Кіріспе

Америка саясаткері (1871–1926)

Майер Лондон (29 желтоқсан 1871 – 6 маусым 1926) – Нью-Йорк қаласынан шыққан американдық саясаткер. Ол Манхэттеннің төменгі шығыс бөлігін өкілдік етті және Америка Социалистік партиясынан АҚШ Конгресіне сайланған жалғыз екі саясаткердің бірі болды.

Ерте өмір және білім

Лондон 1871 жылғы 29 желтоқсанда Литваның Кальвария қаласында (сол кезде Ресей империясының құрамында) дүниеге келді. Мейердің әкесі, Эфраим Лондон, бұрынғы Талмуд ғалымы болған, кейін саяси тұрғыдан революционер болып, философиялық агностикке айналды, ал анасы яһуди дініне берілген адам болды. Оның әкесі Украинаның Полтава облысындағы Зенков қаласында астық саудагері ретінде жұмыс істеді, бірақ қаржылық жағдайы қиын болды. 1888 жылы әкесі Мейердің кіші інісімен бірге Америка Құрама Штаттарына эмиграциялады, Мейерді қалып қойды. Мейер еврей тілін үйрену үшін хедерге, дәстүрлі еврей бастауыш мектебіне барды, содан кейін орыс тілінде білім алу үшін орыс тіліндегі мектептерге түсті. 1891 жылы, Мейер 20 жасқа толғанда, отбасы әкесінің артынан Америкаға баруға шешім қабылдады, сондықтан Мейер оқуын тоқтатып, Нью-Йоркке аттанды. Эфраим Лондонның дүкені қаланың түкпір-түкпірінен келген еврей радикал зиялыларының жиналатын белсенді орталығы болды, олардың көптегені баспагер ұлымен кездесіп, өз идеяларымен оған әсер етті. 1896 жылы Лондон Нью-Йорк университетінің құқық мектебіне қабылданды және сабақтардың көп бөлігіне кешке қатысты.

Мансап

1890 жылдары Лондон Американың Социалистік Еңбек партиясына (SLP) қосылды және 1896 жылы Нью-Йорк штатының Ассамблеясына кандидат ретінде түсті. Ол Юджин В. Дебс пен оның Американың жаңа Социал-демократиясы (СДА) қозғалысына тартылып, 1897 жылы Нью-Йоркте Социал-демократияның 1-ші жергілікті бөлімін құруға көмектесу үшін SLP-ден кетті. 1901 жылдың жазында Чикагодағы SDP, Социалистік Еңбек партиясының бұрынғы жақтастарымен бірігіп, Америка Социалистік партиясын (SPA) құрды, ал Лондон өзінің саяси адалдығын жаңа ұйымға ауыстырды. 1904 жылы ол 4-ші Ассамблея округінен үшінші рет депутаттыққа үміткер болды, бұл жолы SPA туы астында. 1905 жылғы Ресей революциясы патшалық режимнің бұрынғы азаматы үшін үлкен шабыт болды, және Лондон сол кездегі қаралы оқиғалардың еврей құрбандарына көмек көрсету үшін жиналған қаржыны көтеру мақсатында өткізілген жаппай митингтерде сөз сөйлеуге белсенді түрде кірісті. Лондон Бундқа, Яссик тіліндегі революциялық қозғалысқа, сондай-ақ Ресей империясының еврей халқы көп шоғырланған аймақтарындағы қаржы жинауға қатысты. Лондон 1910 жылғы Нью-Йорк плащ тігушілерінің ереуіліне белсенді қатысты, оның барысында Халықаралық әйелдер киім тігушілерінің кәсіподағы (ILGWU) жұмыс берушілерге қарсы жалақыны көтеру және жақсы жұмыс жағдайларын талап ету үшін 50 000 адамды біріктірді. ILGWU-ның кеңесшісі ретінде Лондон ереуіл комитетінің атынан мәлімдеме дайындады және жариялады. Осы манифестінде Лондон былай деді: Біз жұмыс берушілерді еңбекқор иммигранттар құрған ірі сауданы қиратуда айыптаймыз. Біз оларды киім саудасында жұмыс істейтін мыңдаған адамның моральдық жағдайын нашарлатқан деп айыптаймыз. Киім тігушілер үшін адалсыздық, құлдық және тыңшылық жұмыс берушілер тарапынан мақтауға лайық жақсы қасиеттер ретінде қолдауға алынады. Бұл жалпы ереуіл кез келген кәсіподақтан да күшті. Бұл халықтың қарсылығы. Бұл енді көтере алмайтын жағдайларға қарсы наразылық. Бұл саудадағы жағдайды реттеуге жасалған алғашқы қадам, кейбір адамдардың жылдың ең ыстық айларында күніне он алты сағат жұмыс істеуіне, ал мыңдаған адамның жұмысы болмауына себеп болатын хаостың алдын алу. Біз Америка халқынан біздің күресімізге көмектесуін сұраймыз. Лондон Нью-Йорк Жоғарғы сотында ереуілшілерге қарсы шығарылған шешімге қарсы сөйледі, нәтижесінде екі айға созылған еңбек дауын ереуілшілер жеңіп шықты. Лондонның плащ тігушілер ереуіліндегі рөлі оны Нью-Йорктегі Социалистік партияның танымал өкіліне айналдырды, және ол Конгресске үш рет сайлауға түскенде жеңіске жетті, 1914 жылғы сайлауда оның Таммани Холл қолдаған Демократиялық қарсыласының зорлық-зомбылық пен алаяқтық әрекеттеріне қарамастан. Осылайша Лондон Висконсин штатының Виктор Бергерден кейін Конгресске сайланған екінші социалист болды.

АҚШ Конгресі

Конгрессмен ретінде Мейер Лондон Бірінші дүниежүзілік соғысқа қарсы дауыс берген 50 өкілдің және алты сенатордың бірі болды. Алайда Америка соғысқа қатысқаннан кейін Лондон елдің соғыстағы күш-жігерін қолдауға міндетті екенін сезінді. Ол 1917 жылғы тыңшылық заңына және 1918 жылғы бүлік туралы заңға қарсы күресті, себебі бұл заңдар президентті немесе соғысты сынауды қылмыс деп есептеді. Соңында ол 1918 жылғы бүлік туралы заңға қарсы Палатадағы жалғыз дауыс берді. Бұл әрекеттері сайлаушыларының наразылығын тудырды, бірақ Лондон: «Мен соғысқа қарсы дауыс бергені үшін жазаланамын ба, әлде елім соғыс таңдағандағы шешімін қолдағаным үшін жазаланамын ба?» деді. Лондонның Вильсон әкімшілігінің соғыс күшін қолдауы Социалистік партияның көптеген мүшелерін ашуландырды, олар оның әрекеттерін партияның антимилитаристік бағдарламасына сатқындық деп қарады. Социалистік партия мүшелеріне жолданған мәлімдемесінде Лондонның радикалды қарсыластары оның жасаған бұзушылықтарын тізімдеді: ол Сент-Луис шешімі қабылданғаннан кейін оны елемеді, Ұлттық атқару комитеті ұсынған заң жобаларын енгізуден бас тартты және Социалистік партияның ұстанымын көрсетудің барлық мүмкіндіктерін пайдаланбады. Лондон Ресейге жеке бейбітшілік жасаспау туралы әйгілі телеграммасын жібергенде, көптеген адамдар оны Конгрестен шақыру керек деп ойлады. Егер біз сол кезде оны шақыруға батыл болмаған болсақ, енді оның кандидатурасын қайта қарастыруға батыл болайық. Лондон еврей социалисі болғандықтан, оның сионизмге қатысты ұстанымы саяси жағдайын одан да қиындатты. Ол социалистік лейбористік сионистерді Балфур декларациясын қолдайтын резолюцияны Өкілдер палатасына енгізуден бас тартқанмен, еврейлердің «жеке және ерекше ұлттық өмір сүру құқығына, еврей мемлекетімен нығайтылған» қарсы емес еді. «Мен олардан жалғыз тілейтінім – олар барлық еврейлер атынан сөйлемеулері керек», деді ол. Сонымен қатар, Лондон «әлеуметтік принципті бұзбай, күшпен аннексияға тыйым салатын» еврей социалистік мемлекетінің мүмкін екеніне сенді. Алайда, Лондонның резолюцияны енгізуден бас тартуы көптеген сионистерді оған қарсы біріктірді. Яһуди қауымы Лондонға қарсылық білдіруде одан әрі бөлінді: православиелік яһудилер оның діншіл еместігі үшін жеңілісін қалады, ал бай және ықпалды яһудилер оның социалист болғаны үшін оған қарсы күресті. Якоб Шифф, Луис Маршалл, Натан Штраус және раввин Стивен С. Уайз сияқты қала сыртындағы яһудилер яһудилерді Лондонды қабылдамау арқылы өздерін құтқаруға шақырды. Лондон бір жағынан қауіпті радикал, екінші жағынан радикализмге сатқын, бір жағынан америкалық емес және неміс жақтасы, екінші жағынан америкалық ұлтшыл және милитаризмді қолдаушы, бір жағынан ауданындағы еврейлердің мүддесі үшін социалистік бағдарламаны қабылдаған, екінші жағынан социалистік интернационализмнің мүддесі үшін еврей ұлтының кеңінен таралған тілегін елемеген жағдайға түсті. Бұл тіпті биліктегілердің де күшіне жетпейтін нәрсе еді. Демократиялық және Республикалық партиялар бір «біріккен» кандидатты қолдап, оның жақтастары бөлініп кеткендіктен, Лондон 1918 жылы қайта сайлануда тартыспен жеңіліп, Генри М. Голдфогельге 7 269-6 519 дауыспен ұтылды. Екі жылдан кейін, 1920 жылы, Лоуэр-Ист-Сайд Лондонды Конгреске қайта жіберді. Дауыс беру нәтижесі: Лондон үшін 10 212, Голдфогель үшін 8 054. Шерил Рубенберг «Израиль және американдық ұлттық мүдде» еңбегінде былай деді: «1922 жылдың 21 қыркүйегінде Американдық Конгресс Палестинада яһуди халқының отанын құруды қолдаған бірлескен қаулыны қабылдады». Екі жылдан кейін Самуэль Дикштейн оны қайта сайлауда жеңіп шықты.

Жеке өмір және өлім

Лондон Тони Джадттың туысы еді. Ол Ефрем Лондонның ағасы болды, ал Ефрем арқылы немере қыздары – Ефрем ешқашан қызы деп мойындамаған, бірақ белгілі бір белсенді болған Шила Майклс, сондай-ақ Ефремнің немере қыздары Харриет Фраад пен Розалин Баксандалл болды; олардың анасы Ирма – оның әпкесі еді. Лондон 1926 жылғы 6 маусымда қайтыс болды. Ол 15-ші көшедегі Екінші авенюден өтіп бара жатқанда, екі бағытта қозғалатын қарбалас көлік ағынының ортасында қалды. Лондонның басы жаңылып, ол жолдың ортасында тоқтағанда бір көлік оны қағып алды, салдарынан ішкі жарақаты алды. Көлік жүргізушісі оны Bellevue ауруханасына жеткізді, онда Лондонның қызы интерн болып жұмыс істеді. Қызы әкесін көргенде, Лондонның жалғыз алаңы – жүргізушінің жазаланбауы еді. "Бұл оның кінәсі емес, – деді Лондон, – және ол кедей адам." Лондон сол түні сағат 10-да, дәрігерлер оны құтқару үшін 11 сағат бойы күш салғаннан кейін 54 жасында қайтыс болды. 10 маусымда Нью-Йорк тарихындағы ең ірі аза тұту рәсімдерінің бірі өтті, оған шамамен 500 000 адам куә болды. Көшелер 50 000 адамнан тұратын шерумен толы болды, ал жүздеген мың адам терезелерде, өрт сөндіру баспалдақтарынан ілініп тұрды немесе шеру жолының бойында алты адам қатарына тізілген қалың жұртшылықтың арасында тұрды.

Мұра

Бұрынғы дүниежүзілік соғысқа қарсы дауыс бергеніне қарамастан, Лондон 1943 жылы құрылған Екінші дүниежүзілік соғыстағы "Либерти" кемесі USS Meyer London-ның атымен аталады. Манхэттеннің төменгі шығыс бөлігіндегі Америка Біріккен киім жұмысшыларының құрған тұрғын үй кооперативі – Хиллман тұрғын үй корпорациясының ғимараттарының бірі оның құрметіне аталған. Сондай-ақ, Төменгі Шығыс жағында орналасқан K 5 бастауыш мектебі, сонымен қатар П.С. 2 деп те аталатын, Майер Лондонның есімімен аталады. "Нью-Йорк кітаптар шолуында" жарияланған мақаласында тарихшы Тони Джадт Лондонның оның туысы екенін былай деп жазады: "Біздің туысымыз Мейер Лондон 1891 жылы жақын жердегі ауылдан Нью-Йоркке көшіп келді; ол 1914 жылы Нью-Йорктегі бай яһудилердің социализміне наразы болып, американдық сионистердің жобасына деген ашық күмәніне қорқынышпен қараған ұятты одақ арқылы сайлаудан шығарылмас бұрын екінші социалистік конгрессмен болып сайланды."

Кітаптар мен кітапшалар

Бірлескен қаулы, АҚШ Президентіне Еуропадағы соғысушы тараптарға делдалдық ұсыну үшін бейтарап мемлекеттердің конгресін шақыруға шақыру. Вашингтон, округ Колумбиясы: АҚШ Үкіметтік баспаханасы, 1915 жыл. "Дайындық": Оның қауіптері: Еуропа соғысының жарығындағы милитаристік науқанға социалистік көзқарас, делдалдық жасау туралы өтініш. Құрметті Мейер Лондонның Өкілдер палатасындағы сөйлеген сөзі, 1916 жылғы 18 қаңтар. Вашингтон, округ: АҚШ Үкіметтік баспаханасы, 1916 жыл. Ұлттық абырой: Нью-Йорк штатының құрметті Мейер Лондонның Өкілдер палатасындағы сөйлеген сөзі, 1916 жылғы 6 наурыз. Вашингтон, округ: АҚШ Үкіметтік баспаханасы, 1916 жыл. Авраам Линкольн, әлемдік күш: Өкілдер палатасындағы сөйлеген сөзі, 1918 жылғы 12 ақпан. Вашингтон, округ: АҚШ Үкіметтік баспаханасы, 1918 жыл. Нью-Йорк штатының құрметті Мейер Лондонның Өкілдер палатасындағы сөйлеген сөзі, 1918 жылғы 1 мамыр, сәрсенбі. Вашингтон, округ: АҚШ Үкіметтік баспаханасы, 1918 жыл.

Мақалалар

"Социализм және бейбітшілік шарттары", Нью-Йорк қаласындағы Саяси ғылым академиясының мәжілістерінің жинағы, 7-том, 2-сан (1917 жылғы шілде), 97–101 беттер.