Кіріспе
20 және 21 ғасырдағы неміс жазушысы Стефани Цвейг (19 қыркүйек 1932 – 25 сәуір 2014) – неміс еврей жазушысы және журналисі. Ол ең көп танымал болғаны – «Африкада еш жерде» (Nirgendwo in Afrika) (1995) атты өмірбаяндық романы. Роман оның Кениядағы балалық шағына негізделген, онда оның отбасы нацистік Германиядағы қудалаудан қашу үшін келген. Романның 2001 жылғы киноадаптациясы «Үздік шетелдік фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Оның кітаптары жеті миллионнан астам данада сатылып, он бес тілге аударылған.
Stefanie Zweig (19 September 1932 – 25 April 2014) was a German Jewish writer and journalist. She is best known for her autobiographical novel, Nirgendwo in Afrika (Nowhere in Africa) (1995), which was a bestseller in Germany. The novel is based on her early life in Kenya, where her family had fled to escape persecution in Nazi Germany. The film adaptation of the novel (2001) won the Academy Award for Best Foreign Language Film. Her books have sold more than seven million copies, and have been translated into fifteen languages.
Журналистикадағы еңбек өтілі
Цвайг Германияның Леобшюц қаласында (қазіргі Польшаның Глубчице) дүниеге келген. Ол австриялық жазушы Стефан Цвайгпен (1881–1942) туысқан емес. Ол және оның ата-анасы 1938 жылы нацистік Германиядағы қуғын-сүргіннен қашып Африкаға қашқан, олар еврей болғандықтан. Олар Бреслау (қазіргі Вроцлав) қаласындағы жайлы өмірден Кениядағы кедей шаруа қожалығына көшті; Цвайг бес жаста болған. Пол Вителлоның некрологында былай делінген: «Ата-анасы ауыр еңбек пен депрессияны бастан өткерді. Іштен тым сырлы болған Стефани суахили тілінде сөйлейтін, өршіл жасөспірімге айналды». 1941 жылы Цвайг әжесінен «Біз қатты қуаныштымыз, ертең Польшаға барамыз» деген хат алды. Цвайгтың әкесі әжесінің Польшаны оккупациялаған немістер басқаратын Освенцим концлагеріне жіберілгенін түсіндірді. Ол және тағы көптеген адамдар сол жерде қаза болды. Цвайг сол кезде британдық колония болған Кениядағы ағылшын пансионына оқуға түсті. Цвайгтың әкесі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1939–1945) Германия мен басқа Ось державаларына қарсы күрескен Ұлыбританияның әскери қызметшісі болды, бірақ 1947 жылы ол әйелі, қызы және нәресте ұлын Германияға қайтарды. Отбасының туған үйі соғысқа дейінгі Германияның шығысындағы Жоғарғы Силезияда орналасқан. Соғыстан кейін аймақтың көп бөлігі Польшаның құрамына кірді және неміс тұрғындары көшіп кетуге мәжбүр болды. Цвайгтың әкесіне Германияның батысындағы Франкфурт қаласында судьялық лауазым ұсынылды. Оның тағайындалуы соғыстан кейінгі Германиядағы сот жүйесін «нацистік идеологиядан тазарту» процесінің бір бөлігі болды; тек нацистік партиямен байланысы жоқ немістер ғана судья бола алатын. Цвайг Франкфурттағы Шиллер мектебіне қабылданды. Кенияда ағылшын тілінде сөйлейтін ортада өскендіктен, ол неміс тілін қайта үйренуге мәжбүр болды. Кейін ол былай деп жазды: «Неміс тілін оқып-жазу үшін және ағылшын акцентімнен құтылу үшін бірнеше ай уақыт кетті; қай тіл менің ана тілім екенін анықтау процесі әлі де жалғасуда. Мен ағылшынша санаймын, «Алиса Ажарлы елде» кітабына ғашықпын, Винни Пухпен жақын доспын және неміс әзілдеріндегі қызықты жақтарын табуға тырысып келе жатырмын». 1959 жылдан 1988 жылға дейін Цвайг Франкфуртта «Abendpost» және оның құрылтайшысы «Abendpost/Nachtausgabe» (Кешкі хабар/Түндегі басылым) газеттерінде жұмыс істеді. 1963 жылдан бастап «Фейльетон» (мәдениет және өнер бөлімі) бөлімін басқарды. «Abendpost/Nachtausgabe» 1988 жылы жабылды, содан кейін Цвайг жекжатты журналист және жазушы болып жұмыс істеді. Ханс Рибсамен 2012 жылы «Кері көріп қарағанда, Цвайг және оның оқырмандары 1988 жылы «Abendpost/Nachtausgabe» газетінің жабылуына қуанған болар» деп жазды.
Әдеби мансап
Abendpost-та жұмыс істеген кезінде Цвайг балалар үшін бірнеше кітап жазды, оның алғашқысы Eltern sind auch Menschen (1978) болды. Оның алғашқы африкалық романы жастарға арналған Ein Mundvoll Erde (Ауызға толы жер) (1980) романы еді. Онда кикуйю ұл баласына ғашық болу туралы айтылады. Кітап бірнеше сыйлыққа ие болды, соның ішінде Голландия Корольдік географиялық қоғамының әйнек глобусы. Цвайг сұхбатында Ein Mundvoll Erde романының табысы оны ересектерге арналған алғашқы романын жазуға ынталандырды деп түсіндірді. Ол: «Өзімнен-өзім: "Өмір бойы балалар кітабына уақытты ысырап ету – ақымақтық, неге шынайы оқиғаны айтпассың?" – деп ойладым», – деді. 1995 жылы Nirgendwo in Afrika (Африкада ешқандай жерде) кітабы жарық көрді. Цвайг оны «қызына жек көруді үйретпеген батыл әкенің оқиғасы» деп сипаттады. 2002 жылы Nirgendwo in Afrika фильмін Кэролайн Линк жазып, режиссерлік етті. Фильм «Үздік шетелдік фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын, «Үздік көркем фильм» номинациясы бойынша «Неміс киносы» сыйлығын және тағы бірнеше сыйлықты жеңіп алды. Фильм Цвайгқа халықаралық назар аударғанмен, ол оның жасалуына тікелей қатыспады. Цвайг 2014 жылдың 25 сәуірінде қысқа аурудан кейін дүние салды. Оның өмірлік серігі Вольфганг Хефеле 2013 жылы қайтыс болды.