Кіріспе

Канаданың Квебек провинциясындағы Ұлттық жабайы табиғат аймағы

Кап-Турмент Ұлттық жабайы табиғат аймағы – 1978 жылдың 28 сәуірінде құрылған, Квебек провинциясының ұлттық астанасы аймағындағы Сент-Лоуренс өзенінің солтүстік жағалауында орналасқан Ұлттық жабайы табиғат аймағы (ҰЖТА). Бұл үлкен қар қаздарының көшіп бара жатқандағы маңызды мекендерінің бірі. Көктем және күз мезгілдерінде ондаған мыңдаған құстардың үйірлері бұқашаңдармен қоректену үшін тоқталып тұрады. 1981 жылы бұл таяз сулы батпақ Рамсар конвенциясы бойынша халықаралық маңызы бар сулы-батпақты жер деп танылды, бұл құрметке ие болған Солтүстік Америкадағы алғашқы орын.

Орналасқан жері

Cap Tourmente Квебек қаласынан 50 км қашықтықта және Сент-Лоуренс өзенінің жағасында орналасқан. Парк Сент-Жоахим муниципалитетінің құрамына кіреді. Парк Аппалачи таулары, Канада қалқаны және Сент-Лоуренс жазығының қиылысында жатыр. Осының нәтижесінде, паркте таулардың әдемі көріністері, батпақтар мен жазықтар кеңінен таралған, бұл түрлі тіршілік орталарына және өсімдіктер мен жануарлардың алуан түрлілігіне әкеледі. Парктің батпақтары көптеген құстардың көшіп өту және көбейту орындары болып табылады, бұл оның қорғалатын аумақ ретіндегі маңыздылығын арттырады. Аймақтың координаталары: 47°03.860' N 70°47.774' W. 16 ғасырдың соңында Сент-Лоуренс ирокеясы таинсты түрде жоғалып кетті, олар 1541 жылы француз саяхатшысы Жак Картьедің соңғы сапарынан кейін және 1603 жылы Самуэль де Шампленнің келесі экспедициясы арасында бұрынғы аумақтарын тастап кетті. Cap Tourmente 1535 жылы Жак Картье үшін алғашқыдан-ақ көрінген құрлық болды. Парктегі жабайы табиғат қорығында 1626 жылы Самуэль де Шамплен құрылған La Petite Ferme du cap Tourmente тарихи шаруашылығы орналасқан, ол Квебек қаласындағы жаңадан құрылған Хабитация үшін азық-түлік көзі болған. Кейін шаруашылық Квебек семинариясы сатып алып, дерлік 300 жыл бойы басқарды. 1667 жылға дейін салынған шаруашылық үйі әлі де тұр және 2018 жылы ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланған La Petite Ferme du cap Tourmente Ұлттық тарихи орнының орталық бөлігі болып табылады. Канада үкіметі бұл аймақты 1969 жылы сатып алды. Кейіннен 1978 жылы Ұлттық жабайы табиғат аймағы және 1981 жылы Рамсар конвенциясына сәйкес маңызды ылғалды жер ретінде танылды.

Жабайы табиғат

Кап-Турмент ұлттық табиғи аймағы әртүрлі орталарға ие және 400 гектар батпақты жер, 100 гектар жағажай шалғыны, 700 гектар егіс жері және 1198 гектар орманды қамтиды. Онда 200-ден астам жануар түрі мен 700 өсімдік түрі бар, жануарлар мен өсімдіктердің кең ауқымына мекен жасайды. Теңіз жағасындағы қамыс, жағажай қамысы, жағажай жазығы және аралас орманды үстірт көшіп бара жатқан құстардың тоқтау орны үшін өте маңызды ортаны ұсынады және құстардың көбеюіне жағдай жасайды. Аймақтың маңызды түрлеріне үлкен ақ қаз, сұңқар және көктемде сарышымшық жатады.

Жауын-шашын аралық батпақ

Кап Турмент НҰА негізінен көктемгі және күзгі көші-қон кезеңінде ондаған мыңдаған үлкен қар қаздарын тартатын, әсіресе американдық қамыстың (бульруш) қорғалуы үшін құрылған. Бұл батпақтар 2500 гектар аумақты алып жатыр және Квебек провинциясындағы барлық қамысты батпақтардың шамамен 60% құрайды. Жағалаудың жазық жерлеріндегі тұщы судың күшті тасқыны үлкен мөлшердегі суаралық батпақты жабады. НҰА-дағы суаралық батпақтар үш бөлек аймаққа бөлінеді: жоғарғы, ортаңғы және төменгі аймақтар. Үш аймақтың барлығында американдық қамыс басым түр болып табылады. Оңтүстік жабайы күріші (Zizania aquatica) және кең жапырақты жебе басы (Sagittaria latifolia) жоғарғы және ортаңғы аймақтарда кездеседі. НҰА-да жүргізілген зерттеуге сәйкес, 1977 және 2002 жылдар арасында американдық қамыстың суаралық батпақтағы саны айтарлықтай азайды және оның орнына оңтүстік жабайы күріші келді. Бірақ американдық қамыс барлық үш аймақта да басым түр болып қала береді. Суаралық батпақтағы өсімдіктер жағалауды тозудан қорғауда маңызды рөл атқарады және қар қаздары үшін тамақ ретінде қызмет ете алады.

Орманды аумақтар

Жаңа Солтүстік Американың орманды аумақтары жалпы аумақтың шамамен 40% құрайды. NWA аймағында 21 түрлі орман тобы табылды, және қант қамысы ағаштары аймақтың басым бөлігін құрайды. Қауіп астындағы түрлер туралы заңға (SARA) сәйкес тізімделген өсімдік түрлеріне Виктор су гемологы және бутернат жатады. Ортаның жоғалуы аймақтағы өсімдік түрлері үшін ең үлкен қауіп болып табылады. 2021 жылы Cap Tourmente NWA-да 56 500-ге дейін үлкен қар қаздары саналып шықты. Көктемде олар Lac Saint Pierre және басқа да жерлерде жиналады, Сент-Лоуренс өзені бойымен батыстан шығысқа қарай қозғалып, содан кейін солтүстікке беттейді. Күзде, құстар қазан айының соңында Квебек қаласынан тарап, Lac Saint Pierre немесе Шамплен көлінің солтүстігіне қарай оңтүстік-батысқа қарай аз ғана қашықтыққа қозғалады, онда олар жүгері егістіктерінде тамақтанады және кейбіреулері қараша және желтоқсан айларына дейін сонда қалады. Cap Tourmente-тің орналасқан жері олардың көшіп-қону жолының бойында жатыр, бұл NWA-ны осы түрдің сақталуы үшін өте маңызды етеді. Cap Tourmente-де Қауіп астындағы түрлер туралы заңға (SARA) сәйкес тізімделген құс түрлері: саябақ соколы (anatum/tundrius), боболинк, ағаш құрт, қысқа құлақты соу, банктік соколь, қора соколы, түтіншіл, зәйтүн жақты ұшқыр, Канада соколы, ең кішкентай ащы, логгерхед шрике (migrans түршесі), тотық қарақұс, сары рельс және шығыс аласа құсқар.

Балық

Күшті толқындар өзеннен жағалау аймағына сәл тұзды су әкеледі. Шағын сулы, шөптесін орта сары балық, солтүстік шортан және үш тікенекті балық сияқты балық түрлерінің шағылысуы үшін өте қолайлы жағдай жасайды. Аймақтағы балық түрлеріне ең үлкен қауіп – мекенжайының жоғалуы және көші-қон жолына кедергі келтіру. Өзеннің жоғарғы бөлігінен мұнай төгілуі және адам қызметінен туындайтын судың басқа да ластану көздері де қауіптің ықтимал себептері болып табылады.

Менеджмент

Environment and Climate Change Canada (Canadian Wildlife Service) – NWA-ны басқаруға жауапты мекеме.

Аң аулау

1969 жылы аймақ федералды үкіметке өткеннен кейін барлық аңшылық қызметі тоқтатылды. 1972 жылдан бастап Канаданың жабайы табиғат қызметі үлкен қар қаздарының популяциясын реттеу мақсатында бақыланатын аңшылық бағдарламасын іске қосты. Аңшылық бағдарламасы қаз популяциясын бақылау және NWA-дағы немесе оған жақын орналасқан қамысты батпақтар мен егістіктердің тым көп пайдаланылуын болдырмау үшін енгізілді. Күзде, шамамен 53 гектар аумақты құрайтын төрт аймаққа бөлінген сегіз аңшылық жерінде үлкен қар қазын бақыланатын аулауға рұқсат беріледі. Қатысушылар жеребе арқылы таңдалады, нәтижесінде максимум 512 рұқсат беріледі. Жыл сайынғы Су құстарын аулау күнінде, максимум 12 жас аңшыға су құстарын аулау дағдыларын жетілдіру және аңшылық маусымында жабайы табиғатты қорғау туралы білім алу үшін рұқсаттар беріледі. 2009 және 2010 жылдары Association des Amis du Cap Tourmente ұйымына тәжірибелік лицензия берілді, бірақ ол кейін жаңартылмады. 2022 жылғы үлкен қар қазын аулау бағдарламасы COVID-19 қысымына байланысты тоқтатылды.

Инвазивті түрлер

Тоғыз өсімдік инвазивті деп есептеледі. Бақбақ, қоршаулы шөп және қамыс манаграсы кең таралған, ал қамыс пен жапондық түйін қамыс Солтүстік-Батыс Америкадағы ең қауіпті инвазивті түрлердің қатарында.

Парк көрікті жерлері

Бұл саябақ табиғаттың көрнекті орны саналады, онда келушілерге белгілі бір уақытта, шағын кіру ақы төлеп (ересектерге 6 долларға дейін) кіруге рұқсат етіледі. Көптеген күндері саябақ сағат 17:00-де жабылады. Жыл сайын шамамен 40 000 адам саябаққа келеді. Саябақта жаяу серуендеу жолдары, табиғатты қарау, құстарды бақылау, демалуға арналған орындар мен жоспарланған мектеп сапарлары сияқты қызықты нысандар бар. Ресми сайттар саябақта 2-4 сағат өткізуді ұсынады. Саябақтың орналасқан жерінің арқасында, ол көптеген көшпенді құстарға пана болып табылады, олардың ең бастысы – үлкен қар қаздарының топтары.