Кіріспе

1975 жылғы Консервативтік партия төрағалығына сайлау 1975 жылдың ақпан айында өтті. Партияның қазіргі депутаттары екінші турда Маргарет Тэтчерді партия төрағасы етіп сайлады. Қазіргі төраға Эдвард Хит бірінші тур нәтижесінде күтпегендей Тэтчерден қалып қойғаннан кейін сайлаудан бас тартты. Консерваторлар Лейбористік үкіметке ресми оппозиция болғандықтан, Тэтчер сонымен қатар оппозиция жетекшісі де болды.

Өмірбаян

Эдвард Хит, Консервативті партияның жетекшісі және премьер-министр, 1974 жылғы ақпан айында өткен жалпы сайлауда күтпеген жерден жеңіліске ұшырады. Лейборист партиясы азшылық үкіметін құра алғанмен, келесі 1974 жылғы қазан айындағы жалпы сайлауда үш орындық көпшілікке ие болды. Хит (алдыңғы он жыл бойы партияны басқарған, бірақ қатысқан төрт жалпы сайлаудың үшеуінде жеңілген) партияның көп уақыт бойы басшысы болып қала алмайды деп күтілді. Ол кезде партия басшысын сайлау ережелері тек лауазым бос болғанда ғана қолданылып, қазідегі басшыға қарсы тұруға мүмкіндік болмады. Хит көптеген сыншыларға тап болды, олар оның отставкаға кетуін немесе басшы сайлау ережелерін өзгертуді талап етіп, қарсы кандидаттарға мүмкіндік беруді қалады. Хит ақырында 1922 комитетімен келісіп, басшы сайлау ережелерін қарауды және одан кейін өзін қайта сайлауға ұсынуды келісті. Тексеру Хиттің бұрынғы басшысы сэр Алек Дуглас Хоумның қолдауымен жүргізілді. Екі ұсыным жасалды, бірақ олардың ешқайсысы 1975 жылы ешқандай өзгеріс жасамады (бірақ болашақта маңызды екені дәлелденді). Партия оппозицияда немесе үкіметте болсын, енді басшы жыл сайын патша айтқан сөзден кейін сайланатын болады, бірақ көп жылдар бойы бұл тек формальды процедура болып қалатын. Сонымен қатар, бірінші турда жеңімпаз кандидаттың ең жақын бәсекелесінен 15%-ға басым болуы керек деген талап өзгертілді, енді бұл көрсеткіш депутаттардың жалпы санының 15%-ын құрайтын болды, тек дауыс бергендердің емес. Осы өзгеріс Маргарет Тэтчердің 15 жылдан кейін өткен басшылық сайлаудың бірінші турында көпшілік дауысын алуына кедерес келтірді.

Сайлау науқаны

Тексеруден кейін, 14 қаңтарда 1975 жылы Хит партия басшысы ретінде өзінің билігін бекіту үшін 4 ақпанға көшбасшылық сайлауын тағайындады. Көптеген адамдар бұл сайлаудың жеңіл болатынына сенді, себебі Кит Жозеф кедей адамдарды аз бала тууға шақырған және Уильям Уайтлоу Хитке адалдығын білдірген әдепсіз мәлімдемелерден кейін өзін үміткерлікке шығармағаннан кейін Хитке нақты балама болмады деп есептеді. Джим Приор, Питер Каррингтон, Лордтар палатасының жетекшісі және Көлеңкелік қазынашы Роберт Карр сияқты көптеген басқа да көлеңкелік кабинет мүшелері Хитті қолдады. Бірақ 20 қаңтарда Маргарет Тэтчер сайлауға қатысуға шешім қабылдады, оның сайлау штабын Эйри Нейв басқарды, сондай-ақ Хью Фрейзер де қатысты. Осыған дейін де көптеген адамдар Хиттің оңай жеңіске жететініне сенді. Тэтчерге қолдау аз деп саналды, барлық консервативті күнделікті газеттер Хитті қолдады (дегенмен, апталық «The Spectator» Тэтчерді қолдады). Сайлау өте барысында бәсекелестік күшті болатыны анық болды, себебі Тэтчер наразы депутаттардың қолдауына ие болатын кандидат ретінде көрінді. Алайда, дауыс беруге бір күн қалғанда Хиттің жеңісі әлі де мүмкін деп есептелді, ал «The Glasgow Herald» газеті бірінші дауыс беру күні таңында «кеше Хиттің Маргарет Тэтчерден озып кеткеніне еш күмән болмады, бірақ оның қарсыластары оның екінші турға өтпеуі үшін қажетті 139 дауыстан айыра ала ма, әлі белгісіз» деп жазды. Сонымен қатар, консерваторлардың 10 мүшесінің 8-і және сайлау округтерінің көпшілігі Хитті қолдады.