Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гамбургтен шыққан француз гугеноттарының ұрпағы аргентиналық саудагер, Фолкленд аралдары мен Кейп-Хорнға жақын аралдардың Аргентина әскери және азаматтық қолбасшысы.
Argentine merchant from Hamburg of Huguenot descent
the Argentine Military and Civil Commander of the Falkland Islands and the Islands adjacent to Cape Horn
Луис Верне (туған Луи Эли Верне; 6 наурыз 1791 – 17 қаңтар 1871) – Гамбургтен шыққан француз гугеноттарының ұрпағы саудагер. Верне 1828 жылы Шығыс Фолкленд аралдарында қоныс құрды, бұрын британдық және аргентиналық билік органдарынан рұхсат алғаннан кейін. Осы себепті Верне Фолкленд аралдарының мәртебесін анықтау тарихында даулы тұлға болып саналады.
Luis Vernet (born Louis Élie Vernet; March 6, 1791 – January 17, 1871) was a merchant from Hamburg of Huguenot descent. Vernet established a settlement on East Falkland in 1828, after first seeking approval from both the British and Argentine authorities. As such, Vernet is a controversial figure in the history of the Falkland Islands sovereignty dispute.
Өмірбаян
Верне Гамбургте дүниеге келген, бірақ кейіннен француз үкіметінің араласуын қамтамасыз ету үшін өзін француз туған жерлігі деп көрсеткен. Осы себепті, кейбір дереккөздер оны Гамбургтік деп, ал басқалары француз туған деп сипаттайды. Верне қолданылған тілге қарай өзін Людвиг, Луи, Льюис немесе Луис деп атаған. Ол неміс, француз, ағылшын және испан тілдерін еркін меңгерген.
Vernet was born in Hamburg but later claimed a French birthplace in his effort to have the French Government intercede with the British Government on his behalf. As a result, some sources refer to him a native of Hamburg, while others refer to him as French born. Vernet variously referred to himself as Ludwig, Louis, Lewis or Luis depending on the language he was using. He was multilingual, being fluent in German, French, English and Spanish.
Отбасылық негіздер
Элиас Луис Верне (Верне және Луи Эли) 1791 жылғы 6 наурызда Гамбургте дүниеге келген. Оның ата-бабалары гугеноттар болған, бәлкім, Авиньоннан шыққан, алдымен Бельгияға, содан кейін Гамбургке қоныстанған. Оның ата-анасы темекі және шай саудагерлері Жак Верне (1730–1813) және Мария Верне болды. Оның үш інісі болған: Питер Александр, Эмилио және Федерико. 14 жасында, 1805 жылы, оны әкесі сауда компаниясына жұмысқа тағайындап, Филадельфияға жіберді. Ол жерде ол Крумбхаар сауда үйіне қосылып, Льюис Крумбхаармен бірге тұрды, ол оған әкеше болды. Ол Португалия, Бразилия және Гамбургке саяхаттайтын саудагер болды.
Elias Luis Vernet (Vernet and Louis Elie) was born on 6 March 1791 in Hamburg. His ancestors were Huguenots, probably from Avignon, who settled first in Belgium and then Hamburg. His parents were the tobacco and tea merchant Jacques Vernet (1730–1813) and Maria Vernet. He had three brothers, Peter Alexander, Emilio and Federico. At the age of 14, in 1805, he was appointed by his father to a trading company and sent to Philadelphia. There he joined the trading house of Krumbhaar, staying with Lewis Krumbhaar, who became a father figure. He became a merchant travelling to Portugal, Brazil and Hamburg.
Оңтүстік Америкаға көшіп кету
АҚШ үкіметі жаңадан тәуелсіз болған Рио-де-ла-Плата біріккен провинцияларына дипломатиялық комиссия жіберді. Луис Верне фрегат USS Конгресспен 1818 жылдың ақпан айында Монтевидеоға (сол кезде Бразилияның иелігінде болған) және Буэнос-Айреске келді. Ол Буэнос-Айресте қалып, Гамбург портымен сауда компаниясын ұйымдастырды. Монтевидеода тұратын Конрад Рюкермен (1866 жылы Гамбургте қайтыс болды) бірге ол 1821 жылға дейін сауда компаниясын басқарды. Рюкер 1819 жылдың 17 тамызында Монтевидеодан Мария Саэс Переске (1800–1858) үйленгенде оның куәсі болды. Олардың жеті баласы болды: Луис Эмилио, Луиза, София, Матильда (1830–1924), Густаво, Карлос Федерико. Кейін ол Буэнос-Айрестен оңтүстікке қарай 100 шақырым жерде Рио-Саладо өзені бойында Estancia құрды, онда ол жабайы мал ұстап, сойып жеді. Осы кезде бұл жайылған елді мекендердің шекарасын көрсететін.
The U. S. government sent a diplomatic Commission to the newly independent United Provinces of the River Plate. Luis Vernet took passage in the frigate USS Congress, arriving in Montevideo in February 1818 (whilst it was a Brazilian possession) and on to Buenos Aires. He remained in Buenos Aires and organized a trading company with the port of Hamburg. Together with the Montevideo based Conrad Rücker (died 1866, Hamburg), he ran a trading company until 1821. Rücker was also his best man when on 17 August 1819 he wed María Saez Pérez (1800–1858) from Montevideo. With her he had seven children: Luis Emilio, Luisa, Sofia, Matilde (1830–1924), Gustavo, Carlos Federico. Later he established an Estancia about 100 km south of Buenos Aires on the Río Salado, where he captured and slaughtered wild cattle. At this stage this represented the border of the colonised areas.
Фолкленд аралдары кәсіпорны
Луис Вернеттің Хорхе Пачекомен жақын достығы болды, ол Бостандық соғысының және Плата өзеніне британдық шабуылдардың батырларының бірі еді. Пачеко Буэнос-Айрес үкіметінен ақша талап ететін және Вернетпен келісімге келді, онда Вернет Пачеконың қарызы өтелгенге дейін қолдап, содан кейін қарыздың жартысын алатын болды. Вернет Фолкленд аралдарындағы жабайы мал туралы әйелі Мариядан білді, ол Пуэрто-Соледадтың бұрынғы испан губернаторының туысы болған, және аралдардағы малдарды пайдалану жоспарын ойлап тапты. Пачекомен бірге ол Буэнос-Айрес үкіметіне жабайы малдарды пайдалану үшін елді мекен құру жоспарын ұсынды. 1823 жылы Плата өзенінің Біріккен провинциялары жарлық арқылы Хорхе Пачеко мен Луис Вернетке құқық берді. Губернатор Мартин Родригес Пачекоға Фолкленд аралдарындағы жабайы малдың пайдалану құқығын оның қарызын өтеу ретінде ұсынды. Вернет бұл іске бейімделді, бірақ енді аралдарға қатысты британдық таластар туралы білді және аралдарға аттанмас бұрын британдық консулдықтан рұқсат сұрады. Екінші экспедиция 1826 жылғы қысқа дейін бразилиялық блокадаға байланысты кешіктірілді, бірақ Вернет үміттене қоймады. Экспедицияның мақсаты аралдардағы жабайы малдарды пайдалану болды, бірақ батпақты жағдай гаучолардың дәстүрлі әдіспен мал ұстауына мүмкіндік бермеді. Вернет жылқыны қайта оқыту және жұмысқа қою қажеттігіне келді, нәтижесінде 1828 жылға қарай жақсы оқытылған жылқы тобына ие болды. 1828 жылдың қаңтар айында ол Буэнос-Айрес үкіметінен көмек сұрады, бірақ олар көмектесе алмады. Оның орнына үкімет Вернетке Шығыс Фолклендтің барлық ресурстарын берді және үш жыл ішінде колония құрылған жағдайда салықтан босатты. Ол қоныс аударушыларды алып келді, кейін британдық капитан Мэтью Брисбен (бұрын Уэдделлмен аралдарға келген) қосылды, және кетер алдында тағы да Буэнос-Айрестегі британдық консулдықтан рұқсат алды. Британдықтар аралдар туралы британдық үкіметке есеп беруді сұрады, ал Вернет британдықтардан қорғау сұрады. Вернет 1829 жылы Пуэрто-Соледадқа келді және бастапқы француз атауын Пуэрто-Луис деп қайта атады. Вернет колонияны тез құруға асықты, өйткені үш жыл ішінде құрылған жағдайда салықтан босатылатын еді. Арал ресурстарын бақылау үшін Вернет Буэнос-Айрестегі билікке осы іс-әрекеттерді тоқтату үшін соғыс кемесін сұрады, бірақ үкімет оның орнына Вернетті Фолкленд аралдары мен Кейп-Хорнға жақын аралдардың әскери және азаматтық басқарушысы етіп тағайындады (оның тағайындамасы Буэнос-Айрес Республикасының атынан жасалды). Тағайындау туралы жарлыққа сәйкес Вернетке өз қаражатымен әрекет етуге құқық берілді, сонымен қатар 4 × 8 фунттық зеңбірек және 50 мылтық, сондай-ақ ұсталық құралдар берілді. Тағайындалуы туралы хабарламаға сілтеме жасай отырып, Вернет кейін Пэришке өзінің басқа губернатор тағайындалса, оның бизнес мүдделеріне зиян келтіруі мүмкін деген алаңдаушылықтан кейін тағайындауға келіскенін айтты. Вернеттің орынбасары Мэтью Брисбен 1833 жылдың наурыз айында оралып, елді мекенді қайта жандандыруға тырысты, бірақ сол жылы қаһарлы гаучолар елді мекеннің бас мүшелерімен бірге оны өлтірді. Порт-Луистегі елді мекен қазадан кейін қирап қалды, алғашқы британдық тұрғын лейтенант Смит ғимараттарды тұруға жарамды етуге кірісті. Әскери-теңіз елді мекені ретінде Вернеттің мүлігі мәселесі адмиралтействоның қарауына өтті, және бастапқыда лейтенант Смит Вернеттің мүлігіне қамқорлық жасауға және Вернетке есеп беруге міндеттелді. Буэнос-Айресте Вернет іс жүзінде банкрот болды және Лексингтон шабуылынан келген шығын үшін АҚШ үкіметінен өтемақы алу әрекеттері сәтсіз аяқталды. Буэнос-Айрестегі жағдай хаотикалық болды және АҚШ-пен дипломатиялық қарым-қатынас 1839 жылға дейін үзілді. Ол Порт-Луистегі бизнесін қайта құру үшін қолдау сұрап британдық үкіметке бірнеше рет жүгінді, 1825-1832 жылдар аралығында Буэнос-Айрестегі британдық іскерлік уәкілі болған Вудбайн Пэришке (аралдарды дамыту үшін ең білікті адам ретінде) қолдау тапты. Ол Фолкленд аралдарының коммерциялық балық шаруашылығы және ауыл шаруашылығы қауымдастығын құрды. Бұл ұйым британдық үкіметті аралдарда әскери база емес, колония құруға көндірудің маңызды факторы болды. Ол Фолкленд аралдары компаниясын құруға негізгі бизнесмен Сэмюэл Лафонды аралдардың карталарымен және аралдардағы жабайы малдың әлеуеті туралы біліммен қамтамасыз етті.
Luis Vernet had a close personal friendship with Jorge Pacheco, one of the heroes of the Liberation War and the British invasions of the River Plate. Pacheco was owed money by the Government of Buenos Aires and entered into an agreement with Vernet, whereby Vernet would support Pacheco until the debt was repaid, whereupon Vernet would receive half of the money owed. Vernet learned of the wild cattle in the Falklands through his wife María, who was related to a former Spanish Governor of Puerto Soledad, and conceived of a plan to exploit the cattle in the islands. Together with Pacheco he approached the Government in Buenos Aires with a plan to establish a settlement to exploit the wild cattle. In 1823, the United Provinces of the River Plate granted by decree rights to Jorge Pacheco and Luis Vernet. Governor Martin Rodriguez offered Pacheco the usufruct of the wild cattle in the Falkland Islands as payment for his debt. Undeterred, Vernet persisted, but by now was aware of conflicting British claims to the islands and sought permission from the British consulate before departing for the islands. The second expedition was delayed until Winter 1826 by a Brazilian blockade, this did not succeed as Vernet had hoped. The expedition intended to exploit the feral cattle on the islands but the boggy conditions meant the Gauchos could not catch cattle in their traditional way. Vernet concluded that in order to succeed the horses would need to be retrained and set to work with the result that by 1828 he had a troop of well trained horses. In January 1828, he approached the Buenos Aires Government but they were unable to help. Instead, the government granted Vernet all of East Falkland including all its resources, and exempted him from taxation if a colony could be established within three years. He took settlers, later joined by the British Captain Matthew Brisbane (who had sailed to the islands earlier with Weddell), and before leaving once again sought permission from the British Consulate in Buenos Aires. The British asked for a report for the British government on the islands, and Vernet asked for British protection should they return. Vernet arrived in Puerto Soledad in 1829 and reverted to the use of the original French name as Puerto Luis. Vernet was anxious to establish the colony quickly due to the promise that it would be free from taxation if it could be established within 3 years. In order to control island resources, Vernet applied to the authorities in Buenos Aires for a warship to put an end to these activities. and instead appointed Vernet as Military and Civil Commander of Falkland Islands and the Islands adjacent to Cape Horn by the Government of Buenos Aires (his appointment was in the name of the Republic of Buenos Aires). In addition to the proclamation giving Vernet the authority to act with his own means, he was provided with 4 × 8 pdr cannons and 50 rifles, plus blacksmithing tools. In reference to the announcement of his appointment, Vernet later told Parish he had accepted the appointment out of concern that if another governor were appointed it might be detrimental to his business interests. Vernet's deputy, Matthew Brisbane, returned in March 1833 and endeavoured to resurrect the settlement but later that year was murdered alongside senior members of the settlement by disgruntled Gauchos. The settlement at Port Louis was left in a derelict state following the murders, Lt Smith the first British resident set about making the buildings habitable. As a naval settlement the issue of Vernet's property became a matter for the admiralty and initially Lt Smith was instructed to take care of Vernet's property and provide accounts to Vernet. In Buenos Aires, Vernet was effectively bankrupt and attempts to obtain compensation from the US Government for losses from the Lexington raid proved fruitless. The situation in Buenos Aires was chaotic and diplomatic relations with the US remained ruptured till 1839. He made several approaches to the British Government asking for support to re establish his business at Port Louis, receiving support from Woodbine Parish (British chargé d'affaires in Buenos Aires from 1825 to 1832) as the best qualified person to develop the islands. who formed the Falkland Islands Commercial Fishery and Agricultural Association. This organisation was a key factor in persuading the British Government to establish a colony in the islands, rather than a military base. He provided Samuel Lafone, a businessman key to the formation of the Falkland Islands Company, with maps of the island and knowledge of the potential of the feral cattle population of the islands.
Кейінгі жылдар
Кейіннен Вернетке былғарыны сақтау әдісін ашқандығы айтылды. Бұл процесс Еуропаға және басқа елдерге былғары экспортының жылдам өсуіне мүмкіндік берді. Ол сондай-ақ май мен спиртті сақтауды жақсарту әдісін ойлап тапты. Осы процестер арқылы ол 1852 жылы Лондонға барып, өзіне тиген зиянның орнын толтыру үшін талап қоюға мүмкіндік алды. Ол аттар, мал, тас үйлер және қоныста қалған сиыр еті үшін барлығы 14 295 фунт стерлинг талап етті, ол үстеме ақысымен бірге 28 000 фунт стерлингке дейін өсті. Шамамен бес жылдық тартыс-талқыдан кейін, оның талабы бойынша 2400 фунт стерлинг төленді, оның ішінде 1850 фунт стерлинг алды, ал қалған сомасы оның міндеттемелерін өтеуге жұмсалды. Ол болашақта талаптар қоймау туралы келісімге қол қойғанмен, 1858 жылы қосымша өтемақы алуға тағы да тырысты, бірақ нәтижесіз болды. Вернет Буэнос-Айреске оралды және 1869 жылы үлкен ұлымен бірге Лексингтонға жасалған шабуыл үшін АҚШ үкіметіне, Британиядан қанағаттанарлықсыз өтемақы үшін және Силас Э. Берроузға, 1831 жылы капитан Дэвисон мен Конгар қол қойған келісімді бұзғаны үшін талап ашуға келісім жасады. Луис Вернет 1871 жылы Буэнос-Айрес қаласының Сан-Исидро ауданында қайтыс болды және Ла-Реколета зиратына жерленді. Вернеттердің отбасы талаптарын жалғастырды. 1868 жылы, Вернет тірі болғанда, Аргентина үкіметі Луис Пьедра Буэнаға Вернеттің 1828 жылғы бастапқы концессиясының бір бөлігін Исла-де-лос-Эстадос аралына берді. Оның ұлдары Аргентина үкіметіне сұраныс жазып, осы шығын үшін өтемақы алды, бірақ Шығыс Фолкленд аралдары үшін өтемақы алмады. 1884 жылы ол президент Хулио Аргентино Роканың үкіметінен қолдау алды, ол АҚШ-пен Лексингтон және Британиямен Фолкленд аралдары бойынша талаптарды қайта қарауға бағытталды. АҚШ президенті Кливлендтің үкіметі 1885 жылы бұл талапты қабылдамады. Аргентина үкіметі Фолкленд аралдарына қатысты наразылықтарын Елді мекендер туралы келісімге қол қою арқылы тоқтатты, бірақ 1884 жылы болған Карта ісімен қайта жанданды.
Vernet was later credited with the discovery of a preservative treatment for leather; the process permitted the rapid growth of leather exports to Europe and elsewhere. He would also develop a method to improve the storage of oils and spirits. The money he made with these processes enabled him to travel to London in 1852 to press his claim for compensation for his losses. He claimed a sum total of £14,295 for horses, domesticated cattle, stone houses and beef left at the settlement, which with interest was inflated to £28,000. After some five years of wrangling he was awarded £2,400 in a settlement of his claim of which he received £1,850 the balance being used to pay off his promissory notes. Although he signed a waiver against further claims he attempted to press for further compensation in 1858 without success. Vernet returned to Buenos Aires and in 1869 signed a contract with his eldest son to pursue claims against the US Government for the Lexington raid, against Britain for unsatisfactory compensation and against Silas E. Burrows, owner of the Superior for breaking the contract signed by Captains Davison and Congar in 1831. Luis Vernet died in San Isidro, Buenos Aires, in 1871, and was interred in La Recoleta Cemetery. The Vernet family persisted with the claims. In 1868, whilst Vernet was still alive, the Argentine government had granted Isla de los Estados part of Vernet's original 1828 concession to Luis Piedra Buena. His sons successfully petitioned the Argentine Government and received compensation for this loss but not for the loss of East Falkland. In 1884, he received support from the Government of President Julio Argentino Roca who reopened both the Lexington claim with the US and the Falklands claim with Britain. The US Government of President Cleveland rejected the claim in 1885. Argentine government protests over the Falklands had ceased with the signing of the Convention of Settlement but were revived in the Affair of the Map in 1884.
Мұра
Верне Аргентинада ұлттық батыр ретінде есептеледі, себебі 1829 жылы Буэнос-Айрес Республикасы оны Фолкленд аралдары мен Кейп-Хорнға жақын аралдардың әскери және азаматтық қолбасшысы етіп жариялаған. Алайда, ол өз мүддесін ойлап, британдықтармен келісім жасаған, патриоттық сезімі жоқ саудагер ретінде де қарастырылады. АҚШ үкіметі Вернені қақпайлық жасады деп айыптаса, британдықтар оны Фолкленд аралдары экономикасын дамытуды бастаған кәсіпкер деп санайды. Верне – күрделі тұлға, ол кездескендердің барлығына да зиялылығымен, тартымдылығымен және белсенділігімен әсер етті. Ол әрқашан шындықты айтпайтын, ал оның жалғандығы кейде тарихшыларды жаңылыстырды.
Vernet is considered as a national hero in Argentina as he was proclaimed Military and Civil Commander of Falkland Islands and the Islands adjacent to Cape Horn by the Republic of Buenos Aires in 1829, on the other hand he is also perceived as an unpatriotic merchant who acted in his own interest and made a pact with the British. The US Government accused Vernet of piracy, whilst the British regard him as an entrepreneur who began the opening up of the Falkland Islands economy. Vernet was a complex character who impressed almost everyone who met him as a man of intelligence, charm and drive. He was not always truthful in what he said and his falsehoods have sometimes misled historians.