Кіріспе

Мальта үкіметінің басшысы – Мальтаның премьер-министрі, ол Мальтаның жоғары лауазымды тұлғасы болып табылады. Премьер-министр Министрлер кабинетінің мәжілістерін төрағалық етеді және өздерінің ведомстволарында қызмет ететін министрлерді таңдайды. Премьер-министр Парламенттің сеніміне ие болу қабілетіне байланысты қызмет етеді, сондықтан ол Парламент мүшесі ретінде отырады. Премьер-министрді президент тағайындайды, бұл ретте президент тағайындалған адамның Өкілдер палатасының көпшілігін басқаруға ең қабілетті деп санайды; әдетте, бұл адам – Өкілдер палатасында ең көп мандатқа ие саяси партияның немесе партиялар коалициясының жетекшісі. Премьер-министр лауазымы бойынша Ұлттық Еңбек орденінің «Құрметті серігі» (K.U.O.M. – Kumpanju tal Unur) атағымен марапатталады.

Кеңсенің құрылуы және дамуы

"Министрлік басшысы" лауазымы 1921 жылы Мальтаға автономиялық үкімет берілген кезде құрылды. 1921 жылғы конституция күшінен екі рет шығарылды, содан кейін жойылды. Бірінші рет (1930–1933 жж.) министрлік басшысы (сол кезде Джеральд Стрикленд) және оның кабинеті сақталды. 1934 жылы екінші рет күшінен шығарылғаннан кейін кабинет таратылды. Конституция 1936 жылы жойылды және Мальта тікелей отарлық басқаруда болған кезде бұл лауазым болған жоқ. 1947 жылы өзін-өзі басқару құқығы берілген кезде лауазым қайта құрылды және "Мальтаның премьер-министрі" деп атау өгертілді. 1947 жылғы конституция 1958 және 1962 жылдар аралығында қайтадан күшінен шығарылды, бірақ 1964 жылғы тәуелсіздік конституциясында және 1974 жылғы кейінгі түзетулерде, үкімет түрін республикаға айналдырғанда, көбінесе өзгеріссіз сақталды.

Конституциялық функциялар

Мальта президенті, номиналды түрде атқарушы биліктің басында тұрады, парламент мүшесін премьер-министр етіп тағайындайды, егер президенттің пікірінше, ол Өкілдер палатасының көпшілігінің қолдауын ең жақсы қамтамасыз ете алса. Премьер-министр президентке басқа министрлерді тағайындау мәселесі бойынша кеңес береді. Премьер-министр конституциялық міндеттеме бойынша президентті үкіметтің жалпы қызметі туралы толық хабардар етуге тиіс. Премьер-министр Мальтадан тысқары жерде болған кезде президент Кабинеттің кез келген мүшесіне осы функцияларды орындауға рұқсат бере алады және ол мүше осы функцияларды уақытша атқара алады. Әдетте, бұл рөлді премьер-министрдің міндетін атқарушы вице-премьер орындайды.

Мальта Премьер-Министрінің Кеңсесі (OPM)

Өзінің толық құзыретті министрі ретінде премьер-министр бірқатар мемлекеттік департаменттерге жауапты. Премьер-министр кеңсесі (OPM) 1972 жылдан бері Валеттадағы Кастиль резиденциясында орналасқан және үкіметтің әкімшілік орталығы болумен қатар, шешім қабылдауда маңызды рөл атқарады. ОПМ-нің миссиясы – тұрақты және тиімді үкіметке жетекшілік етуде және бағыт беруде премьер-министрге көмектесу. ОПМ-нің негізгі департаменттері: Министрлер кабинетінің хатшылығы, Басқару және персонал кеңсесі және Ақпарат департаменті.

Ресми резиденциялар

Лия ауылында орналасқан Вилла Франсия премьер-министрдің ресми резиденциясы, ал Сиджьевиде орналасқан Гиргенти сарайы премьер-министрдің жазғы резиденциясы болып табылады. Олар көбінесе мемлекеттік шараларға, соның ішінде көрнекті тұлғаларды қабылдауға пайдаланылады және символдық ғимараттар саналады.

Премьер-министрлердің тізімі

2022 жылға дейін Мальтаның он төрт премьер-министрі болды, олардың төртеуі қазірге дейін тірі.