Кіріспе

Сауд Арабиясының заңды құқықтарды қорғау комитеті (CDLR; арабша: لجنة الدفاع عن الحقوق الشرعية) – 1993 жылы құрылған, Сауд Арабия үкіметін ислами қағидаларға қайшы деп есептеген диссиденттік топ.

Тарих

1993 жылғы 3 мамырда Эр-Риядта алты танымал ислам ғалымдары мен академиктерінің қолдауымен құрылған комитет, Сауд Арабиясының университеттері мен мешіттерінде қарқынды дамып келе жатқан ислам оппозициясының көзқарастарын жеткізуге қызмет етті. CDLR араб тіліндегі мәлімдемелерінде қатаң "исламистік бағытты" ұстанып, "шариятта белгіленген ережелерді" қорғауды мақсат етті, ал ағылшын тіліндегі мәлімдемелерінде Сауд Арабиясындағы адам құқықтарының бұзылуын айыптады. Факс пен интернет сияқты жаңа медианы тиімді пайдалана отырып, CDLR мүшелері Корольдіктен, кейіннен Лондондағы эмиграциядан Сауд Арабиясы режимінің – яғни, Сауд Арабиясының билеушілері мен діни элита арасындағы келісімнің – негізін сынға алды, сондай-ақ Сауд Арабиясы билігінің және оның шешімдерінің, әсіресе король Фахдтың әрекеттерін сынады. Amnesty International ұйымының күш салуы нәтижесінде әл-Масари түрмеден босатылып, Саад Аль Факихпен бірге 1994 жылғы сәуірде Лондон, Ұлыбританияда CDLR-ді қайта құрды. Топ факс машиналарын, содан кейін интернет-сайтты белсенді пайдаланып, биліктегі әулетті сынады және өз хабарларын Сауд Арабиясына жеткізді. Олардың науқанының тиімділігі соншалықты жоғары болды, Сауд Арабиясының патшалық отбасы британ үкіметін "Масари мырзаны үнсіздендірмесе", "тиімді қорғаныс келісімдері мен басқа да коммерциялық мәмілелерді" тоқтатумен қорқытты, нәтижесінде Уайтхолл осыны істеуге тырысып, сот дауы болды. "Соңында Масари мырза сотта жеңіске жетті, бірақ көп ұзамай ол қоғамдық назардан шықты". 1996 жылы Факих, сол кезде Хизб-ут Тахрир мүшесі болған әл-Масаримен, "Сауд оппозициясының Ұлыбритания заңнамасының қатаң шеңберінде ғана жұмыс істеуі керек" деген таласқа келіспеді және Арабиядағы Ислам реформасы үшін қозғалысын (MIRA) құрды. 2004 жылы CDLR АҚШ үкіметі тарапынан "1995 және 1996 жылдарғы АҚШ әскери нысандарына жасалған шабуылдарға түсіністікпен қарағаны және осы шабуылдардың жасаушыларына көңіл білдіргені" үшін сынға ілікті. Оның бөлінген тобы – Ислам реформасы қозғалысы да "екі террористик шабуылды да тікелей мақұлдаған, олардың бұл саяси жүйенің табиғи салдары екенін" айтқандықтан айыпталды. АҚШ Мемлекеттік департаментінің 2005 жылғы есебінде CDLR Сауд Арабиясы монархиясын күшпен құлатуға ұмтылған экстремистік ұйым ретінде сипатталды.