Чарльз Блаунт: Англиялық ойшыл және дін философы

Кіріспе

Ағылшын деист және философ (1654–1693)

Чарльз Блант (27 сәуір 1654 – тамыз 1693) – ағылшын деист және философ, қазіргі ағылшын құрылымын сынаған бірнеше анонимді эсселер жариялаған.

Өмір

Блоунт Верхний Холлоуэйде, Ислингтон, Миддлсексте, сэр Генри Блоунттың төртінші ұлы болып дүниеге келді. Әкесі оны үйде оқытып, еркін ойлау философиясымен таныстырды. 1672 жылы Чарльз Ислингтондағы жерлерді және Стаффордширдегі Блоунт залының мүлігін мұраға алды. 1672 жылдың соңында Вестминстер аббаттығында Элеонора Тирреллге үйленді; олардың үш ұлы мен бір қызы болды. Өмірі бойы Блоунт залында демалыспен өмір сүрген азамат ретінде қалды, бірақ ол сонымен қатар сарайлық өмірге қатысу үшін Лондонға да сапарлады. Блоунттың жарияланымдары әрдайым анонимді немесе псевдониммен жазылған, сондай-ақ радикалдық немесе вигтік бағытта болған. 1673 жылы ол Джон Драйденнің «Гранаданы бағындыруы» шығармасын Ричард Лидің шабуылдарынан қорғап, «Дрейден мырзаның ақталуын» жазды. 1673 жылы ол «Достық қорғау» атты анонимді шығарманы да жазды. 1678 жылы Блоунт радикалды вигтер мен белсенділердің тобы – Жасыл лента клубының мүшесі болды. 1679 жылы ол «Юниус Брут» деген атпен «Ауылдан қалаға үндеу» жариялады. Бұл вигтік көзқарастың күшті мысалы болды және Поптың қастандығы толығымен шын екенін көрсетті. Ол Джеймс II және Рим католиктері билікке келген жағдайда Лондонның өмірі қандай болатынын қорқынышты түрде суреттеді. Осы оқиғада баспагер ұсталды және айыппұл төледі, ал памфлетті қарапайым дарға асушы өртеп жіберді (яғни кітаптың сатқындық үшін символды жазалануы). Сол жылы ол «Филопатрис» («өзінің елін сүйетін») есімін қабылдап, «Оқудың әділ қорғалуы» деген мақала жазды, ол баспагерлерге лицензия беру туралы заңға қарсы аргумент болды. Ол Джон Милтонның бұрынғы «Ареопагитикасын» үлгі етті. Томас Гоббс қайтыс болғаннан кейін Блоунт Гоббстың «Левиафан» кітабынан «нақыл сөздер» жинағын анонимді түрде жариялады. 1693 жылы Блоунт өзінің ирониялық тәсілін Уильям мен Мэридің заңдылығын дәлелдеу үшін пайдаланды. Оның «Вильям патшасы мен Мэри патшасы – жаулап алушылар» деген мақаласында олар Англияны күшпен бағындырғандықтан, оларды қолдау керек екенін айтты, өйткені Гоббс халық күш көрсеткен кез келген адамға бағыну керек деді. Бұл памфлетке консерватор лицензиялаушы Эдмунд Боун лицензия берген. 1695 жылы Парламент жұмыстың тағдыры туралы пікір алмасып, оны да дарға асушы өртеп жіберді; Боун лауазымынан айырылды. Баспасөзді лицензиялау туралы заңның күші де тоқтап қалды. 1689 жылы Блоунттың әйелі қайтыс болды, ол оның қарындасына үйленгісі келді, бірақ сол кезде Англияда мұндай некелер заңсыз болды. 1693 жылы ол Кентербери архиепископына рұқсат сұрап хат жазды, бірақ рұқсат алмады. 1693 жылдың тамызында ол өз-өзіне қол жұмсады.

Blount was born in Upper Holloway, Islington, Middlesex, the fourth son of Sir Henry Blount. His father educated him at home and exposed him to freethinking philosophy. In 1672 Charles inherited lands in Islington and the estate of Blount's Hall in Staffordshire. He married Eleanor Tyrrell in Westminster Abbey at the end of 1672; they had three sons and a daughter. Throughout his life he remained at Blount's Hall as a leisured gentleman, although he also travelled to London to participate in courtly life. Blount's publications were consistently anonymous or written under a pseudonym, and with a radical or Whig slant. In 1673 he wrote Mr Dreyden Vindicated, defending John Dryden's The Conquest of Granada from Richard Leigh's attacks. In 1673 he also penned the anonymous The Friendly Vindication. In 1678 Blount became a member of the Green Ribbon Club, a group of radical Whig advocates and activists. In 1679 he published An Appeal from the Country to the City under the name of "Junius Brutus". It was a strongly Whig piece that suggested that the Popish Plot was entirely real. It painted a lurid picture of what life in London would be like under James II and Roman Catholicism. In this case, the printer was seized and fined, and the pamphlet was burned by the common hangman (i. e. a symbolic execution of the book for treason). The same year, he assumed the name of Philopatris ("lover of his country") to write A Just Vindication of Learning, which was an argument against the act licensing printers. He mimicked John Milton's previous Areopagitica. After the death of Thomas Hobbes Blount produced an anonymous broadsheet of "sayings" from Hobbes' book Leviathan. In 1693 Blount used his ironic approach to argue for the validity of William and Mary. His King William and Queen Mary Conquerors argued that they were, in fact, conquerors of England, since they landed with force; therefore the people should support them as able protectors, as Hobbes had argued that the people should obey anyone who represented such force. This pamphlet was licensed by the Tory licensor, Edmund Bohun. In 1695 Parliament debated the fate of the work and had it, too, burned by the common hangman; and Bohun lost his position. The Act for the licensing of the press was allowed to expire, as well. In 1689 Blount's wife had died, and he wanted to marry her sister, but such marriages were illegal at that time in England. He wrote to the Archbishop of Canterbury in 1693 and requested permission, but was denied. In August 1693 he committed suicide.

Дін мен деизм туралы еңбектер

1679 жылы Блоунт атын жасыра Anima Mundi атты эссе жариялады, ол жанда және өлімнен кейінгі өмір туралы ежелгі діни көзқарастарды талдағандай көрінеді. Блоунт жанның өлмейтіні және өлімнен кейінгі өмірдің бар екені анық екенін айтады, бірақ оның мәлімдемелері оларды абсурдқа айналдыратын тәсілде жасалған, ал басқа пікірлердің егжей-тегжейлі сипаттамалары шіркеудің дұрыс болуы керек деген шындықтан алыс талаптармен қатар қойылады. Ол кезде Лондон епископы Генри Комптон кітапты басып шығармау керектігін мәлімдеді. Комптон қаладан кеткен кезде, кітапқа қарсы шыққандар оны көпшілік алдында өртеді. Сол жылы Блоунт бұл еңбектің көшірмесін, философиясы оған ұнаған Томас Хоббске, сондай-ақ ариандыққа мадақ айтқан хатпен бірге жіберді, ол кейін жарияланды. Блоунттың деистік жарияланымдары 1680 жылы «Ефестіктердің Ұлы Дианасы» және Филостраттың «Аполлоний Тианейдің өмірі» атты алғашқы екі кітабымен бірге жарық көрді. Бұл екі еңбек аударма және тарих сияқты көрінеді. Дегенмен, кітаптағы түсіндірмелер христиан дініне тікелей шабуыл жасады. Біріншіден, Блоунт рационалды дінді шіркеу жойғанын айтты. Екіншіден, ол ежелгі құдайларға арналған құрбандықтарды сынап, шіркеудің евхаристиялық доктринасы мен тәжірибесіне сылтаумен шабуыл жасады. Ол «қасиетті дін қызметкерлерін» және сыбайлас дін қызметкерлерін ұнатпайтын кең көлемді түсіндірмелер қосты. Содан кейін ол «Мұғжизалар – табиғат заңдарын бұзу емес» (1683) атты кішкентайрақ еңбегін жариялады, онда Томас Бернет, Гоббс және Барух Спинозадан алынған цитаталар ғана болды, олар мұғжизалар туралы айтылған әңгімелердің эмпирикалық негізі жоқ екенін көрсетеді. Ол Джон Драйденнің «Religio Laici» (1682) және деизмге жасаған шабуылдарына жауап ретінде өзінің «Religio laici» (1683) еңбегін жазды. 1693 жылы ол анонимді түрде «Ақылдың оракулдары» атты кітапты жазды. Бұл эсселер жинағы, олардың кейбіреулері Чарльз Гилдонға (оның кітапқа кіргені Блоунттың ниетімен болған-болмағаны белгісіз). Эсселер Жаратылыс кітабына күмәнмен қарады, аян алу мүмкін еместігін жоққа шығарды, мұғжизаларды жоққа шығарды және өмір бар көптеген әлемдер болуы мүмкін екенін ұсынды.

In 1679 Blount published, anonymously, Anima Mundi, an essay that appeared to review pagan theories of the soul and afterlife. Throughout, Blount says that it is perfectly clear that the soul is immortal and that there is an afterlife, but his statements are made in a way that makes them absurd, and lengthy descriptions of other views are then juxtaposed with patently insincere claims that the Church must be correct. Henry Compton, then bishop of London, argued that the book should be suppressed, but while Compton was out of the city, enthusiastic opponents of the work had it publicly burned. The same year, Blount sent a copy of the work to Thomas Hobbes, whose philosophy Blount admired, with a letter in praise of Arianism, which was then published. Blount's deist publications came in 1680, with Great Diana of the Ephesians and The Two First Books of Philostratus concerning the Life of Apollonius Tyaneus. The two works appear to be translations and history. However, the notes in the work attacked Christianity directly. First, Blount suggested that rational religion was destroyed by the Church. Second, his decrying of pagan sacrifices was a coded attack on eucharistic doctrine and Church practice. He attached extensive notes which mocked "priestcraft" and corrupt priests. He followed this with a smaller work, Miracles, No Violations of the Laws of Nature (1683), which contained only quotations from Thomas Burnet, Hobbes, and Baruch Spinoza, combined to say that accounts of miracles are without any empirical basis. He also wrote his own Religio laici (1683) to answer John Dryden's Religio Laici (1682) and its attacks on deism. In 1693 he wrote, anonymously, The Oracles of Reason. It was a miscellany of essays, some by Charles Gildon (whose presence in the volume may or may not have been intended by Blount). The essays expressed doubts about the Book of Genesis, denied the possibility of revelation, denied miracles, and suggested that there might be many worlds with life on them.