Кіріспе

Бір жасушалы организмдер түрі Hatena arenicola – 2000 жылы ашылған және 2005 жылы алғаш рет хабарланған бір жасушалы эукариоттар түрі. Оны жапон биологтары Норико Окамото мен Исао Инуе Цукуба университетінде тапқан, ал 2006 жылы оған ғылыми сипаттама беріп, ресми атауын қойған. Бұл түр – қамшылы, және өмірінің бір кезеңінде фотосинтез жасайтын балдырды ішінде алып жүретін болғандықтан өсімдікке ұқсауы мүмкін, ал өмірінің басқа кезеңінде – жануар сияқты жыртқыш ретінде танылады. Зерттеушілер бұл организмнің екіншілік эндосимбиоз процесінде екенін санайды, яғни бір организмнің екіншісіне енуі нәтижесінде толығымен жаңа тіршілік нысаны пайда болады.

Ашылу

H. arenicola тұңғыш рет 2000 жылы Жапонияның Исоноура жағалауында балдырлар гүлденуі ретінде байқалды. Ол, цунами кезінде көптеген балдырлар су бетіне шыққан, орташа қорғалған құмды жағалауда табылған. Үлгілер сіңу бетінің жоғарғы шетінде кездесті. Жыл бойы, қыс мезгілінен басқа кездеседі. Бастапқыда бұл жаңа жасыл балдыр деп есептелген. Бірақ хлорофиллді пластидтер клетка бөлінуіне тәуелсіз екені анықталды, бұл олардың жеке, бірақ уақытша эндосимбиоздық организмдер екенін көрсетеді.

Сипаттама

H. arenicola – қозғалыс үшін екі жарақшасы бар, дөңгелек пішінді бір клеткалы протест. Ол дербес тіршілік кезеңінде күрделі қоректену түтігі арқылы балдырлармен қоректенеді. Бірақ, қоректену түтігі орнына эндосимбиоздық балдыр пайда болады. Бұл балдыр эндосимбионты – Nephroselmis туысына жататын жасыл балдыр. Туыс атауы жапон тіліндегі "жайсыз" немесе "ерекше" мағынасын беретін сөзден шыққан.

Симбионт

Симбиотикалық Нефроселмис еркін тіршілік ететін түрінен өзгеше. Ол цитоплазмасын, ядросын және пластидін сақтайды, ал митохондрия, Голги денесі, цитоскелет және эндомембраналық жүйе сияқты басқа органеллалар ыдырайды. Пластид те салыстырмалы түрде үлкейіп, еркін тіршілік ететін түрінің қалыпты мөлшерінен он есеге дейін артады. Үлкейген пластид цитоплазмалық компоненттердің азаюымен толықтырылады.