Кіріспе

Феррат(VI) — химиялық формуласы [FeO4]2− болатын бейорганикалық анион. Ол жарыққа сезімтал, құрамында бар заттар мен ерітінділерге ақшыл қызғылт түс береді және белгілі ең күшті, суда тұрақты тотықтырғыш заттардың бірі. Әлсіз негіз ретінде жіктелгенімен, феррат(VI) бар концентрацияланған ерітінділер коррозиялық болып келеді, теріге зиян келтіреді және жоғары pH ортасында ғана тұрақты болады. Ол перманганатқа, одан сәл тұрақтырақ, ұқсас.

Номенклатура

Феррат термині көбінесе феррат(VI) дегенді білдіреді, бірақ ол темір құрамындағы басқа аниондарды да қамтуы мүмкін, олардың көптеген түрлері [FeO4]2− тұздарынан гөрі жиі кездеседі. Оларға динатрий тетракарбонилферрат |Na2[Fe(CO)4], |K2[Fe(CO)4] және 1-бутил-3-метилимидазолий тетрахлороферратындағы темір(III) кешенді тетрахлороферрат [FeCl4]− тұздары кіреді. Аз зерттелгенімен, темірдің феррат(V) [FeO4]3− және феррат(IV) [FeO4]4− оксианиондары да бар. Бұлар да ферраттар деп аталады.

Синтез

Феррат(VI) тұздары темірді сілтілік ортада сулы ортада күшті тотықтырғыштармен тотықтыру арқылы немесе қатты күйде темір ұнтағы мен ұнтақталған калий нитратының қоспасын қыздыру арқылы түзіледі. Мысалы, ферраттар темір(III) гидроксидін сілтілік ерітіндіде натрий гипохлоритімен қыздыру арқылы өндіріледі: Тотығу-тотықсыздану процесі темірдің +5 және +4 тотығу күйлеріне ие аралық түрлер арқылы жүзеге асады. Ферраттардың сулы ерітінділері сұйылтылғанда қызғылт түсті, ал жоғары концентрацияларда қою қызыл немесе күлгін түсті болады. Феррат ионы перманганаттан күшті тотықтырғыш, және аммиакты молекулалық азотқа тотықтырады. Феррат(VI) ионында екі жұпталмаған электрон бар, сондықтан ол парамагниттік. Оның молекулалық геометриясы тетраэдрлі, хромат және перманганат иондарымен изоструктуралық. Олар сонымен қатар экологиялық таза су тазарту химиясы ретінде де қызығушылық тудырады, себебі ферраттың тотығу процесінің қосалқы өнімі салыстырмалы түрде зиянсыз темір(III) болып табылады. Натрий ферраты (Na2FeO4) жақсы селективтілігі бар пайдалы реагент, және жоғары pH-тың сулы ерітіндісінде тұрақты, натрий гидроксидімен қаныққан сулы ерітіндіде еріген күйде қалады.