Кіріспе
Радиотерапияның түрі. Толық денеге сәулелендіру (ТБИ) – гематопоэтикалық дің жасушаларын (немесе сүйек кемігін) трансплантациялауға дайындық ретінде қолданылатын сәулелік терапияның бір түрі. Аты айтқандай, ТБИ бүкіл денені сәулелендіруді қамтиды, бірақ қазіргі заманғы тәжірибеде радиация салдарынан өкпе зақымдану қаупін азайту үшін өкпелер көбінесе ішінара қорғалады. Сүйек кемігін трансплантациялау кезінде толық денеге сәулелендіру реципиенттің иммундық жүйесін жоюға немесе басуға, донордың сүйек кемігінен немесе қанның дің жасушаларынан иммундық қабылдамауды болдырмауға көмектеседі. Сонымен қатар, толық денеге сәулелендірудің жоғары дозалары трансплантацияны қабылдаған адамның қалған қатерлі жасушаларын жоюға мүмкіндік береді, бұл трансплантацияның сәтті аяқталу мүмкіндігін арттырады.
Total body irradiation (TBI) is a form of radiotherapy used primarily as part of the preparative regimen for haematopoietic stem cell (or bone marrow) transplantation. As the name implies, TBI involves irradiation of the entire body, though in modern practice the lungs are often partially shielded to lower the risk of radiation induced lung injury. Total body irradiation in the setting of bone marrow transplantation serves to destroy or suppress the recipient's immune system, preventing immunologic rejection of transplanted donor bone marrow or blood stem cells. Additionally, high doses of total body irradiation can eradicate residual cancer cells in the transplant recipient, increasing the likelihood that the transplant will be successful.
Дозалау
Сүйек майы трансплантациясында қолданылатын жалпы денеге сәулелену дозасы әдетте 10-дан 12 Гр-ға дейін ауыспайды. Анықтама үшін, 4,5 Гр бір реттік (фракцияланбаған) дозасы, тиісті медициналық көмек көрсетілмесе, әсер еткен адамдардың 50%-ы үшін өлімге алып келеді. 10-12 Гр дозасы пациентке токсикалық әсерді азайту үшін әдетте бірнеше фракцияға бөлінеді. Е. Донналл Томас және оның әріптестері сүйек майы трансплантациясы саласындағы алғашқы зерттеулерінде жалпы денеге сәулеленуді бірнеше кіші дозаға бөлу процесінің, бір үлкен доза беруге қарағанда аз токсикалық әсерге және жақсы нәтижелерге әкелетінін көрсетті. Фракциялар арасындағы уақыт интервалы басқа нормальды тіндерге зиянның бір бөлігін қалпына келтіруге мүмкіндік береді. Дегенмен, доза әлі де жеткілікті жоғары болғандықтан, соңғы нәтиже – пациенттің сүйек кемігінің (донор кемігін қабылдауға мүмкіндік беру үшін) және қалған қатерлі жасушалардың жойылмасы болып табылады. Миелоабляциялық емес сүйек майы трансплантациясы жалпы денеге сәулеленудің төмен дозаларын қолданады, әдетте шамамен 2 Гр, бұл жандардың сүйек кемігін жоймайды, бірақ донордың кемігін қабылдауын жеделдету үшін жандардың иммундық жүйесін жеткілікті деңгейде басып тастайды.
Басқа қатерлі ісіктерде қолдану
Сүйек кемігін трансплантациялауда қолданылысымен қатар, бүкіл денеге сәулелену жоғары тәуекелді Юинг саркомасын емдеу тәсілі ретінде де зерттелді. Дегенмен, кейінгі нәтижелер бұл жағдайда бүкіл денеге сәулеленудің (БДС) ауруды бақылауды жақсартпай, керісінше уытты әсер ететінін көрсетті. Сондықтан, бүкіл денеге сәулелену (БДС) клиникалық сынақтардан басқа жағдайларда Юинг саркомасын емдеу үшін қолданылмайды.
Ұрықтық
Денеге толық сәулелену көп жағдайда бедеулікке алып келеді, ал әйелдердің 10–14%-ында жыныс бездерінің функциясы қалпына келеді. Гематопоэтикалық шешек жасушаларын трансплантациялау кезінде осындай процедура қолданылғаннан кейін жүктіліктердің саны 2%-дан төмен. Бедеулік сақтау шараларына негізінен жұмыртқалық тіндерін, эмбриондарды немесе жұмыртқа жасушаларын криоконсервациялау кіреді. Толық денеге сәулеленуден кейін ерлердің 20%-дан кемінде жыныс бездерінің функциясы қалпына келеді деп хабарланған.