Энрико Мицци: Мальтаның саяси қайраткері және ұлтшыл партиясының басшысы

Кіріспе

Мальталық ұлтшыл партиясының басшысы және 1950 жылы Мальтаның премьер-министрі болған Энрико Мицци (20 қыркүйек 1885 – 20 желтоқсан 1950) – мальталық саясаткер, 1926 жылдан бастап Мальталық ұлтшыл партиясының төрағасы және 1950 жылы қысқа мерзімге Мальтаның премьер-министрі қызметін атқарды.

Саясат

Римде құқық білімін аяқтағанына қарамастан, Миццидің заңгерлікпен айналысу мүмкіндігі шектеулі болды. Оның қызығушылығы саясат пен журналистикаға ауды. 1915 жылы Энрико Мицци Мальталық Отандық Комитетінің (Comitato Patriottico Maltese) мүшесі болып сайланды және Комитеттің органы болған L'Eco di Malta газетін іске қосты. Ол 1915 жылы Гозо округінен парламент депутаты болып кандидатқа түсті және сайланды.

Partit Nazzjonalista партиясының басшысы

Жас кезінде Энрико Мицци әкесі Фортунато Миццидің жолын жалғастыруды шешті, ол итальяндық Мальта қауымдастығының мүшесі болған және Италияның Рисоргиментосына, сондай-ақ Мальтада итальян тілінің ресми қолданылуына зор қолдау көрсеткен. Мицци 1915 жылы Гозодан Комитет Патриотиконың мүшесі ретінде Үкімет Кеңесіне алғаш рет сайланды. Либералды Конституцияны қол жеткізуге тырысқан Мицци 7 мамырда өз үйінде тұтқындалды және 1917 жылы Мальта қорғаныс ережелері бойынша британдық билікке қарсы жазбалары мен мәлімдемелері үшін бүлік қоздырды деген айыппен әскери сотқа берілді. Ол бір жылға бас бостандығынан айырылып, қатаң еңбекке жіберілді, азаматтық құқықтарынан айырылды және адвокаттың куәлігі алынып қойылды. Губернатор Метхьюс бұл үкімді «қатты сөккенге» ауыстырды, ал оның азаматтық құқықтары мен куәлігі 1918 жылы соғыс аяқталғаннан кейін қайта жаңартылды. Мицци Circolo Giovane Malta ұйымын құрды және Societa' Dante Alighieri-нің өмірлік президенті болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Мицци Уго Паскуале Мифсуд басқарған Мальта саяси одағына (Unjoni Politika Maltija, UPM) қосылды, ол ірі және орташа коалиция болатын. Ол одан бөлініп, экстремистік және итальяндық бағытты ұстанғандармен бірге Мицци басқарған Демократиялық Ұлттық партияны (Partit Demokratiku Nazzjonalista, PDN) құрды. Екі қозғалыс та 1921 жылғы Мальтадағы жалпы сайлауға жеке-жеке қатысты, бірақ бір-біріне зиян келтірмеу үшін белгілі бір шегініс тактикасын қолданды; PDN Гозодан 4 депутат сайлады. UPM және PDN 1924 жылғы сайлауда коалиция құрғанмен, тағы да жеке-жеке бақ сынасты. 1924 жылғы сайлаудан кейін Мицци партиясы Мальта саяси одағымен коалиция құрып, 15 парламенттік орынды жеңіп алды. Осы заң шығару кезеңінде Мицци Пошта қызметі, Ауыл шаруашылығы және Балық шаруашылығы министрі, сондай-ақ Өнеркәсіп және Сауда министрі болды. 1926 жылдың 23 қаңтарында екі партия бірігіп, Partit Nazzjonalista партиясын құрды, онда Мицци 1942 жылы қайтыс болған Сер Уго Мифсудпен бірге басшылық етті. Алайда, жаңа біріккен партия 1927 жылғы сайлауда Мальта Конституциялық партиясы мен Лейбористік партия арасындағы сайлау альянсы – Compact-қа есе жіберді. 1924 жылдан 1933 жылға дейін Мицци көптеген министрлік лауазымдарды атқарды, Данте Алигьери қоғамының президенті және Газетта Maltesе газетінің директоры болды, Мальтаның итальяндық сипатын насихаттаушы ретінде. Мицци, «дақсыз және қорқынышсыз рыцарь» деп танылды, Мальта отаршылдық кезеңінде мальттық патриотизм мен ұлтшылдықты қолдағандығы үшін жақсы есте қалды. Ол сондай-ақ Мальта халқының итальяндық мәдениетімен байланысты болды, елде итальян тілін ресми тіл ретінде таңдауға ықпал етті және отарлаушы биліктің протестанттық дініне қарсы Рим-католик дінінің жақтаушысы болды.

In his youth, Enrico Mizzi decided to follow in the footsteps of his father Fortunato Mizzi, who was a member of the Pro Italian Maltese community, whose political activity showed strong support towards Italy's Risorgimento and the official use of the Italian language in Malta. Mizzi was first elected to the Council of Government from Gozo in 1915 as Member of the Comitato Patriottico. While Mizzi was striving to obtain a liberal Constitution he was arrested at his residence on 7 Mayand court martialled on charges of sedition in 1917 under the Malta Defence Regulations for writings and statements against the British. He was sentenced to a year's imprisonment with hard labour, the loss of civil rights and the withdrawal of lawyer's warrant. The sentence was commuted by Governor Methuen to a "severe censure", while his civil rights and warrant were restored following the cessation of hostilities in 1918. Mizzi founded the Circolo Giovane Malta and was life president of the Societa' Dante Alighieri. After the end of the First World War, Mizzi was part of the large and moderate coalition called the Maltese Political Union (Unjoni Politika Maltija, UPM), led by Ugo Pasquale Mifsud. It splintered from it, together with the more extremist and pro Italian current, to form the Democratic Nationalist Party (Partit Demokratiku Nazzjonalista, PDN), led by Mizzi. The two movements participated separately in the 1921 Maltese general election, but adopted a form of desistance so as not to damage each other; the PDN elected 4 MPs from Gozo. UPM and PDN run once again separately, albeit in coalition, in the 1924 elections. After the elections of 1924, Mizzi's party formed a government in coalition with the Unione Politica Maltese and they elected 15 parliamentary seats. During this legislature, Mizzi was the Minister for Postal Services, Agriculture and Fisheries together with Industry and Commerce. On 23 January 1926 the two parties joined together to form the Partit Nazzjonalista, with Mizzi acting as a co leader together with Sir Ugo Mifsud till the death of the latter in 1942. However, the new unitary party was defeated by the elections of 1927, in favor of the Compact, the electoral alliance between the Maltese Constitutional Party and Labour. In the years from 1924 to 1933 Mizzi held numerous ministerial positions and was president of the Dante Alighieri Society and director of the Gazzetta maltese in his capacity as a promoter of the Italian character of Malta. Mizzi the "knight without stain or fear". remained well known for promoting Maltese patriotism and nationalism at a time when Malta was a colony. He was also associated with the Italianate identity of the Maltese people, the cause for selecting Italian as an official language of the country, and a strong proponent of the Roman Catholic faith in opposition to the Protestant faith of the colonial authorities.

Угандаға жер аударылу

1940 жылдың 30 мамырында Мицци Мальта баспасында болғанда тұтқындалды және итальяндық көзқарастары болғандықтан тағы 47 мальталықпен бірге интернментке алынды. 1942 жылдың ақпан айында губернатор Добби Мицци де арасында болатын 47 мальталықты Угандаға заңсыз депортациялауға бұйрық берді.

Партиялық реформа

1945 жылы 8 наурызда елден қуылғандар елге оралуға рұқсат алды. Мицци тез арада саясатқа қайта кірісіп, 15 наурыздағы Кеңес отырысына қатысты. Мицци Ұлттық партияны (PN) толығымен қайта ұйымдастыруды жоспарлады. Партияның идеологиясы, итальян мәдениеті мен тілін қолдауы – осының негізі болды және оның саяси қарсыластары оны жиі оған қарсы пайдаланды. 1939 және 1942 жылдар аралығында Джеральд Стриклендке тиесілі Times of Malta және Il Berqa газеттері оны итальян фашизмін қолдаушы және оған жақтас деп айыптады.

Мальтаның премьер-министрі

1950 жылғы сайлауда Partit Nazzjonalista үлкен жетістікке қол жеткізді және Мицци парламентте көпшілік дауысқа ие болмаған жағдайда премьер-министр болып тағайындалды. Ол үш ай өткен соң, 1950 жылдың 20 желтоқсанында Валеттада қайтыс болды.

Мұра

Мицциді мальтийліктер мальтийлік ұлттық және еуропалық идентитіге үлес қосушы күш ретінде еске алады. Мен осы өмірден өткенде, ұрпаққа естелік ретінде қалуды тілеймін, ешкім мені партиялық мүдделер үшін жамандамас деп үміттенемін. Отыз жыл бұрын Ұлтшыл партия жариялағандай, мен әлі де, Құдайға шүкір, партия алдында, халық алдында және, ең бастысы, өз ар-ұжданым алдында "senza macchia e senza paura"мін. Энрико Мицци. Мальтаның Орталық банкі 2001 жылы өзінің Ерекше Мальталық Тұлғалар сериясының аясында Энрико Миццидің суреті бар күміс монета шығарды.