоблли қарағайлар тексеріліп, белгіленді және таңдап жұқартылды – және кейбір жағдайларда толығымен кесілді – бұл ұзын жапырақты қарағайлар мен сымдық шөптерден тұратын жергілікті құмды топырақты қоғамдастығына қайта ормандануға көшу үшін жасалды. Бұл жануарлар алғашқыда табылған биік, құрғақ құмды төбелердегі бұталы жерлер қалпына келтіріліп, жақсартылуда. 2001 жылы Суанни өзені су басқару ауданы жақын жердегі Калифорния батпағындағы консервациялық жеңілдіктерді сатып алды, бұл бүкіл аймақта мекендеу ортасын сақтауды жақсартты. Күнделікті найзағайдан туған өрттер АҚШ-тың көп бөлігінде табиғи түрде орын алып келеді және Флориданың көптеген экожүйелерінің маңызды бөлігі болып табылады: Флориданың шөптегі торғайы сияқты көптеген жабайы жануарлар түрлері өздерінің мекендеу ортасын сақтау үшін отқа тәуелді. Бүгінде дамудың салдарынан көптеген өрттерді бақылаусыз қалдыру мүмкін емес. АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі табиғи өрттерді бақыланатын ортада имитациялау үшін реттелген өрттерді қолданатын көптеген агенттіктердің бірі болып табылады. Өрт кестелері ауыр техникамен құрылады, оқытылған персонал белгілі бір жоспар бойынша жұмыс істейді және өрттер қасақана жақпалы жерлер мен қалалық аймақтар арасындағы қауіпті отынды азайтуға, топыраққа қоректік заттарды толықтыруға және жағымсыз түрлерді немесе өсімдіктердің биіктігін азайту арқылы өсімдіктерді басқаруға көмектеседі. Мақсаты – мекендеу ортасының оңтайлы жағдайын сақтау үшін әр екі-бес жылда бір рет отқа қажетті аумақтарды өртеу. Кейде пананың су шаруашылығы шаралары (мысалы, құбырлар сияқты жасанды құрылымдармен су деңгейін басқару) су құстарында қосымша маусымдық мекендеу ортасын жасайды. Толқынның әсеріне байланысты, мұндай шаралар көбінесе қажет болмайды.