Уитли: Оксфордширдегі ауылдың тарихы мен ескерткіштері

Кіріспе

Уиттли – Англияның Оңтүстік Оксфордшир аймағындағы ауыл. Бұл ауыл Оксфорд қаласынан шамамен 5 миль (8 км) шығысқа қарай орналасқан. Ауылдық округке Уиттли ауылының батысында жатқан Литтлворт кішкентай ауылы да кіреді. 2011 жылғы халық санауы бойынша округтің халқы 3913 адамды құрады.

Археология

Қасқыр төбесінде, қасиетті шіркеуден оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 1.6 шақырым жерде римдік вилла болған. 1845 жылы қазба жұмыстары жүргізілген кезде, 260-378 жылдарға дейінгі римдік монеталар, римдік керамика сынықтары және римдік плиткалардың бөліктері табылған.

Қожалық

Ауыл ағылшын-саксон дәуірінде пайда болған. Ол шығысқа қарай созылған аңғарда орналасқан, оның арнасы ауылдың ортасынан өтіп, Темза өзенінің саласы – Темза өзеніне құяды. Бұрын арна ашық болған, адамдар оны кесіп өту үшін тас баспалдақтарды пайдаланған. Бірақ қазір ол Хай-стрит астынан өтетін құбырдың ішінде жатыр. 1883 жылы саксон зираты қазылып, одан табылған заттар Оксфордтағы Эшмолеан мұражайында сақтаулы. 13 ғасырда Уитли Абингдон аббаттығының меншігіне кірген, ал 1279 жылы Куддесдонның шағын ауылы деп сипатталған. Уитли үйі 1601 жылы кеңейтіліп, жаңартылған, ал фасадында «Т. А. 1601» деген жазу бар, ол сол кездегі иесі Томас Арчдейлді білдіреді. Ол әлі де бастапқы келбетін сақтап тұр, ал көптеген басқа ескі коттедждер мен ғимараттар қалпына келтірілген.

Шіркеулер

Англия шіркеуінің қауымдық шіркеуі – Әулие Мария шебері шіркеуі 18 ғасырда салынған. Оксфорд епископы Сэмюэл Уилберфорс ғимаратты ұнатпай, 1855–1857 жылдары Оксфорд епархиялық сәулетшісі GE Street жобасы бойынша қайта тұрғызды. Оның мұнарасында алты қоңыраудан тұратын ансамбль бар, олардың төртеуі 18 ғасырдағы шіркеу үшін 1794 жылы құйылған. Сонымен қатар, 20 ғасырдың басында соғыста алынған олжа ретінде берілген деп есептелетін Троицадан келген орыс қоңырауы да бар. Қауымдық шіркеу 1842–1843 жылдары бұрынғы тері өңдеушілер фабрикасының орнында салынған. Қазір ол Біріккен реформаланған шіркеу. Уитлидің Рим-католик шіркеуі – Краун-роудтағы Лурд анамыз шіркеуі. Ол Corpus Christi, Headington қауымдық шіркеуінің бөлігі. Уитли қауымдық шіркеуі – 2015 жылы құрылған евангелистік шіркеу. Ол әдетте апта сайын бастауыш мектепте жиналады. Бұрын 30 Шіркеу көшесіндегі ескі астық қоймасының ғимаратында тәуелсіз шіркеу болған. Уитлидегі барлық шіркеулер қазіргі кезде Жергілікті экуменикалық серіктестік құрамына кіреді, оған Холтон қауымдық шіркеуінің Әулие Варфоломей шіркеуі де кіреді.

Экономикалық және әлеуметтік тарих

Уитлидің негізгі салаларының бірі – Виндзор қамалы, Мертон колледжі, жергілікті коттедждер мен шіркеу ғимараттарын салу үшін пайдаланылған әк тас кеніші болды, олардың көпшілігі 13-18 ғасырлар аралығында салынған. Басқа жұмыстардың ішінде отындық ағаш кесу және охр кесу болды, ал охр бүгінге дейін тұрған жел диірменінде ұнтақталды. Ауылдың оңтүстік-батысындағы төбеде екі жел диірмені болды. Олардың бірі 1875 жылы өртеніп кеткен тіреулі диірмен еді. Екіншісі – Уитли диірмені – 1671 жылға дейінгі сегізбұрышты мұнаралы диірмен. Ол бірнеше рет қайта салынған және жаңа жабдықтармен жабдықталған, соның ішінде 1763 жылы өрттен кейін және 1784 жылы Оксфордтағы Eagle Ironworks зауыты кейбір механизмдерді жеткізген кезде. 1914 жылы мұнаралы диірмен жұмысын тоқтатты, ал 1939 жылы оны молния соқты. Уитлиде бір кезде он бес сырахана болған. Чирч-стриттегі Корольдің қарулы қолының қабырғасындағы тақташада оның 1756 жылы салынғаны жазылған. 1719 жылы Стокенчерч ақылы жол туралы заң негізгі жолды ақылы жолға айналдырды. Оксфордтағы Алтын Крест пен Лондон арасындағы дилижанстар ауылдың батысына қарай Шотовер жазығы арқылы Ескі жолмен жүрді. Уитлидің көптеген қонақ үйлерінің Church Road-та жоғарғы кіреберісі және High Street-те жылқыларды ауыстыруға арналған екінші кіреберісі болды. Орамның қарсысындағы Джордж қонақ үйі қазір аулалы үйге айналдырылған. 1834 жылы салынған ауылдың күзет үйі – бұрынғы кеніштің жанындағы алтыбұрышты пирамида пішіндес тас ғимарат. Оның есігі ауыр және құлыпталған, едені шамамен 6 фут (2 метр) шаршы, ал төбесі шамамен 8 фут (2 метр) биіктікте. 19 ғасырда ол мас адамдарды Оксфорд сотына жібермес бұрын түнде қамау үшін пайдаланылды. Соңғы кезде ол әрбір мамырдың бірінші күні ашылады. Шамалы ақы төлеп, келушілерді шамамен бес минутқа құлыптап, оны растайтын куәлік беріледі. Уитли теміржол станциясы 1864 жылы Уикомб теміржолының кеңейтуінің бөлігі ретінде ашылды. Теміржол ауылды Оксфордпен байланыстырды, ал Британ теміржолдары 1963 жылы желіні және Уитли станциясын жапты. Кельхам Холл Драйв және Кимбер Клоуз станцияның орнында салынған. Шотовер паркі Елизавета II патшасының атқарушысы болған лейтенант-полковник сэр Джон Миллердің үйі болды. 1888 жылы оның әжесі "Күлкілі қоңыраулар" деп аталатын ғимаратты ауыл тұрғындарына тыйым салу орталығы ретінде сыйға берді, өйткені ол мас болудың көптеген қиындықтарын көріп қайғырды. Бүгінде бұл ғимаратта қоғамдық кітапхана және ауылдың әлеуметтік орталығы орналасқан. Қызығы, қазір ол алкогольді ішімдіктер сатуға лицензия алған. 20 ғасырда Уитлидің солтүстік жағында Лэди Спенсер Черчилль мұғалімдер даярлау колледжі салынды. 1976 жылы колледж Оксфорд политехникалық институтымен бірікті, ол кейіннен Оксфорд Брукс университетіне айналды. Оксфорд Брукс университетінің Уитли кампусы 2024 жылы жабылады, өйткені кампус Хеддингтон кампусына көшіріліп жатыр, ал оның орнына тұрғын үйлер салынады. 1974 жылы M40 автожолы Хай Уайкомбтен Чилворттағы 8-ші тоқалға дейін кеңейтілді, бұл Уитлиден шығысқа қарай Лондонға жылдам байланыс жолын берді. 1990 жылы M40 автожолының кеңейтуі аяқталды, бұл Уитлиге Бирмингемге жылдам байланыс жолын берді. Кеңейтуге 8А тоқал және Оксфорд сервисі кіреді. 2020 жылы Уитлиге Fairtrade Town бастамасының бөлігі ретінде Fairtrade Village мәртебесі берілді.

One of Wheatley's main industries was quarrying limestone which was used for building Windsor Castle, Merton College, local cottages and ecclesiastical buildings, most of which were erected between the 13th and 18th centuries. Other occupations included faggot cutting and ochre cutting, the ochre being crushed at the windmill which still stands today. There were two windmills on the hill southwest of the village. One was a post mill that burned down in 1875. The other, Wheatley Mill, is an octagonal tower mill that dates from before 1671. It has been rebuilt and re equipped a number of times, including in 1763 after a fire and in 1784 when the Eagle Ironworks, Oxford supplied some of the machinery. The tower mill had fallen out of use by 1914, and lightning struck it in 1939. Wheatley once had ten pubs. A plaque on a gable of the King's Arms in Church Street says that it was built in 1756. In 1719 the Stokenchurch Turnpike Act turned the main road into a turnpike. Stagecoaches between the Golden Cross in Oxford and London travelled via the Old Road over Shotover Plain to the west of the village. Many of Wheatley's inns had an upper entrance in Church Road and another in the High Street to accommodate the change of horses. The George coaching inn opposite the manor house is now a house with courtyards. The village lock up, built in 1834, is a stone building in the shape of a hexagonal pyramid, near the edge of the former quarry. It has a heavy padlocked door and the floor space is about 6 feet (2 m) square with a headroom of about 8 feet (2 m). In the 19th century it was used to lock up drunks overnight before sending them to the Oxford court. More recently it has been opened every May Day. For a small charge visitors can be locked up for five minutes or so, and given a certificate to prove it. Wheatley railway station was opened in 1864 as part of an extension of the Wycombe Railway from to The railway linked the village to Oxford, , and British Railways closed the line and Wheatley station in 1963. Kelham Hall Drive and Kimber Close have been built on the site of the station. Shotover Park was the home of Lt Col Sir John Miller, who was Crown Equerry to Queen Elizabeth II. In 1888 his grandmother gave the building called the Merry Bells to the villagers as a temperance hotel as she was saddened to see so much hardship caused by drunkenness. Today the building houses a public library and is a social centre of the village. Ironically, it now has a licence to serve alcoholic drinks. In the 20th century the Lady Spencer Churchill teacher training college was built on the north side of Wheatley. In 1976 the college merged with Oxford Polytechnic, which has since become Oxford Brookes University. The Oxford Brookes Wheatley campus is set to close in 2024 to be replaced by housing as the campus is being moved to the Headington Campus

In 1974 the M40 motorway was extended from High Wycombe to Junction 8 at Chilworth, about east of Wheatley, giving the village a fast road link to London. In 1990 the M40 extension was completed, giving Wheatley a fast road link to Birmingham. The extension includes Junction 8A and Oxford Services about east of the village. In 2020 Wheatley was awarded Fairtrade Village status as part of the Fairtrade Town initiative.