Кіріспе

Гүлді өсімдіктер туысы Baccharis '/b//æ//k//ər//ɪ//s/ – астра тұқымдасына (Asteraceae) жататын көпжылдық өсімдіктер мен бұталар туысы. Олар көбінесе бакарис деп аталады, бірақ кейде "сүгір" деп те аталады, себебі көптеген түрлерінің кішкентай, жіңішке жапырақтары нағыз сүгірге ұқсайды. Дегенмен, олар олармен ешқандай қатысы жоқ, еудикоттардың басқа бір тармағына жатады. B. halimifolia көбінесе "groundsel bush" деп аталады, бірақ нағыз groundsel-дер Senecio туысында кездеседі. 500-ден астам түрі бар бакарис, астра тұқымдасының ең ірі туыстарының бірі. Ол Америка құрлығының барлық аймақтарында таралған, негізінен Бразилия, Аргентина, Колумбия, Чили және Мексиканың жылы аймақтарында өседі, ал B. halimifolia Атлант мұхитының жағалауымен солтүстікке қарай Канаданың Новая Шотландиясының оңтүстік ұшына дейін жетеді. Егер болса, бакарис жапырақтары сабақ бойында кезектесіп орналасқан. Гүлдері әдетте ақ немесе қызғылт түсті болады. Сәулелі гүлдері жоқ, бірақ көптеген диск тәрізді гүлдері бар, олар аталық немесе аналық болады. Бакарис түрлерінің кейбіреулері жануарлар үшін улы: әсіресе, B. coridifolia-ны жеу ірі қара малдың, жылқының, қойдың және қоянның асқазан-ішек жолдарының некрозына алып келуі мүмкін. Бакарис туысы римдік шарап құдайы Бахусқа (Дионисқа) арналған. Барлық бакарис түрлері екі жынысты, тек Baccharis monoica ғана ерекше жағдайда.

Экология

Бакарис кейбір Lepidoptera түрлерінің личинкалары үшін тамақ ретінде қолданылады, мысалы, Phymatopus californicus және P. hectoides жылдам ұшатын көбелектер. Жапырақ кене көбелектері Bucculatrix dominatrix және B. seperabilis тек қана бұталы бакарис (B. pilularis) арқылы қоректенеді, B. ivella шығыс бакарисінде табылды, ал B. variabilis – полифаг түр, ол әртүрлі бакарис түрлерінде тіркелген. Coleophora қапшық құрттары C. linosyridella және C. viscidiflorella – полифаг түрлер, олардың личинкалары Bush Baccharis және басқа да өсімдіктерде кездеседі. Schinia ocularis көбелегінің күйісқұрттары тек қана шотырлы бакарис (B. sarothroides) арқылы қоректенеді.

Қолданылуы

Бакаристің бірнеше түрі өсіруге қызығушылық тудырады, себебі олардың тығыз, бірақ икемді сабақ құрылымы жақсы желкешкіш қызметін атқарады. Осы туысқа жататын өсімдіктер терпендерге бай, ал кейбіреулері дәстүрлі және халық медицинасында қолданылады. Чили және Аргентина бакаристерінен виссидон деген зат ерекше сипатталған. Бакарис гүлдері нектарға толы, сондай-ақ бірнеше түрі бал өндіруге өте қолайлы. Атап айтқанда, B. dracunculifolia арашылар арасында жоғары бағаланады.

Қорғау

Бакаристің кейбір түрлері (әсіресе Солтүстік Анд тауларынан) мекендеу ортасының жойылғандығына байланысты құрылысқа жақын. Канаданың Новая Шотландия провинциясындағы B. halimifolia-ның ең солтүстік кездесу орны да қорғауға алынып отыр.