Кіріспе
Баяна – Үндістанның Раджастан штатындағы Баратпур ауданындағы тарихи қала және Баяна tehsil бас кеңсесі. Хиндаун қаласы Баянаға ең жақын қала, 33 км қашықтықта орналасқан. Баяна "Вансасур" қаласы ретінде де белгілі. Бұл 1527 жылы Мевар раджпут патшасы Рана Санга мен Моғол императоры Бабур арасында өткен Баяна шайқасының танымал және маңызды орны болды.
Bayana is a historical town and the headquarters of Bayana tehsil in Bharatpur district of Rajasthan in India. Hindaun City is nearest city of Bayana 33 km. Bayana is also known as the city of 'Vansasur'. It was the site of famous Important Battle of Bayana in 1527 between the Rajput king Rana Sanga of Mewar and Mughal emperor Babur.
Тарих
Баяна бекінісі 1040 жылы Джадон Раджпут әкімі Виджайпала салған. Джадон тайпасы Ядуванши тегінен шыққан. Баяна Моғол дәуірінде Нил ки Мандимен де әйгілі болған. Баянда мұсылман қауымы да көптеп өмір сүреді, тіпті мұсылман қауымының егдеулері де мұсылмандардың қажылық орынын таңдағанда Мекке мен Баяна арасында екі жарым қабірдей ғана айырмашылық болған деп есептейді. Бұл орын Баянада мұсылман қажылығына айналуға тиіс болған. Мұндағы мешіт Уша мешіті деп те аталады. Бхинабаридегі Уша ғибадатханасы да Баянаның бар болуының ырысымен байланысты өте танымал. Адалдықтың тарихы мыңдаған жылға создырады. Бұл қала Банасура қаласы деп аталады, себебі Шримад-Бхагаваттың 10.62-тарауы мен Пураналарда Банасураның қызы Уша мен Кришна Иесінің шөбересі Анируддханың кездесуі туралы айтылған. Мұндағы Баяна Уша ғибадатханасы осыған куәлік етеді. 322 жылы Гупта әулетін Чандрагупта билеген. Сол кезде Пушп Гупта Шрипат деп аталатын аймақтың губернаторы болып тағайындалды. 371-72 жылдары император Самудра Гуптаның вассал әскербасы Кшатрия Яджна бағанасын орнатқан. Оның қалдықтары бүгінге дейін сақталған. Бұл сол кезде де мұнда бекініс болғанын көрсетеді. 960 жылы Гурджар Пратихара әулеті билік құрды. Факка әулетінің патшасы Лаксман Санның әйелі Читралеха император Махипалдың тұсында Уша ғибадатханасын салған. Махараджа Виджаяпала 999-1043 жылдар аралығында билік еткен. Бұлардан басқа, Сұлтандық кезеңдегі жаттар, Моғол империясы және Бхаратпур билік еткен. Осы кезеңнен қалған ондаған ғимараттардың қиратындары мен жазулары сақталған. Баяна бекінісінің тарихы 2000 жылға жетеді. Бұл қала Банасура қаласы деп те белгілі.
2000 years old is the history of Bayana Fort. It is also known as the city of Banasura.
Бхималаттың
Бимлат 371 жылы салынған. Бималат, сондай-ақ Виджай тірегі деп те аталады. Бұл тіректе "Мальва Самват 428" деген жазу бар, бұл 371 жылды білдіреді. Бұл тас тіректі Пундарик ягнясының аяқталуымен король Вишну Вардан салған. Бұл тірек – қызыл құмтастан жасалған монолитті тірек. Оның платформасы 13,6 фут ұзын, 9,2 фут енді. Тіректің биіктігі 26,3 фут. Алғашқы 22,7 футы сегізбұрышты. Содан кейін тірек кедір-бұдыр болады. Тіректің жоғарғы бөлігіндегі металлографиялық зерттеулер оның үстінде де бірдеңе болғанын көрсетеді. Мұнда мақала да бар.
География
Баяна қаласы Гамбир өзенінің сол жағалауына жақын, бірін-біріне шамамен параллель екі төбелік аралығында, Бхаратпур қаласынан 45 км қашықтықта орналасқан. Баянаның орташа биіктігі 196 метрді құрайды. Баяна қаласында "Уша Мандир" деп аталатын ғибадатхана бар, ол Банасурмен байланысын одан әрі нығайтады. Уша ғибадатханасының ерекшелігі – ғибадатхана мен мешіт бір-біріне іргелес орналасқан және ортақ қабырғамен бөліскен. Баяна торабы Дели-Мумбаи теміржол желісіндегі маңызды теміржол стансасы болып табылады. Торап ретінде ол Дели, Матура, Кота және Агра сияқты ірі қалаларға жол ашады. Күнделікті жолаушылар пойыздары да Баяна торабынан басталып, сонда аяқталады. Баянада "РИИКО Баяна" деп аталатын ірі өнеркәсіптік аймақ бар, ол негізінен тас өнеркәсібінен тұрады. Бұл қала бір кезде әсем сәулетімен танымал болған, бірақ қазір мемлекеттік билік пен жергілікті әкімшілік органдардың немқұрайдылығы салдарынан сұлулығын жоғалтқан.