Канадалық саяси партиялардың басшылыққа сайлау конференциялары

Кіріспе

Канада саясатында, партия басшысының орны бос болғанда немесе қазіргі басшыға үміткерлердің наразылығы туғанда, саяси партия басшылық құрылтай өткізеді.

Шолу

Канадада партия басшылары қайтыс болғанға, отставкаға кеткенге немесе партиядан шығарылғанға дейін премьер-министрлікке де-факто үміткер болып қала береді. Федералды Жаңа Демократиялық партияда (НДП) және кейбір провинциялық НДП-ларда партия жетекшісі лауазымы партияның атқару комитетінің басқа лауазымдарымен бірдей қарастырылып, партия конвенцияларында сайлауға ашық болды. Бірақ, қазіргі басшылар көбінесе номиналды қарсылыққа ғана тап болады. Әдетте, отставкаға кететін басшы партия басшылығын жаңа басшы сайланғанға дейін сақтайды. Дегенмен, басшының қайтыс болуы немесе дереу отставкаға кетуі сияқты жағдайларда, бұл мүмкін болмайды және партия басшылық науқанының барысында уақытша басшы тағайындайды. Бір ғана үміткерге мерзім біткенге дейін қарсылық білдірілмеген жағдайларда, басшылық конвенциясы мүшелердің үміткерді бекітуі үшін платформа болады. Алайда, мұндай жағдайларда да, кандидат партияның ресми және тұрақты басшысы болу үшін конвенция өтуі керек, тіпті ол уақытша басшы болып қызмет етсе де. Дәстүр бойынша, партияның әрбір округі басшылық конвенциясында өзін ұсыну үшін белгілі бір сандағы делегаттарды сайлау үшін арнайы жиналыс өткізеді. Мұндай жиналыстарда көбінесе "қосалқы делегаттар" немесе "ауыстырушылар" сайланады, олар конвенцияға қатысады, бірақ округтен келген делегаттардың бірі қатыса алмаса ғана дауыс береді. Бұған қоса, делегаттарды әр округтегі партияның жастар және әйелдер ұйымдары, сондай-ақ университеттер мен колледждердегі партия ұйымдары да жиі сайлайды. Сайланған делегаттардан өзге, басшылық конвенцияларына көптеген экс-официо делегаттар қатысып, дауыс береді. Бұл делегаттар партиядан сайланған парламент мүшесі, провинциялық заң шығарушы орган мүшесі, партияның ұлттық немесе провинциялық атқару комитеті мүшесі немесе байланысты әйелдер немесе жастар ұйымының атқару комитеті мүшесі болғандықтан қатысуға құқылы. Көптеген партиялар "бір мүше бір дауыс" (ОМОВ) жүйесін және пропорционалды делегаттар сайлауын енгізгендіктен, конвенциялардың маңызы азайды. Соңғы жылдары дауыс беру нәтижесі конвенцияға дейін белгілі болады немесе дауыс беру конвенция орнында өткізілмейді. Таза "бір мүше бір дауыс" жүйесінде әр партия мүшесі басшыны сайлау үшін дауыс береді және барлық дауыстар тең салмаққа ие. ОМОВ жүйесінің өзгертілген нұсқалары барлық мүшелерге дауыс беруге мүмкіндік береді, бірақ партиялық мүшелігіне қарамастан округтер арасындағы теңдікті қамтамасыз ету үшін оларды әртүрлі салмақтауы мүмкін немесе НДП жағдайында еңбек сияқты тарихи маңызды округтерге дауыс берудің үлесін кепілдіктейді. Канаданың Либералдық партиясы 1919 жылы алғашқы басшылық конвенциясын өткізіп, Уильям Лайон Маккензи Кингті сайлады. Оған дейін партия басшысын партияның парламенттік фракциясы таңдаған. Тарихи Консервативтік партия 1927 жылы партия басшысы ретінде Р.Б. Беннетті сайлау үшін басшылық конвенциясын пайдаланды. Квебек партиясы Канадада ОМОВ жүйесін қабылдаған алғашқы саяси партия болды. Көптеген провинциялық және федералды партиялар 1990 жылдары ОМОВ-тың түрлерін қабылдады. 2003 жылға дейін, ол ОМОВ жүйесін қабылдаған кезде, Кооперативтік Комонвелл Федерациясының және оның мұрагері Жаңа Демократиялық партияның жиырмасыншы ғасырдағы әрбір екі жылдық конвенциясы басшылық конвенциясы болды. Алайда, іс жүзінде, Жаңа Демократиялық партияда басшылық жарыс жарияланған жағдайда ғана даулы сайлаулар өткізілді. Қазіргі Консервативтік партия да, Жаңа Демократиялық партия да соңғы жылдары "бір мүше бір дауыс" жүйесін енгізді. 2003 жылы федералды НДП өзгертілген жүйені қолданды, онда жұмысшы делегаттарының берген дауыстары жалпы нәтижеде 25% салмаққа ие болды, ал партия мүшелерінің берген дауыстары 75% салмаққа ие болды. Бұл өзгертуді әлі де кейбір провинциялық НДП бөлімдері қолданады, ал федералды НДП қазір еңбек серіктестері үшін ешқандай жеңілдіксіз таза ОМОВ процесін қолданады. 2004 жылы қазіргі Консервативтік партия ОМОВ-тың Прогрессивтік Консервативтік партия жүйесін қабылдады, онда әр округтің балл жүйесінде тең салмағы болды, әр округке дауыс санына қарамастан 100 балл тағайындалды. Партияның басқа алдыңғылары, Канаданың Реформа партиясы және Канадалық Альянс, таза ОМОВ жүйесіне ие болды. 2021 жылы партия конституциясы округте берілген әр дауысқа бір балл беру үшін өзгертілді, ең көп дегенде 100 балл. Либералдар федералды партиялардың арасында өз басшыларын делегаттар конвенциясы арқылы сайлаған соңғы партия болды, бірақ соңғы либерал конвенциялары округтегі делегаттарды пропорционалды өкілдік бойынша бөлу жүйесін қолданды. 2009 жылы Либералдық партия болашақ басшылық сайлауларды өзгертілген ОМОВ жүйесінде өткізуді талап ететін конституциялық түзетуді бекітті, онда әр округке тең салмақ берілді. Майкл Игнатиевтің басшылығын бекіткен 2009 жылғы конвенция ескі қағидалар бойынша өтті. Даулы жарыс болған соңғы делегаттық Либерал конвенциясы 2006 жылғы конвенция болды, онда Стефан Дион сайланды. Квебек Блогы 1997 жылдан бері таза ОМОВ жүйесін қолданып келеді.

In Canada, leaders of a party generally remain that party's de facto candidate for Prime Minister until they die, resign, or are dismissed by the party. In the federal New Democratic Party (NDP) and some provincial NDPs, the position of party leader was treated as all other positions on the party's executive committee, and open for election at party conventions generally held every two years although incumbent leaders rarely face more than token opposition. Usually, outgoing leaders retains the party leadership until their successor is chosen at a leadership convention. However, in some circumstances, such as the death or immediate resignation of a leader, that is not possible, and an interim leader is appointed by the party for the duration of the leadership campaign. In a few instances where a single leadership candidate has been unopposed by the entry deadline, the leadership convention has instead served as a venue for the membership to ratify the candidate. Even in such situations, however, the convention must still take place before the candidate can assume the formal and permanent leadership of the party, even if they are already serving as the party's interim leader. Traditionally, each riding association of a party holds a special meeting to elect a fixed number of delegates to represent it at a leadership convention. These meetings would often select "alternate delegates" or "alternates", who would attend the convention but vote only if one of the delegates from the riding association was unable to attend. In addition, delegates are often selected by the party's youth and women's associations in each riding, and party associations at university and college campuses. In addition to the elected delegates, a large number of ex officio delegates attend and vote at leadership conventions. These ex officio delegates are automatically entitled to attend by virtue of being an elected member of parliament for that party, a member of an affiliated party in a provincial legislature, a member of the party's national or provincial executive, of the executive of an affiliated women's or youth organization. Because of the implementation of "one member one vote" (OMOV) systems and proportional delegate elections by most parties, conventions have declined in importance. In recent years, the result of the vote is either known before the convention, or the voting does not take place at the venue. In a pure "one member one vote" system, each party member casts a ballot to elect the leader, and all ballots have equal weight. There are modified OMOV system may allow all members to vote but may weigh them differently in order to ensure equality among ridings regardless of party membership or which guarantee a proportion of the vote to historically important constituencies such as labour in the case of the NDP. The Liberal Party of Canada held the first leadership convention in 1919, electing William Lyon Mackenzie King. Prior to that the leader of the party was chosen by the party's parliamentary caucus. The historical Conservative Party used a leadership convention to select R. B. Bennett as party leader in 1927. The Parti Québécois was the first political party in Canada to adopt an OMOV system. Most provincial and federal parties adopted forms of OMOV in the 1990s. Until 2003, when it adopted an OMOV system, every biennial convention of the Co operative Commonwealth Federation and its successor, the New Democratic Party, in the twentieth century was a leadership convention. However, in practice, contested elections were only held in the NDP when there was a declared leadership race. Both the modern Conservative Party and the NDP have instituted "one member one vote" systems in recent years. In 2003, the federal NDP used a modified system where the vote was calculated so that ballots cast by labour delegates had 25% weight in the total result while votes cast by party members had 75%. While this modification is still used by some provincial sections of the NDP, the federal NDP now uses a pure OMOV process without a carve out for labour affiliates. In 2004, the modern Conservative Party adopted the Progressive Conservative Party system of OMOV, where each riding had equal weight in a point system, with each riding being assigned 100 points, regardless of the number of votes cast in that riding. The party's other predecessors, the Reform Party of Canada and Canadian Alliance, had pure OMOV systems. In 2021, the party constitution was amended to award one point per vote cast in a riding, up to a maximum of 100 points. The Liberals were the last federal party to select its leaders using delegated conventions, though more recent Liberal conventions used a system where delegates in a riding were apportioned by proportional representation. In 2009 the Liberal Party approved a constitutional amendment requiring future leadership elections to be conducted using a modified OMOV system in which each riding is accorded equal weight. The 2009 convention that ratified Michael Ignatieff's leadership was conducted under the old rules. The last delegated Liberal convention to feature a contested race was the 2006 convention that chose Stéphane Dion. The Bloc Québécois has used a pure OMOV system since 1997.

Соңғы федералдық конвенциялар

Консерваторлар соңғы басшы сайлауын 2022 жылдың 10 қыркүйегінде өткізді, себебі 2021 жылғы федералды сайлауда партияның күтілгеннен нашар нәтиже көрсетуінен кейін партия басшысы Эрин О’Тул отставкаға кетті. Консерваторлар бірінші кезеңде Пьер Пойльеврені жаңа басшы етіп сайлады. Либералдар 2013 жылдың 14 сәуірінде партия басшылығына сайлауда Джастин Трюдоны таңдады. Либералдық партия салмақты «бір мүше – бір дауыс» жүйесін қолданды, онда партияның барлық мүшелері дауыс бере алатын болды, бірақ әр округтің тең салмағын қамтамасыз ету үшін дауыстар есептелді. Жаңа демократиялық партия өзінің соңғы басшы сайлауын 2017 жылдың 1 қазанында өткізді, себебі бұрынғы басшы Томас Малкаир 2016 жылдың 10 сәуірінде Эдмонтон қаласында (Альберта провинциясы) өткен партияның федералдық съезінде басшылыққа қайта сайлану үшін өткен дауыс беруде жеңіліске ұшырады. Жаңа демократиялық партия жаңа басшы ретінде Джагмит Сингхті таңдады. Блок Квебекуа 2019 жылдың 17 қаңтарында соңғы басшы сайлауын өткізіп, Ив Франсуа Бланшеді басшы етіп сайлады. Жасыл партия өзінің соңғы басшы сайлауын 2020 жылдың 26 қыркүйегі мен 3 қазаны аралығында өткізіп, сегізінші дауыс беру кезінде Анами Полды басшы етіп таңдады. Полдің 2021 жылдың 10 қарашасында басшы лауазымынан кеткені болашақта басшылық сайлауын өткізу қажеттігін тудырды.