Кіріспе

Scioto Ordnance Plant (SOP) 1942 жылы Америка Құрама Штаттары армиясы Огайо штатының Марион округіне салынған, ал Америка Құрама Штаттары Резеңке компаниясы – соңғы кезде Uniroyal деп аталатын – оқ-дәрі және жарықшақ бомбалар жасау зауыты болды. Зауыт 1945 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін өндіріс азайтылды. Сол сияқты, 1942 жылдың жазында Марион инженерлік депосы да құрылды. Зауыт үшін жер Grand Prairie, Scott, Clairdon және Marion Townships аймақтарынан алынды. Құрылысқа белгіленген аймақтағы жер иелеріне 1942 жылдың 1 наурызында хабарлама жіберілді, олар 1942 жылдың 1 мамырына дейін жерлерін босатуы тиіс болды. Бұл тек қана тұрғын үй және отын тапшылығы кезінде тұруға орын табуды ғана емес, сонымен қатар мал мен ауыл шаруашылығы техникасын көшіруді немесе сатуды білдірді. 1942 жылдың сәуір айында федералдық мердігерлер алаңдағы қоршауларды алып тастауға кірісті. Жер иелері өздерінің жерлеріне "әділ" баға алды, бірақ көшіру шығындары төленбеді. Бірнеше жер иесі үкіметтен ешқандай өтемақы алмағанын мәлімдеді. 1830 жылдан бері пайдаланылып келген ауылдық зират – Ликенс зираты – Ликенс жолының оңтүстігінде және Поул-Лейн жолының батысында орналасқан. 1942 жылдың 12 сәуіріндегі "Марион Стар" газетінде хабарланғандай, инженерлер корпусы зиратта деп есептелген үш жүз қабірді эксгумациялап, Ликенске ең жақын зират болған Киркпатриктегі (Огайо штаты) зиратқа көшіруді жоспарлады. Алайда, 1942 жылдың мамыр айының ортасында әскер мен жергілікті тұрғындар қабірлерді көшіруге кеткен шығын мен күш-жігерді "соғысқа жұмсау" туралы келісімге келді, және бұл идеядан бас тартылды. Зират маңындағы жоспарланған құрылыс жұмыстары басқа секторға көшірілді, ал зират тұрақтанғаннан кейін жыл сайын бір күнге отбасы мүшелеріне ашық болды. 1942 жылдың 1 мамырынан кейін периметрдің ішінде орналасқан көптеген шаруашылықтар тегістелді; SOP аумағында жер асты бункерлері мен өндіріс ғимараттары салынды. 1942 жылдың маусым айына қарай SOP-та 2900 жұмыскер жұмыс істеді, олардың көпшілігі Оңтүстік Огайо мен Кентуккиден жоғары жалақы үшін солтүстікке көшіп келді. Іске қосылғаннан кейін, зауыт (U.S. Rubber компаниясының басқаруымен) оқшаулаулар мен күшейткіштер, 20 мм оқ-дәрілер, 50 калибрлі оқ-дәрілер, 50 калибрлі артиллериялық снарядтар, 65 мм снарядтар және 75 мм снарядтар өндірді. Одақтас күштер Дрезденде қолданғанға ұқсас жарықшақ бомбалар мен напалм баррельді бомбалар да осы жерде жасалды. Оқ-дәрі контейнерлері екі мақсатқа қызмет етті: SOP өнімдерін теңіз арқылы тасымалдау және содан кейін соғыста қаза тапқандардың табыттары ретінде пайдалану. 1944 жылдың желтоқсанынан бастап неміс әскери тұтқындары осы жерде ("Кэмп Марион" деп аталатын аймақта) орналастырылды. 1940 жылдары көптеген неміс тұтқындары Марион қаласында жұмыс істеуге тартылды. Сол кездегі жергілікті тұрғындар тұтқындарды бояу, күтіп ұстау, қоқыс жинау, ғимараттарды жақсарту және т.б. үшін пайдаланғандарын еске алады. Олар тұтқын болғанына қарамастан, әскер тарапынан оларға жақсы және әділ қарастырылды. Соғыс аяқталғаннан кейін SOP үшін алынған жерлер азаматтарға қайта сатылды. Жерлерін жоғалтқан жергілікті шаруалар бұрынғы жерлерін үкіметтен сатып алуға алғашқы мүмкіндік алды. Көшірілген тұрғындар сатып алмаған жерлер басқа сатып алушыларға сатылды. Бұрынғы зауыттың мақралы ауданында Grandview тұрғын үй кешені салынды. 1949 жылы осы жерде уранды өңдеу жоспарланған, келісімшарт Монсанто компаниясына берілді. Алайда, зауытта өндіріс ешқашан толыққанды басталған жоқ. SOP АҚШ Армиясының Инженерлер корпусы (USACE) бұрын қолданылған қорғаныс орны ретінде тізімделген.

Соғыстан кейінгі проблемалар

2000 жылы бұрынғы Марион инженерлік қоймасының орнына салынған Ривер Вэлли орта мектебінің (Каледония, Огайо штаты) оқушыларында лейкемияның қалыпты деңгейден жоғары екені анықталды. Огайо штатының ЭҚБ және АҚШ Армиясының Инженерлік корпусы жүргізген сынақтар шешімсіз қалды. Ата-аналар ұйымы жалдаған жеке кеңесші 1940 жылдарға дейін Ривер Вэлли аумағындағы улы химиялық қалдықтардың бар екенін анықтады. Осы тұжырымдарға және Огайо ЭҚБ тергеуімен байланысты мәселелерге байланысты Ривер Вэлли жаңа мектеп кампусын салуға кірісіп, ақырында Инженерлік қойма орнын тастады. Бүгінде ғимараттардың көпшілігі бұзылған немесе қазір жерді иеленген жеке шаруалар пайдаланады. Кейбір ғимараттарды бүгін де көруге болады, оларды Нью-роудтан (Поул-Лейн көшесіне солтүстік-оңтүстік бағытта параллель) көруге болады. 1990 жылдары, қару-жарақ зауытына байланысты денсаулық мәселелерін зерттеудің ең жоғары нүктесінде, Нью-Роудтан батысқа қарай бірнеше жүз метр жерде орналасқан 50 галлондық барабандардың қатарын кездестірді. Көптеген адамдар бұл Армия Инженерлік корпусы жинаған және жоюды жоспарлаған қалдықтар деп ойлады. 1919 жылы Ликинс жолы мен Поул-Лейн жолының қиылысында салынған Ликинс шіркеуі бұзудан құтылып, инженерлік кеңсе ретінде пайдаланылды. Соғыстан кейін ол 1980 жылдарға дейін екі діни қауым тарапынан қолданылды, бірақ кейін пайдаланылмады және 2019 жылы өртендіп кетті. Бір кезде ол тұрғын үй ретінде пайдаланылған, бірақ көп жылдар бойы қолданылмаған және тасталып кеткен. Ликенс-роудтан солтүстікке және Поул-Лейн-роудтан батысқа қарай орналасқан Грандвью ауданында зауыттың іздері әлі де сақталған. Ауданның дамытылмаған бөліктерінде, орман ішінде, үлкен, өскен бетон плиталар, бетон тротуарлар және қазір жеке меншіктегі басқа да нысандарды кездестіруге болады. Мұны Поул-Лейн жолының батысындағы далаларда да көруге болады. Көлік құралдары үшін пайдаланылған бетон жолдар бар. Марион халықаралық әуежайы да Поул-Лейн көшесінде орналасқан. Көптеген ұшқыштар жылдар бойы қыс айларында аймақтан ұшып өткенде, қардың дәл тік төртбұрыш түрінде еріген үлкен шаршы жерді көргендерін айтты, ал қалған аумақ қармен жабылған күйде қалды. Кейіннен бұл жерде армия оқ-дәрі өндірісінде қолданылатын химиялық заттарды (фосфор және т.б.) көміп тастағаны анықталды, ал химиялық заттар топырақтағы оттегімен араласқанда, оларға түскен қарды ерітетін еді. Шіркеудің қарсы бетінде, Поул Лэнд пен Ликенс көшелерінің қиылысында, қираған бетон платформа орналасқан. Оның көлемі шамамен 3,6 метр шаршы, және тек 60 сантиметр биіктіктегі бетон және тотыққан темір арматураның бірнеше бөліктері қалған. Марионның осы аймағының тарихының көп бөлігі жоғалып кетті, тек бірнеше ғимарат пен 309-шы тас жолда орналасқан Марион қоймасы ғана сақталған, онда әлі де армиялық бекет және пойыз жүктеу-түсіру станциясы бар (бұрын Поул-Лейн жолы мен 309-шы тас жолдың бұрышында орналасқан армия резервінің штабы да жабылды). Бұл аймақтың тарихы туралы естеліктер әлі де күшті, өйткені бұл Огайо штатының Марион қаласының тарихының бір бөлігі болып 70 жылға жуық уақыттан бері келеді.

1945 жылғы суреттер

Барлық фотосуреттер АҚШ Армиясының Инженерлік корпусының архивтік іздеу есебінен алынған.