Кіріспе

Филадельфиядағы бұрынғы теміржол станциясы (1952 жылы жабылды)
Бұрынғы пойыз станциясы

Broad & Market көшелеріндегі Broad Street Station 1881 жылдың желтоқсан айының басында 1950 жылдарға дейін Филадельфиядағы Пенсильвания теміржолының (PRR) басты жолаушылар терминалы болды. Филадельфия қалалық әкімдігінің батыс жағында орналасқан бұл жерде қазір Дилворт паркінің солтүстік-батыс бөлігі мен Пенн орталығының кеңселік ғимараттары орналасқан.

Тарих

Бастапқы бекетті Вильсон Бразерс & Компания ескі Филадельфия, Уилмингтон және Балтимор темір жолының (1836 жылы 1831 жылға дейінгі төрт кіші желінің бірігуінен құрылған, оңтүстік-батысқа Балтиморға қарай созылып, жақында Пенсильвания темір жолы сатып алған Президент көшесі бекетіне жететін) тапсырысымен салды. 1881 жылы құрылысы аяқталды. Бұл АҚШ-тағы алғашқы болат каркасты ғимараттардың бірі болды, онда қабырғалар құрылымдық емес, заманауи көкпарлар сияқты сыртқы қабырға ретінде қолданылды. Бастапқыда пойыздар Филберт көшесінің үстінен өткен жоғары рельстер арқылы келді. 1885 жылға дейін станция мен Скуилкил өзені арасындағы жер сатып алынып, тазартылды және тоғыз блоктан тұратын виадук салынды. 1892–93 жылдары танымал филадельфиялық сәулетші Франк Фурнесс Брод-стрит станциясын едәуір кеңейтті. Вильсон Бразерс жаңа пойыз сарайын (1892) жобалады, ол бұрынғы сарайлардың үстіне салынды, кейін бұрынғы сарайлар бұзылды. Жаңа сарайдың біршатыры әлемдегі кез келген станция сарайының ең үлкен жебесін құрады – 306 фут (91 м). 1894 жылы PRR штаб-пәтерін Төртінші көшеден станция үстіндегі кеңсе ғимаратына көшірді. 1930 жылдары PRR штаб-пәтерін жаңа салынған қала маңы станция ғимаратына, 1600 Филберт көшесіне (қазір Джон Ф. Кеннеди бульвары) көшірді. Пойыз сарайы 1923 жылы ауыр өрттен зардап шегіп, бұзылды. Станцияның өзі 1953 жылы, пойыздар қызметі тоқтағаннан кейін бір жыл өткен соң, бұзылды.

Орналасу орны және қызметтері

Брод-стрит станциясы қала орталығына үстемдік етіп тұрды. Пойыздар стансадан көше деңгейінен екі қабат жоғары, «Қытай қабырғасы» деп аталатын виадук арқылы шығып, батысқа қарай «Скуилкилл» өзенін кесіп өтетін және Филадельфия қаласының батыс жартысын екіге бөлетін жолдармен жүретін. Он бесінші көше стансаның вестибюлінің астынан, ал 24-ші көшелерге дейінгі нөмірленген көшелер виадуктың астынан өтетін. Джон Ф. Кеннеди бульвары бүгінде де сондай маршрутты ұстанады. Станция архитектурасымен танымал болғанымен, сол заманғы бу локомотивтерінің түтіні мен шуымен қаланың ортасын толтырғаны үшін де айтылды. «Қытай қабырғасы» станцияның солтүстігіндегі қала орталығын да сәнсіз етті, себебі бұл аймақ қала орталығының қалған бөлігінен оқшауланды. Брод-стрит станциясына келген жолаушылар Маркет-стрит және 15-ші көшедегі көптеген троллейбус желілерімен, немесе 1907 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан Филадельфияның шығыс-батыс бағытты қамтитын Маркет-Франкфорд метрополитенінің жер үсті желісімен, немесе 1928 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан солтүстік-оңтүстік Брод-стрит метрополитенімен қаланың қалған бөлігіне қатынаса алатын. Соңғы екеуі қала әкімшілігінің астынан өтетін ауыр рельстік жолдар еді. Брод-стрит станциясынан шыққан жолаушылар алдымен Скуилкилл өзенінің батыс жағындағы 32-ші және Маркет көшелерінде орналасқан Батыс Филадельфия станциясына жететін. 1933 жылы бұл станция 30-шы көше станциясымен ауыстырылды. Содан кейін жолдар үш бағытқа бөлінетін:

Харрисбургке бағытталған пойыздар PRR желісімен 40-шы көше станциясына, 52-ші көше станциясына және Овербрук станциясына баратын. Скуилкилл бойымен солтүстік-батысқа қарай жүретін пойыздар 52-ші көшеден кейін Уиннфилд Авеню және Синвид станцияларына қарай бұл желіден бөлінетін. Нью-Йорк қаласына немесе Делавэр өзенінен Нью-Джерсиге шығысқа қарай бағытталған пойыздар Солтүстік Филадельфия, Солтүстік Пенн және Франкфорд түйіспелері арқылы өтіп, содан кейін бөлінетін. Оңтүстікке қарай жүретін пойыздар Балтимор және Вашингтон темір жолының Орталық бөлімшесімен Ангора арқылы өтетін жолды пайдаланатын. Бүгінде 30-шы көше станциясы мен Брод-стрит станциялары арасындағы темір жол желісінен басқа барлық темір жол желілері сақталып, SEPTA немесе NJ Transit компанияларымен пайдаланылуда.

Сәулет

Брод-стрит станциясының архитектурасы 19 ғасырдың соңғы тоқсанындағы Филадельфияның орталық ауданындағы Фурнесс салған ғимараттарға сай келді. Фурнесс құрылысы ортағасырлық үлгілерден біршама өзгешіліктері бар готикалық мұнаралар мен аркалы терезелердің торына ұқсады. Оның жұмысы, бұрынғы он жылдықта Уилсон Бразерс & Компания салған ұқсас құрылысты кеңейтті. Фурнесс терезелері көбінесе дөңгелектелген, тік қос жолдарсыз болды. Құрылыстың төменгі қабаттары салмақты және таспен қапталған, бұл Х.Х. Ричардсонның бұрынғы онжылдықтағы жұмыстарын еске түсірді, ал жоғарғы қабаттардың шпандельдері ғимараттың тік өсуін баса көрсетті. Тас құрылыстың қаңқасы негізінен темір мен болаттан жасалған, ал ішкі жағындағы конструкциялық элементтер көбінесе бағаналар мен перилалар арқылы көрініс берді, олардың кейбіреулері оларды біріктіретін қабырғаларды көрсетті. Ғимараттың стилі Фурнесс 1876 жылы аяқтаған Пенсильвания Көркемсурет академиясының ғимаратына немесе 1888 жылы жобаланған Пенсильвания университетінің кітапханасына ұқсас болды. Станция 1881 жылдан кейін кеңейгенде, қосымша теміржол сарайлары салынды, 1891 жылға қарай барлығы он екі сарай болды. Кейіннен олар бір сараймен ауыстырылды, ол 1892 жылы аяқталғаннан кейін әлемдегі кез келген станция төбесінің ең үлкен бір құсқа дейінгі арақашықтығына (91 м / 298 фут) ие болды және ақыр соңында 16 жолды қамтыды. PRR кейін Furness, Evans & Company компаниясын станциямен бірдей қызыл кірпіш, тас және терракоттан жасалған Arcade Building кеңсе ғимаратын жобалауға шақырды, ол Маркет көшесі арқылы жаяу өтетін көпірмен байланыстырылды. Бұл көшедегі жаяу жүргіншілер қозғалысын жеңілдетті, ал қала Аркада ғимаратын 15-ші көшедегі тротуардың үстіне салуға рұқсат берді. Broad Street станциясының жұмысында тіпті алғашқы жылдарында да кемшіліктер болды. Станция қала арқылы өтетін жолаушылар пойыздарын уақытты қажет ететін кері қозғалыстарсыз қабылдай алмады. Тағы бір мәселе – қалалық аймаққа жақын орналасқандықтан, станцияның негізгі қызметіне айналған қалалық пойыздарды айналдыру үшін бірнеше локомотивтерді жылжыту қажет болды. Бірінші мәселе Солтүстік Филадельфиядағы туннель салу жобасына қарамастан шешілмеді, ол Broad Street станциясының аймағына дейін созылып, станциядан шығатын бағыттармен кездесу үшін жер бетіне шығу керек еді. Екінші мәселе теміржол желілерін электрлендіру арқылы жеңілдеді, 1915 жылдың 11 қыркүйегінен бастап Паоли бағытындағы қызмет теміржолдың "Негізгі желісіне" дейін электрлендірілді. 1918 жылы Chestnut Hill (қазіргі Chestnut Hill West) бағыты ашылды, екі ең жүйрік қалалық бағыттар қамтылды. 1928 жылы тағы екі бағыт – Батыс Честер/Медиа және Честер/Уилмингтон электрлендірілді, ал 1930 жылы Норристоун мен Трентон электрлендірілді, соңғысы қазіргі Солтүстік-шығыс дәлізінің электрлендірілуінің бірінші бөлігі болды, ол 1933 жылы Нью-Йорктегі Пенн станциясына дейін аяқталды. 1923 жылдың 11 маусымында өрт салдарынан теміржол сарайы қирады. Өрт таңғы сағат 1-де басталып, екі күнге созылды. Өрт әлі өршіп тұрғанда қиратылған заттарды тазалау жұмыстары басталды. Қалған темір конструкция бұзылып, платформалар кішкентай "құбыршақ" қорғаныштарымен жабылды. Бұл қорғаныштар 1943 жылдың 12 қыркүйегінде сағат 9:38-де басталған тағы бір өртте жойылды және станцияның соңғы он жылына дейін сақталған ұқсас құрылыммен ауыстырылды.

Өлім

1920-1930 жылдары Пенсильвания темір жолы екі жаңа станция салды: қазір Филадельфия қалалық және қалааралық теміржол байланысының негізгі торабы болып табылатын 30th Street станциясы және қазір Филадельфияның аймақтық теміржол желісінің негізгі орталығы – Suburban Station. Бастапқыда PRR 30th Street станциясынан қалалық әкімшіліктің солтүстік-батысына, Broad Street станциясының солтүстігіне дейін созылған PRR желісінің шағын бөлігі, PRR теміржол желісін Reading теміржолымен байланыстыратын Center City Commuter Connection туннелінің құрамында шығысқа қарай кеңейтілді. 1947 жылдың шілдесінде Broad Street станциясынан күндіз 55 пойыз кестесі жоспарланған: 9 оңтүстікке, 8 Zoo бағытынан батысқа, ал 38 Zoo бағытынан шығысқа (соның 14-і Delair көпірінен өтетін). Broad Street станциясы ақырында Фурнесстің көптеген ғимараттарының тағдырына ұшырады – 1952 жылы жабылып, 1953 жылы сөйілді. Кесте бойынша соңғы пойыз – 27 сәуірде сағат 01:10-да Вашингтонға бағытталған 431-ші пойыз болды; ал соңғы пойыз сол кешкі арнайы қоштасу рейсі болды. Бұрын станция мен оның кіреберіс жолдары орналасқан жерде қазір қаланың коммерциялық орталығы – Пенн орталығы орналасқан, онда 54 қабатты Mellon Bank Center сияқты ғимараттар бар. Бүгінде ғимараттан қалған жалғыз нәрсе – 15-ші көшеде орналасқан, осы орынды еске түсіретін тарихи белгі. 30th Street станциясының негізгі күту залының солтүстік-батыс бұрышында орналасқан Карл Биттердің "Көліктің рухы" атты барельефтік мүсіні бастапқыда Broad Street станциясында орналасқан.