Кіріспе

Валюталық жұп – валюталық нарықта бір валюта бірлігінің басқа валюта бірлігіне шаққандағы салыстырмалы құнының көрсеткіші. Негіз ретінде қолданылатын валюта қарсы валюта, баға валютасы немесе жай ғана валюта деп аталады, ал оған қатысты бағаланатын валюта базалық валюта немесе операция валютасы деп аталады. Валюталық жұптар әдетте базалық валюта мен қарсы валютаның ISO валюта кодтарын (ISO 4217) біріктіріп жазылады, содан кейін екі кодты слэшпен бөледі. Сондай-ақ, слэшті жоюға немесе оны нүкте немесе тиремен алмастыруға болады. Көп саудаланатын валюталық жұп – АҚШ долларына шаққандағы евроның қатынасы, ол EUR/USD деп белгіленеді. EUR/USD 1.2500 деген бағалама бір евро 1.2500 АҚШ долларына тең екенін білдіреді. Мұнда EUR – базалық валюта, ал USD – баға валютасы (қарсы валюта). Яғни, 1 евроны 1.25 АҚШ долларына айырбастауға болады. Әлемде ең көп саудаланатын валюталық жұптар "негізгі жұптар" деп аталады. Оларға евро, АҚШ доллары, жапон иены, британ фунт стерлингі, австралиялық доллар, канадалық доллар және швейцариялық франк кіреді.

Синтаксис және цитата

Валюталық бағалар Халықаралық стандарттау ұйымының (ISO) ISO 4217 стандартында белгіленген валюта таңбаларын пайдаланады. Басты валюталар және олардың валюта нарынындағы белгіленуі – АҚШ доллары (USD), Еуро (EUR), Жапон иені (JPY), Ұлыбритания фунты (GBP), Австралия доллары (AUD), Канада доллары (CAD) және Швейцария франкі (CHF). Бұрын айтқандай, EUR/USD 1.2500 (немесе EURUSD 1.2500) деген бағалама бір еуро 1.2500 АҚШ долларына тең екенін білдіреді. Егер бағалама 1.2500 EUR/USD (немесе 1.2500 EURUSD) -дан 1.2510-ға өзгерсе, еуроның құны 10 пунктке (пайыздық көрсеткіш) өседі, себебі доллардың сатып алу қабілеті төмендеген немесе еуро нығайған, немесе екеуі де. Керісінше, егер EUR/USD (немесе EURUSD) бағаламасы 1.2500-ден 1.2490-ға өзгерсе, еуро долларға шаққанда құнсызданады.

Үлкен спорттық жарыстар

Әлемде ең көп саудаланатын валюта жұптары "мажорлар" деп аталады. Олар шетел валюта нарығының шамамен 85% құрайды.

Есімдіктер

Күнделікті валюта нарығындағы саудада және жаңалықтарда валюта жұптары көбінесе олардың символдық атауларының орнына лақап атымен аталады. Бұл көбінесе ұлттық немесе географиялық байланыстарды еске түсіреді. GBP/USD жұбы саудагерлер арасында "кабель" (немесе просто "кабель") деп белгілі, бұл атаудың тамыры Атлант мұхитының астындағы байланыс кабелі Лондон мен Нью-Йорк нарықтары арасындағы GBP/USD бағасын синхрондаған кездерге дейін жетеді. GBP саудагерлер арасында "фунт" деп те аталады. Келесі лақап атаулар жиі қолданылады: EUR/CHF үшін "Swissy" немесе "Euro Swissy", EUR/USD үшін "Fiber", EUR/GBP үшін "Chunnel", USD/CAD үшін "Loonie" және "The Funds", AUD/USD үшін "Aussie", USD/JPY үшін "Gopher", GBP/JPY үшін "Guppy", EUR/JPY жұбы үшін "Yuppy". Жаңадан пайда болған лақап атаулардың қатарында АҚШ доллары/Рубль үшін "Барни" және "Флинтстоунз" мультфильмінің кейіпкерлерінің есімімен аталған EUR/Рубль үшін "Бетти" бар. Лақап атаулар Нью-Йорк, Лондон және Токио сауда орталықтарында әртүрлі болуы мүмкін. EUR/RUB үшін "Бетти" лақап атын қолданғанда сақтық таныту керек, себебі Лондон нарығында "Бетти" сөзі "кабель" үшін (яғни: Бетти Грейбл = кабель = GBP/USD) кокни рифмасы ретінде қолданылады.

Экзотикалық жұптар

Форекс негізгі және қосалқы жұптармен қатар "экзотикалық жұптар" деп аталатын жұптардың комбинациясы бар. Бұл жұптар АҚШ доллары, евро, фунт стерлинг немесе япониялық иена сияқты маңызды валюталарды және шетел валюта нарығында сауда көлемі төмен валюталарды қамтиды. Мұндай жұптарға мысалы, EUR/TKY, USD/SGD, USD/HKD және GBP/SEK кіреді. Осы жұптарда сауда көлемі аз болғандықтан, нарық тереңдігі жеткіліксіз, нәтижесінде спредтер кеңейеді. Осы себепті, бұл жұптармен сауда жасау жоғары тәуекелге толы, сондықтан оларды "экзотикалық жұптар" деп атайды. Экзотикалық жұптардың жоғары тәуекел деңгейі, ерекше сауда мүмкіндігі және жоғары құбылмалылығы көптеген жеке саудагерлерді олардан алшақтатады; алайда, тәжірибелі саудагерлер осы жұптарды тиімді пайдаланғанда жоғары кіріс алуға мүмкіндік алады. Бұл жұптардың жоғары құбылмалылығы күшті маңызды валютаның дамып келе жатқан және тұрақсыз валютамен жұптасуынан туындайды.

Крос жұптар

USD-ны қамтымайтын валюта жұптары кросс валюталық жұптар деп аталады, мысалы, GBP/JPY. Еуродан тұратын жұптар көбінесе евро кростары деп аталады, мысалы, EUR/GBP.

Сауда-саттық

Валюталар белгілі бір келісімшарт көлемінде саудаланады, атап айтқанда лот мөлшерінде немесе оның еселігінде. Стандартты лот көлемі – 100 000 бірлік. Көптеген бөлшек сауда фирмалары 10 000 бірлік (мини-лот) және тіпті 1 000 бірлік (микро-лот) сауда шоттарын ұсынады. Ресми көрсетілген баға – сұраныс бағасы (спот бағасы). Бірақ сауда нарығында валюталар ұсыныс бағасымен (сату бағасы) ұсынылады, ал позицияны сатып алуға ниеттенген трейдерлер оны ұсыныс бағасынан арзан, сұраныс бағасымен алуға тырысады. Бұл баға айырмашылығы спред деп аталады. Мысалы, егер EUR/USD бағасы 1.3607/1.3609 болса, онда спред 2 пипс тең. Әдетте, жоғары ликвидті нарықтарда спредтер, сирек саудаланатын нарықтарға қарағанда кішідірек болады. Брокерлік фирмада шоты бар жеке клиентке ұсынылатын спред, ірі халықаралық валюта нарығын жасаушылардан гөрі үлкен және брокерлер арасында әртүрлі болады. Брокерлер әдетте, қызметі үшін клиенттен алым алудың орнына, нарық провайдерлерінен алатын спредті арттырады. Ақша айырбастау бюроларында спредтер одан да жоғары болады. Мысал: 1.33 бағамен саудаланатын EUR/USD валюта жұбын қарастырайық.

Жоғарыдағы жағдайда, 1 евроны сатып алу үшін төлеу керек; ал 1 евроны сатудан түсетін сома (FX спреді ескерілмегенде) болады. Форекс трейдерлері EUR/USD жұбын сатып алады, егер олар евроның АҚШ долларына шаққандағы құнының өседі деп сенсе; бұл жұпқа «ұзақ позиция ашу» деп аталады. Керісінше, егер олар евроның құны АҚШ долларына шаққанда төмендейді деп ойласа, EUR/USD жұбын сатады, бұл «қысқа позиция ашу» деп аталады. Жұп тек бір бағытта көрсетіледі және сауда мақсатында кері қайтарылмайды, бірақ сауданы бастау кезінде сатып алу немесе сату функциясы қолданылады. Жұптың бірінші позициясы екіншісімен салыстырғанда өскенін күтсеңіз, сатып алыңыз; керісінше, екіншісімен салыстырғанда бірінші позициясы төмендегенін күтсеңіз, сатыңыз.