Кіріспе

AASHO эксперименті тас жол төсемінің тозуын зерттеу мақсатында жүргізілді.

Американдық мемлекеттік автомобиль жолдары және көлік департаментінің қауымдастығы (AASHTO) жүргізген AASHO Road Test, көлік қозғалысы тас жол төсемінің тозуына қалай әсер ететінін анықтау үшін жасалған эксперименттер сериясы болды.

Әдістеме

AASHO жол сынағы белгілі қалыңдықтағы төсем құрылымдарының белгілі шамадағы және жиіліктегі жылжымалы жүктемелер астындағы жұмысын зерттеу мақсатында жүргізілді. Зерттеу 1956 жылдың тамызынан 1960 жылдың 30 қарашасына дейін Иллинойс штатының Оттава қаласында өткізілді және автомобильдердің жолдарды тозуын ескере отырып, жол жобалау, көлік құралдарына салық салу және құн есептеу мақсатында тәжірибелік деректердің басты көзі ретінде қолданылды. Жол сынағы болашақ 80-ші мемлекетаралық тас жолының бағыты бойынша орналасқан алты екі жолақты айналымнан тұрды. Әрбір жолаққа белгілі бір көлік түрі мен салмағымен қайталама жүктеме түсірілді. Әрбір айналымдағы төсем құрылымы өзгертілді, осылайша көлік жүктемелері мен төсем құрылымының өзара әрекеттесуін зерттеуге мүмкіндік болды. Елдің басқа аймақтарында климаттық және төсенің негізгі қабатының әсерін зерттеу үшін серіктік зерттеулер жоспарланған, бірақ олар ешқашан жүзеге аспады.

Мұра

AASHO жол сынағының нәтижелері 1961 жылы тұңғыш рет жарық көрген, берік және икемді жабындарды жобалау жөніндегі AASHO аралық нұсқаулығы ретінде, содан кейін 1972 және 1993 жылдары жаңартылған жабын жобалау нұсқаулығын әзірлеу үшін пайдаланылды. Нұсқаулықтың соңғы редакциялары негізінен AASHO жол сынағының нәтижелеріне сүйенбейді. AASHO жол сынағы жабын құрылысында көптеген жаңа ұғымдарды енгізді, оның ішінде жүктеме эквиваленттілік коэффициентін. Күтпеген нәрсе емес, ауыр көліктер жеңіл көліктерге қарағанда қызмет ету мерзімін әлдеқайда тез қысқартады. Көлік құралдарынан туындаған зақымның "осьтік салмағының төртінші дәрежесіне пропорционалды" екенін көрсететін, жиі цитаталанатын жалпыланған төртінші дәрежег заңы осы сынақтан алынған. Сынақтардың тікелей нәтижесі – АҚШ-тағы жол құрылысы үшін жаңа сапаны қамтамасыз ету стандарттары, олар бүгінге дейін қолданылуда. Жол сынағында кеңейтілген жол пайдаланушылары тобы әрбір сынақ учаскесі үшін қазіргі жарамдылық рейтингін (PSR) анықтау үшін пайдаланылды. Панельдік бағалаулардың жоғары құнына байланысты, негізгі параметрдің орнына қазіргі жарамдылық индексі (PSI) енгізілді. PSI жолдың бойлық бетегейлігі, тозаңдануы, шұңқырлары және жарықтары туралы деректерге негізделген. Кейінгі зерттеулер PSI негізінен тегіс еместің салдары екенін көрсетті, олардың арасындағы корреляция 90% -дан асып түседі. Тегіс еместік механикалық профилографпен өлшенді, нәтижесінде еңіс дисперсиясы (SV) параметрі алынды. SV – биіктіктің екінші кеңістіктік туындысы. Көлік жылдамдықпен қозғалғанда, SV тік үдеудің тудырғышы болып табылады, яғни биіктіктің уақыт бойынша екінші туындысы. Бұл түсінікті, себебі 1-80 Гц үдеуі ISO 2631-1 (1997) стандартында дірілге байланысты адамның сезіміне ыңғайсыздық деңгейін анықтау үшін қолданылады. Осылайша, SV физикалық тұрғыдан жүру сапасымен байланысты. Зерттеудің өзектілігін жоғалтқанына қарамастан, ол әлі де анықтама ретінде қолданылады, бірақ сыншылар оның деректері сынақ кезіндегі уақыт, орын, қоршаған орта және материалдың қасиеттері сияқты нақты жағдайларға ғана қатысты екенін атап көрсетеді. Деректерді басқа жағдайларға экстраполяциялау "қиындықтар тудырды". Басқа зерттеулер нәтижелерді жақсартуға тырысты, емпирикалық зерттеулер жүргізу арқылы немесе математикалық модельдерді әзірлеу арқылы, әртүрлі деңгейде табысқа жетті.