Кіріспе

HMS Captain – 1787 жылдың 26 қарашасында Лаймхауста суға түсірілген, 74 зеңбірекке ие үшінші дәрежелі желілік кеме. Ол француз революциялық және Наполеон соғыстары кезінде қызмет етті, содан кейін 1799 жылы портовый қызметке жіберілді. 1813 жылы апат салдарынан өртеніп, батып кетті. Сол жылы кеме судан көтеріліп, маңызы жойылды.

Француз революциялық соғыстары

Француз революциялық соғысының басында, 1793 жылы роялистердің шақыруымен Тулонды басып алған Жерорта теңізі флотының құрамында болды. Осы операция кезінде капитан Генуяға шабуылға жіберілді. 1796 жылдың маусым айында адмирал сэр Джон Джервис капитан Горацио Нельсонды капитандыққа тағайындады. Джервис Нельсонды Ливорнодан Наполеонның Солтүстік Италияға аттанған кезінде алғаш рет орналастырылған эскадрильяның коммодуры етіп тағайындады. 1796 жылдың қыркүйегінде англо-корсикалық корольдіктің британдық вице-королі Гилберт Эллиот генуэздіктерге тиесілі және каперлер базасы ретінде қызмет еткен Капражаны тазарту қажет деп шешті. Ол Нельсонды капитандық дәрежесінде, Ванно, Роуз кемелерімен және 51-ші пехоталық полк әскерлерін қыркүйек айында осы тапсырманы орындау үшін жіберді. Жолда оларға қосылды. 18 қыркүйекте әскерлер қонып, арал бірден берілді. Сол айда Нельсон Корсикадан ағылшындықтардың кетуін қадағалады. 1797 жылдың ақпан айында Нельсон Джервис флотына Португалияның оңтүстік-батыс шетіндегі Сент-Винсент мүйісінен батысқа қарай 25 миль қашықтықта қосылды. Сент-Винсент мүйісіндегі шайқас Джервис пен Нельсонның есімдерін шығарды. Джервис Сент-Винсент графына айналды, ал Нельсон өзінің бастамашылығы мен батылдығы үшін рыцарь атағына ие болды. Нельсон испандықтардың алдыңғы қатарлы кемелері қашып бара жатқанын түсінген және капитанды жауынгерлік желіден шығып, үлкен испандық кемелерге шабуыл жасауға бұйырды. Капитан испандық флагман Сантисима Тринидадпен атысқа түсті, оның төрт палубасында 136 зеңбірек орналасқан. Кейін капитан 80 зеңбірекке ие кемені тығыз шабуылға алды, испан кемесін кең жағадан алып тастады және 112 зеңбірекке ие басқа кемеге соқтығысты. Капитанның қимыл-қозғалысы қиын болғандықтан, Нельсон кемесін Сан-Николаспен бірге жүргізді, ол оған отырды. Нельсон өз адамдарына Сан-Жозефке көтерілуге бұйрық беруге дайындалып жатқанда, ол өзінің берілу ниеті туралы белгі берді. Сан-Николас кемесін басып алу екі үлкен кемелерді басып алуға әкелді, кейіннен "Нельсонның бірінші дәрежелі кемелерге шабуыл жасау үшін патенттелген көпірі" деп аталды. Капитан британдық кемелер арасында ең көп зақымдалған, өйткені ол басқа кемелерден гөрі ұзақ уақыт шайқаста болды. Ол жөндеуден кейін қайтадан қызметке кірісті және 1799 жылдың 6 мамырында Жерорта теңізіне жөнелтілді, онда ол капитан Джон Маркхэмнің эскадрильясына қосылды. Александрия шайқасынан кейін контр-адмирал Жан Батист Перре басқаратын эскадрилья, 40 зеңбірекке ие Юнон, 36 зеңбірекке ие, 32 зеңбірекке ие, 18 зеңбірекке ие Саламин және француз бригі Алерте Генуяға қашып кетті. 1799 жылдың 17 маусымында француз эскадрильясы, әлі де Перреге бағынышты, Яффодан Тулонға бара жатқанда, ол 18 маусымдағы шайқаста британдықтар бүкіл француз эскадрильясын басып алды, капитан Алертен басып алды. Маркхэм "Алертаны" 14 зеңбірекке ие бриг ретінде сипаттады және 120 адам, лейтенант Дюмайдың қолбасшылығында. 1800 жылдың 23 қарашасында капитан сэр Ричард Страхан француз конвойын Морбианға қуып жетті, онда жағалау батареялары мен 20 зеңбірекке ие корвет Реолеза қорғанысында болды. Ол корветті Порт Навалодағы жағалауға шығаруға мәжбүр етті, бірақ ол қайтадан түсіп кетті. Кейін қарулы суреткер Суворов төрт қайықты капитаны лейтенант Хенна және теңізшілер мен теңіз жаяу әскерінің құрамына кірді. Қарулы қайықтар Нил мен Луршер Magicienne кемесінен тағы төрт қайықты сүйретіп әкелді. Қақтығысқа түскен топтар жүзімдік пен мылтық отына ұшыраса да, корветке от қойып, көп ұзамай жарылып кетті. Тек бір британдық теңізші, Суоровтан келген экипаж мүшесі қаза тапты. Алайда Суворовтың желкендері мен арматурасы қатты қирағандықтан, капитан оны сүйреп әкетуі керек болды. Француздық баяндамада айтылғандай, капитан Дюклос британдықтардың жақындап келе жатқанын көріп, Реолезаны жағалауға жүгіріп, өртеп жіберді.

Наполеон соғыстары

1807 жылы ол Фалмуттан шыққан, кейін Буэнос-Айреске шабуыл жасаған экспедицияны сүйемелдеген кемелердің бірі болды. Экспедиция Кабо-Верде аралдарына жеткен соң солтүстікке қайтар жолға түсті. Капитан 1808 жылдың 30 желтоқсанында «Фредерик» кемесін қолға түсіргені үшін 772 фунт стерлинг 3 шиллинг 3 пенниден тұратын сыйлық қорынан үлес алды. Бұл ақша 1829 жылдың маусым айында төленді. Капитан 1809 жылы Мартиниканы басып алуға қатысты. 1809 жылдың сәуір айында Гваделупаның оңтүстігіндегі Сент аралдарына француз флотының күшті эскадрильясы келді. Олар 14 сәуірге дейін блокадада қалды, содан кейін генерал-майор Фредерик Мэтленд басқаратын британдық күштер аралдарға шабуыл жасап, басып алды. Капитан аралдарды басып алудан түскен пайданы бөліскен теңіз кемелерінің қатарында болды.

Тағдыр

Сол жылы "Капитан" кемесі портовый қызметке жіберілді. 1813 жылдың 22 наурызында ол Девон, Плимут маңындағы Хамоазеде кездейсоқ өртке ұшырады. Ол кезде кеме "шир хулк" (sheer hulk) түріне айналдырылып жатқан болатын. Өрт алдыңғы бөлігінен басталып, кеңірейгенін байқаған соң, оны бекітіп тұрған арқандар кесіліп, өрт кемелерге жетпеу үшін қауіпсіз қашықтыққа сүйретілді. Бірақ, кемені батыруға бұйрық берілді. Кемелердің каронадаларымен бір сағаттық бомбалау басталды. Соңында, су сызығына дейін жанып, кеме суға батып кетті. Осы оқиғада екі адам қаза тапты. Маусым айында кеме қалдықтары көтеріліп, Плимут қаласында бөлшектелді.