Кіріспе
Қардан жасалған шар тәрізді зат. Қар шары – қардан жасалған шар тәрізді зат, көбінесе қолдармен қар қазып алып, оны жиырып шарға айналдыру арқылы жасалады. Қар шары көбінесе қар шайқасы сияқты ойындарда қолданылады. Қар шары қармен жабылған бетке кішірек қар шарын домалатып, үлкен шар жасау арқылы да қалыптасуы мүмкін. Кішірек қар шар домалағанда қосымша қар жинап, үлкейеді. "Қар көшкіні" және "қар көшкініндей өсу" терминдері осы процестен туындаған. Уэльс биі "Y Gasseg Eira" да үлкен қар шарын домалатумен салыстыру арқылы аталған. Осы әдіспен үлкен қар шарын жасау қар адамды жасау үшін қажетті бөліктерді дайындау үшін жиі қолданылады. Қар шарының пайда болуына мүмкіндік беретін физикалық процесс – қатты массаның балқу температурасына жақын жерде тығыздалуы, яғни спекание. Қар шарының қалыптасуы туралы ғылыми теориялар 1842 жылы Майкл Фарадей оқыған лекциясынан бастау алды, онда ол мұз бөлшектері арасындағы тартымды күштерді зерттеді. Джеймс Томсонның ықпалды ерте түсіндірмесі қайта қату құбылысын пайдаланды, онда қатты зат қысыммен еріп, кейін қайта қатады.
A snowball is a spherical object made from snow, usually created by scooping snow with the hands and pressing the snow together to compact it into a ball. Snowballs are often used in games such as snowball fights. A snowball may also be a large ball of snow formed by rolling a smaller snowball on a snow covered surface. The smaller snowball grows by picking up additional snow as it rolls. The terms "snowball effect" and "snowballing" are derived from this process. The Welsh dance "Y Gasseg Eira" also takes its name from an analogy with rolling a large snowball. This method of forming a large snowball is often used to create the components needed to build a snowman. The underlying physical process that makes snowballs possible is sintering, in which a solid mass is compacted while near the melting point. Scientific theories about snowball formation began with a lecture by Michael Faraday in 1842, examining the attractive forces between ice particles. An influential early explanation by James Thomson invoked regelation, in which a solid is melted by pressure and then re frozen.
Қашан және қалай
Қарды жиып, шарын жасаған кезде, қолдың қарға түсіретін қысымы түйірдің сапасын анықтайды. Қысым азайса, шарын жеңіл әрі жұмсақ болады. Ал ылғалды қарды күшпен тығыздағанда немесе "құрастырғанда" қаттырақ шарын пайда болады, оны кейде мұз шары деп те атайды. Мұндай шарын қар шайқасы кезінде қарсыласты жарақаттауы мүмкін. Шарын жасау үшін температураның маңызы зор. Қар тым суық болса, сапалы шарын жасау қиын. Бірақ, белгілі бір температурадан асып кетсе, шарын тез еріп, механикалық түзілімін жоғалтады және бірігіп тұра алмайды. Осы қасиет шаңғы тебетін аймақтарда қардан су шығарса, қар көшкіні қаупі жоғарылайды деген ережеде пайдаланылады.
Табиғи қар шары
Кейбір ерекше жағдайларда, табиғи қар шарлары адамның араласуы болмастан, желдің әсерінен пайда болады. Осы жағдайлар:
Жер бетінің жоғарғы қабаты мұзды болуы керек. Бұл қар шарының жерге жабысып қалуына кедерес жасайды. Мұздың үстінде, еріп бара жатқан ылғалды және жұмсақ қар болуы тиіс. Жел қар шарларын итеруге жеткілікті күшті болуы керек, бірақ тым күшті болмауы керек. Антарктидада, желмен көтерілген кішкентай қырау шарлары электростатикалық тартылысқа негізделген өзгеше процесс арқылы қалыптасады; мұндай желмен домалаған қырау шарлары юкимаримо деп аталады. Басқа сирек жағдайларда, жағалау және өзендер бойындағы мұз бен қарға толқындардың әсерінен жағажайда қар шарлары немесе мұз шарлары пайда болуы мүмкін.
Әдебиеттік сілтеме
Қардан жасалған қар шары балаға айналып, Барбара Слейдің 1969 жылғы балалар фантастикалық романы «Қар шары»-ндағы басты кейіпкер болады.