Кіріспе

Резонатор қуыстарының тұрақты толқын үлгілері

Резонатор қуысының бойлық режимі – қуыста шектелген толқындардың құрамында пайда болатын нақты тұрақты толқын үлгісі. Бойлық режимдер толқын ұзындықтарына сәйкес келеді, олар қуыстың шағылыстыратын беттерінен көптеген шағылыстардан кейін жасампаздық интерференция арқылы күшейтіледі. Барлық басқа толқын ұзындықтары жойғыш интерференция арқылы жойылады. Бойлық режимдегі үлгінің түйіндері қуыстың ұзындығы бойымен осьтік орналасқан. Көлденең режимдер, түйіндері қуыс осіне перпендикуляр орналасқан, де болуы мүмкін.

Қарапайым қуыс

Лазердің шығаратын жарық толқындары ұзындықтық режимдердің кең таралған мысалы болып табылады. Ең қарапайым жағдайда, лазердің оптикалық қуысы пайда болатын ортаны қоршап тұрған екі қарама-қарсы жазық (жатық) айналардан (жатық-параллель немесе Фабри-Перо қуысы) құралады. Қуыстың рұқсат етілген режимдері – айналар арасындағы қашықтық L толқын ұзындығының жартысының толық есесіне тең болған жағдайлар, λ:

мұнда q – режим реті деп аталатын бүтін сан. Іс жүзінде, айналар арасындағы қашықтық L жарықтың толқын ұзындығы λ-дан әлдеқайда үлкен болады, сондықтан q-ның маңызды мәндері үлкен шамада болады (шамамен 10⁵ – 10⁶). Лазерлік толқын ұзындығында мөлдір материалдағы кез келген екі жақын режимнің (q және q+1) арасындағы жиілік айырмасы Δν арқылы беріледі (ұзындығы L болатын бос сызықтық резонатор үшін):

мұнда c – жарық жылдамдығы және n – материалдың сындыру көрсеткіші (ескерту: ауада n≈1).

Құрама қуыс

Егер қуыс бос болмаса (яғни, әртүрлі сындыру көрсеткішіне ие бір немесе бірнеше элементтер болса), L мәндері әр элементтің оптикалық жол ұзындығын көрсетеді. Қуыстағы бойлық режимдердің жиілік аралығы мына формуламен анықталады:

мұнда ni – ұзындығы Li болатын i-ші элементтің сындыру көрсеткіші. Жалпы алғанда, кез келген толқын үшін қуыстағы бойлық режимдерді тиісті шекаралық шарттармен сәйкес толқын теңдеуін шешу арқылы табуға болады. Көлденең және бойлық толқындар қуысқа шектелген кезде бойлық режимдерге ие болуы мүмкін. Бойлық режимдерді талдау, әсіресе, бір көлденең режимді лазерлерде, мысалы, бір режимді талшықты лазерлерде өте маңызды. Мұндай лазердің бойлық режимдерінің саны пайданың спектрлік ені мен бойлық режимдердің спектрлік аралығының қатынасы арқылы шамалануы мүмкін.

Ұзындық режимдегі қуат

Бір көлденең режимді лазерлер үшін, лазерлерді үйлесімді түрде қосу арқылы бір бойлық режимдегі қуатты едәуір арттыруға болады. Мұндай қосу, бір көлденең режимді лазердің шығыс қуатын арттыруға және бойлық режимдердің санын азайтуға мүмкіндік береді, себебі жүйе автоматты түрде барлық біріктірілген лазерлерге ортақ режимдерді ғана таңдайды. Бойлық режимдер санын азайту, үйлесімді қосудың шектерін анықтайды. Біріктірілген лазерлерге ортақ бір бойлық режим, күшейтудің спектрлік ені шегінде жатқан кезде, қосымша бір лазерді когерентті түрде қосу мүмкіндігі толығымен жойылады; одан әрі қосу, үйлесімді комбинацияның тиімділігін төмендетіп, мұндай лазердің бойлық режиміндегі қуатын арттырмайды.