Кіріспе

АҚШ, Коннектикут штатындағы латын католик шіркеуінің діни юрисдикциясы.

Тілдер

Барлық епархиялық приходтар ағылшын тілінде мисса өткізеді, бірақ нақты қауымның қажеттілігіне байланысты басқа тілдерде де мисса ұсынылады. Оларға бразилиялық, латын, креол, француз, игбо/нигериялық, итальян, корей, поляк, португал, литва, испан және вьетнам тілдері жатады. Бірнеше приход дәстүрлі латын миссасын ұсынады, әсіресе Бриджпорттағы Кирилл мен Мефодий приходында басқа тілде мисса өткізілмейді.

Тарих

Коннектикут штатындағы Фэрфилд округінде, АҚШ-та және жалпы Америкадағы католик шіркеуі тарихының көп бөлігінде түрлі иммигранттар американдық мәдениетке бейімделуге тырысқанда үнемі қиындықтарға тап болды. Бастапқы кезеңдегі тағы бір қиындық – көптеген (бірақ барлығы емес) протестанттардың терең күдігі болды.

XVII және XVIII ғасырлар

XVII ғасыр мен XVIII ғасырдың көп бөлігінде британдық Коннектикут провинциясындағы пуритан дін қызметкерлері өз жазбаларында және уағыздарында католиктерге қарсы күшті ұстанымдар білдірді. Олар католик шіркеуін шетелдік саяси күш деп есептеді, католиктердің тек Ватиканға ғана адал екенін айтты. Католиктерге жер сатып алуға немесе мемлекеттік лауазымға үміткер болуға, алдымен өз шіркеулерінен ресми бас тартса ғана рұқсат етілді. Бұл жағдай Америка революциясы басталғанда өзгерді: «1781 жылдың жазында француз маршалы Жан-Батист Рошамбо әскерімен Коннектикут арқылы өтіп, Риджфилдтің Риджбери аймағында орналасты, сол жерде [Фейрфилд округінде] алғашқы католик миссасы өткізілді. Оның әскерінің көп бөлігі католиктерден тұрды және оларға Робин, Глусон, Лейси және Сен-Пьер рухани қызметкерлер көмектесті». Америка революциясынан кейін, 1780 және 1781 жылдар аралығында Ливанда алғашқы католик миссасы Коннектикут штатының шегінде үздіксіз және ұзақ мерзімге дейін тойланды. 1881 жылдың 26 маусымында Хартфордтағы Санкт-Петр шіркеуі сол алғашқы миссаның жүз жылдығын атап өтті. 1784 жылы Коннектикут штатының Бас Ассамблеясы төзімділік заңын қабылдады, ол кез келген протестантқа жергілікті конгрегациялық шіркеуді қолдау үшін салық төлеуден босатылуға мүмкіндік берді, егер олар басқа протестант шіркеуінің мүшесі екенін және үнемі қатысатынын дәлелдей алса. 1791 жылы Ассамблея барлық христиандарға, оның ішінде католиктерге де осы құқықты берді. Дегенмен, штаттың ішінде шіркеулердің болмауына байланысты бұл заң католиктер үшін көп әсер етпеді.

XIX ғасыр

Коннектикут штатындағы алғашқы католик шіркеуі 1829 жылы Хартфорд қаласында құрылды. 1830 жылы Джеймс Фиттон Бриджпорттағы Джеймс Маккалоудың үйінде, Мидл-стритте месса өткізді. 1832-1837 жылдары Джеймс Макдермот Нью-Хейвеннен Хартфордқа келіп тұрды. Ол Мидл-стриттегі Фаррелл үйінде ғибадат қылды. 1835 жылы Нью-Хейвен шіркеуінің ректоры Фэрфилд округінде 720 католик бар екенін, ал Бриджпорт шамамен 100 адамдық ең ірі қауымның орналасқан жері екенін хабарлады. Макдермоттан кейін де Нью-Хейвеннен Джеймс Смит келді. 1842 жылы Бостон епархиясының епископы Бенедикт Фенвик Бриджпортта Сент-Джеймс Апостол шіркеуін (ирландтықтар үшін) бағыштады. Сол кезде қалада шамамен 250 католик тұрды. Шіркеу ректоры Дерби және Норвок қалаларындағы кішігірім католик қауымдарына жауапты болды. Стамфорд, Гринвич және басқа қалалардағы католиктерге Бриджпорт ректоры мен Нью-Йорктегі Фордхэм колледжіндегі иезуит дін қызметкерлері көмек көрсетті. Синнотт 1869 жылы Бриджпортта Сент-Огастин (ирландтықтар үшін) приходын ашты. 1883 жылы Sacred Heart приходы (ирландтықтар үшін) құрылды; шіркеу қызмет көрсетуге дайын болғанға дейін опера театрында месса өткізілді. 1890 жылы Джеймс Нихил Эли Томпсонның мүлігін сатып алды; Білім беру кеңесі Сент-Патрик шіркеуі қызмет көрсетуге дайын болғанға дейін Гранд-стрит мектебін пайдалануға рұқсат берді. 1895 жылы Бриджпортта Сент-Михаилдің «Қосымша шіркеуі» (Sacred Heart приходы қаржылап, басқарады) салынды; Мейірімділік әпкелері ғимараттың артқы бөлігінде мектеп ашты. Діоцезия осы кезеңде бірнеше этникалық приходтар құрды:

Сент-Жозеф (неміс)
Падуалық Сент-Антони (француз)
Бриджпорттағы Венгриялық Сент-Стефан (венгр) (1887)
Бриджпорттағы Сент-Джон Непомуцен (словакиялық), Жаңа Англиядағы алғашқы словак шіркеуі (1881)

1843 жылы Папа Лев XIII Хартфорд епархиясын Бостон епархиясынан бөліп шығарды, ол бұрын бүкіл Жаңа Англияны қамтыған болатын. Жаңа епархияның құрамына Коннектикут штатының және Род-Айленд штатының барлық аумақтары кірді. Бриджпорт аймағы келесі 110 жыл бойы Хартфорд епархиясының құрамында болып қала берді.

ХХ ғасыр

Папа Пий XII 1953 жылғы 6 тамызда Бриджпорт епархиясын құрды, оның аумағын Хартфорд епархиясынан бөліп алды. Рим папасы Балтимор архиепископтығының көмекші епископы Лоренс Шеханды Бриджпорттың бірінші епископы етіп тағайындады. Бриджпорттағы қызметінің кезеңінде Шехан 18 жаңа приход құрды, 24 жаңа шіркеу салды және үш жоғары мектеп ашты. Ол сондай-ақ католик жастар ұйымын құрды, дін қызметкерлерін және діни өмірге шақыруды қолға алды, сонымен қатар испандық, португалдық және бразилиялық иммигранттардың саны артып келе жатқан қауымдарға рухани қызмет көрсеруді бастады. 1963 жылы Фэрфилдтегі Қасиетті Жүрек университетін құрды. Ол екі зейнеткерлер үйін ашты: Данберидегі Папа Иоанн Павел II денсаулық сақтау орталығы және Стэмфордтағы Сент-Камилл денсаулық сақтау орталығы. 2012 жылы Рим папасы Бенедикт XVI Лориді Балтимор архиепископтығының архиепископы етіп тағайындады. Бруклин епархиясының көмекші епископы Франк Каджаноны Бенедикт XVI 2012 жылы Бриджпорт епископы етіп тағайындады. Каджаноның епископ ретіндегі алғашқы әрекеттерінің бірі – оның тағайындалуына дейін туындаған қаржылық тапшылықты жария ету болды. Ол пасторлардың приходтарда алты жылдық мерзімге қызмет етуін және 75 жасқа толғанда епископтар сияқты отставкаға кетуін міндеттеді. 2014 жылы Каджано Бриджпорт епархиясының 4-ші Синодын шақырды, ол 32 жылдан бергі алғашқысы болды ("Болашаққа бірге көпір салу" тақырыбында). Америка журналына берген сұхбатында Каджаноның бірінші кезектегі міндеті епархиядағы дінге қатыспайтын көптеген католиктерге жету екенін айтты. Синодтың назар аударған маңызды мәселелерінің бірі – шіркеуге келушілер санының азаюы, діни құдай қызметтерін қабылдаудың төмендеуі, сондай-ақ азайып бара жатқан оқушылар санына байланысты католик мектептерін нығайту қажеттігі болды. 2018 жылы Каджано епархиялық синодтың талқылауларының нәтижесінде епархиядағы діни рәсімдердің нормалары мен ережелері алдағы төрт жыл ішінде қайта қаралатындығын мәлімдеді. Каджано бұл жаңа ережелер "бізге тиімді және құрметпен дұға етуге мүмкіндік береді" деді және бұл 1983 жылдан бері енгізілген ең соңғы нормалар болады. 2023 жылдың қазіргі күніне дейін Каджано Бриджпорт епископы болып табылады.

Жыныстық қатынаспен байланысты қылмыстар туралы хабарлар

1993 жылы Бриджпорт епархиясына қарсы 23 іс қозғалды, олар діни қызметкерлердің жыныстық зорлық-зомбылық жасағанын айтты. 2001 жылы епархия барлық 23 талапты шешті. Бейтелдік Киран Ахарн 1993 жылдың қаңтар айында кәмелетке толмаған баланы ұрып-соғуда айыпталып, тұтқындалды. Бірде ол Массачусетс штатындағы Беркшир тауларына шаңғымен саяхаттап бара жатып, өзінің қонақ үйінің бөлмесіне 16 жасар баланы алып келді. Ахерннің айтуынша, бала оған мемлекеттік мектептен қашып кеткенін айтып, жақындап келді; Ахерн баланы кеңес беру үшін мотелге әкелгенін айтты. Ахерн жыныстық зорлық-зомбылықтан ақталды, бірақ кәмелетке толмаған адамды қылмысқа тарту үшін айыпты деп танылды. Ол екі жылға шартпен сотталды. 2001 жылдың мамыр айында Стэмфордтың Джон Дж. Кастальдосына Нью-Йоркте кәмелетке толмағандарға әдепсіз материалды таратуға тырысқаны үшін айып тағылды. Ол 14 жасар бала кейіпінде полиция тергеушісіне жыныстық қатынас туралы ашық хабарлама жіберген деп айыпталды. Ол кінәсін мойындап, бір апта бойы түрмеде отырады және бес жылға шартпен босатылады. Пол Готта 2013 жылы жасөспірім баланы жыныстық қорлауда айыпталып, тұтқындалған. Ол баланы жалаңаш етіп шығарып, оған жыныстық қатынас жасады. Алайда, жыныстық зорлық-зомбылық туралы айыптаулар келіссөз аясында алынып тасталды. 2013 жылы епархия Готтаны қызметінен алып тастады. 2017 жылы Готта басқа бір жасөспірімге мыңдаған оқ сатып алып, оған жарылғыш заттарды бергені үшін сотталды. Ол тоғыз айға түрмеге қамалды. 2014 жылдың қарашасында епархия 14 діни қызметкердің балаларды жыныстық тұрғыдан қорлауда айыптау туралы тізімін жариялады. 2014 жылдың мамыр айында епископ Каджано Джон Стронковскиді Шелтондағы Санкт-Маргарет Мэри Алакок шіркеуіндегі лауазымынан алып тастады. Ол басқа лауазымға ауыстырылмаған. 2016 жылдың маусым айында жыныстық зорлық-зомбылық туралы сенімді айыптауларға сүйене отырып, Кагьяно Стронковскиді министрліктен шеттетті. 2018 жылдың қазан айында епархия зорлық-зомбылық құрбандарына қаржылай төлемақы туралы есеп шығарды. Елді мекендердің басым бөлігі (шамамен 92%) епархиялық мүлікті сату, сақтандырудан өндірілген ақша және басқа да жауапкерлер есебінен қамтамасыз етілді. Епархия 1953 жылдан бері 156 зорлық-зомбылық ісін шешу үшін шамамен 52,5 миллион доллар төледі. 2019 жылдың наурыз айында 2014 жылғы алғашқы тізімге он қосымша есім қосылды. Холцбергтің баяндамасында 1953 жылдан бері 71 діни қызметкер 300 баланы жыныстық қатынаста қорлаған деп айыпталған. 2020 жылдың қаңтар айында Данберидегі Гуадалупе шіркеуінің біздің ханымның Хайме Марин Кордона тұтқындалып, төртінші дәрежелі жыныстық зорлық-зомбылық, балаға зиян келтіру қаупі және заңсыз жыныстық қатынас үш есебі бойынша айыпталды. Ол 2014 жылдан бастап екі баланы жыныстық қатынасқа тартуда және қорлауда айыпталды. Ол тоғыз айып бойынша да кінәсін мойындамады.

Бастауыш және орта білім деңгейі

Бриджпорт епархиясы 32 аймақтық бастауыш мектепті (9974 оқушымен), оның ішінде Норвоктегі All Saints Catholic School және бес епархиялық жоғары мектепті (2627 оқушымен) қаржылай қолдайды. Епархиядағы тағы екі католик орта мектебі діни қауымдар тарапынан басқарылады. Барлығында 14000-ға жуық оқушы білім алады (олардың 2500-і аз ұлт өкілдері, ал 1700-і католик емес).

Қарттар

Бриджпорт епархиясы Денбери, Стэмфорд және Трамбулл қалаларында мүшелік үйлерді (назар аудару үйлерін) ұстап тұрады. Сонымен қатар, Бетел, Денбери, Гринвич, Стэмфорд, Фэрфилд және Бриджпорт қалаларындағы қарттарға арналған сегіз "Епископ Кертис" үйін басқарады.

Католик қайырымдылық ұйымдары

"Фэрфилд округінің католик қайырымдылық қоры, округ бойынша 25 бағдарламалық кеңсесімен, Оңтүстік-Батыс Коннектикут штатындағы әлеуметтік қызметтердің ең ірі жеке желісін ұсынады", - деп хабарлайды дінбасылар кеңесі.