Кіріспе

Непалдағы аудан
Непалдағы аудан Моранг ауданы () Непалдың шығысындағы Коши провинциясында орналасқан. Бұл шығыста Жапа, солтүстікте Дханкута және Панчтар, батыста Сансари, оңтүстікте Бихар (Үндістан) мемлекетімен шектесетін Сыртқы Терай ауданы. Морангта бір мегаполистік қала (Биратнагар), сегіз муниципалитет және сегіз ауылдық муниципалитет бар. Ауданның жалпы ауданы: ең төменгі нүктесі 60 метр, ең биік нүктесі 2410 метр теңіз деңгейінен жоғары. Морангтың бас кеңсесі Коши ұлттық тас жолы арқылы шығыс-батысқа қарай Махендра ұлттық тас жолымен Ітахари (Сансари) қаласына қосылған. Моранг сондай-ақ Непалдың шығыс аймағының таулы бөліктерімен де байланысты. Моранг – Непалдың шығыс аймағының негізгі өнеркәсіптік орталығы. VII ғасырдың басында Мунг Мавронг Ханг патшасы Лимбуанның (қазіргі Сансари, Моранг және Жапа аймағы) Терай жерлерінде белгілі болды. Ол қазіргі Биратнагардың шығысындағы Рангелидегі орманның көп бөлігін тазартып, сол жерде қала салды. Ол өз патшалығын Моранг деп атады және билікке жетті. Лимбуанның жазықтары (қазіргі Сансари, Моранг және Жапа Терай жерлері) патша Мавронгтың тұсында Моранг деп белгілі болды. 1400 жылдың басында Моранг патшалығы Илам патшалығы мен Миклук Бодхей (Чубизе) патшалығынан тәуелсіздік алып, өздік билікке көшті. Моранг патшалығының шекаралары: шығысында Канкай өзені, батысында Коши өзені, солтүстікте Шангури бекінісі және оңтүстікте Үндістандағы Джалалгарх қаласы болды. Сангла Инг патшасы соңғы патшасынан кейін 900 жыл өткен соң Морангтың төменгі Лимбуан патшалығының алғашқы патшасы атанды. Ол Лимбуанның басқа патшаларымен одақ құрып, жақсы қарым-қатынаста болды. Ол патшалығын Варатаппада салып, сол жерден билік жүргізді. Патша Сангла Ингтің орнын ұлы Пунгла Инг басты, ол кейіннен индуизм дініне көшіп, өзін Амар Рая Инг деп атады.

География және климат

Климаттық аймақ Биіктік диапазоны Аймақ үлесі (%) Төменгі тропикалық 300 метрден төмен (1000 фут) 80.9% Жоғарғы тропикалық 300–1000 метр 1000–3300 фут 11.5% Субтропикалық 1000–2000 метр 3300–6600 фут 7.4% Температуралық 2000–3000 метр 6400–9800 фут 0.2%

Моранг Шығыс Непалдың Сыртқы Терайында, яғни жазықтарда орналасқан. Жердің көп бөлігі күріш пен джут егісімен жабылған, бірақ ауданның солтүстік бөлігінде, жазық пен төбелердің кездесетін жерінде сал ормандары сақталған.

Демография

2011 жылғы Непал халық санағы бойынша Моранг ауданының халқы 965 370 адамды құрады. Бірінші тіл ретінде 37,5% непали, 38,7% майтхили, 6,0% тару, 3,8% раджбанши, 3,7% лимбу, 3,2% урду, 2,0% рай, 2,0% сантали, 1,9% магар, 1,9% тамаң, 1,5% невар, 1,3% буджел, 1,1% димал, 0,9% бантава, 0,8% бходжпури, 0,7% таджпурия, 0,6% хинди, 0,6% раджастани, 0,6% уранв/урау, 0,5% чамлинг, 0,5% гурунг, 0,4% бенгали, 0,3% магахи, 0,2% ганагай, 0,2% маджи, 0,2% сампаң, 0,2% сунуар, 0,1% авдхи, 0,1% данувар, 0,1% думи, 0,1% кулунг, 0,1% тулунг, 0,1% якха, 0,1% ямпу және 0,3% басқа тілдерде сөйлейді. Каста/этностық топ: 13,1% жоғарғы брамин, 12,0% чхетри, 6,3% тару, 5,0% рай, 4,7% мұсылман, 4,2% лимбу, 3,9% раджбанши, 3,2% невар, 3,0% мусахар, 2,8% гангай, 2,7% кеват, 2,6% магар, 2,4% тамаң, 2,3% бандар/сардхар, 2,2% ядав, 2,0% ками, 2,0% сатар/сантал, 1,6% тели, 1,3% дамай/дхоли, 1,3% хавас, 1,3% маллаха, 1,2% дханук, 1,2% димал, 1,0% марвади, 1,0% басқа тераиліктер, 0,9% гурунг, 0,8% дусадх/пасван/паси, 0,8% халвай, 0,8% нуния, 0,7% джангхад/дхагар, 0,7% маджи, 0,7% саньяси/даснамі, 0,7% судхи, 0,7% таджпурия, 0,6% хаджам/тхакур, 0,6% катхабаниян, 0,5% коири/кушваха, 0,5% сарки, 0,4% бенгали, 0,4% чамар/хариджан/рам, 0,4% гхарти/буджел, 0,4% каястха, 0,3% калвар, 0,3% раджпут, 0,3% сонар, 0,2% бадхаи, 0,2% бин, 0,2% тераи брамині, 0,2% данувар, 0,2% хатве, 0,2% курми, 0,2% сарбария, 0,2% сунуар, 0,2% татма/татва, 0,2% тхакури, 0,1% амат, 0,1% бади, 0,1% бантава, 0,1% бараи, 0,1% басқа далиттер, 0,1% дхоби, 0,1% дом, 0,1% кахар, 0,1% кулунг, 0,1% кумал, 0,1% кумхар, 0,1% лохар, 0,1% мунда, 0,1% пәнджәби/сикх, 0,1% раджбхар, 0,1% шерпа, 0,1% якха, 0,1% ямпу және 0,4% басқалар. Діні: 80,3% индуист, 6,5% кирати, 4,7% мұсылман, 4,1% буддист, 2,3% пракрити, 1,6% христиан, 0,1% джайни және 0,3% басқалар. Сауаттылық деңгейі: 70,5% оқып-жазу біледі, 2,0% тек оқи алады және 27,5% оқу мен жазудың екеуін де білмейді.

Экономика

Ауданның көп бөлігі ауылдық, бірақ Непалдың алтыншы ірі қаласы Биратнагар да осы ауданда орналасқан. Бұл Непалдың өнеркәсіптік астанасы. Морангта ең көп өнеркәсіптік кәсіпорындар, фабрикалар мен көпұлтты брендтер шоғырланған. Өркендеп келе жатқан басқа да қалалар: Урлабари, Биратчок, Белбари, Хорсане, Патари және Рангели. Бүкіл елдегі ең ірі өнеркәсіптік аймақ осы ауданда орналасқан, ол Рани Миллс аймағынан Духаби өзеніне дейін созылады. Биратнагар жұт фабрикасы, Арихант және Дханават сіңірмелері елдегі ең көне өнеркәсіптік кәсіпорындардың қатарында.

Білім

Моранг ауданында тарихи Моранг кампусы (Махендра Моранг Адарш көп кампусы, Биратнагар), Сукуна көп кампусы (Сундар Харайча муниципалитеті), Урлабари көп кампусы, Патари көп кампусы және басқа да бірнеше жоғары оқу орындары орналасқан. Сукуна көп кампусында Моранг ауданының Сундархарайчасында шамамен 5000 студент оқиды. Биратнағардағы Пурбанчал университеті ғылым, өнер және гуманитарлық ғылымдар салаларында бакалавриат деңгейіндегі курстарды ұсынады. Қазіргі уақытта университет "Академиялық жетістіктер" деп аталатын нақты салалар ретінде өнеркәсіптік технологиялар, ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы, қоршаған орта, ауылдық мәдени тұрмыс және тұрақты дамуды анықтады. Оның Непалдың барлық бөліктерінде жекеменшік филиалдары бар.

Саясат

Моранг Непалдың соңғы тарихы бойында саяси белсенділіктің ортасы болды және Матрика Прасад Койрала, Б.П. Койрала, Мадан Бхандари, Грижа Прасад Койрала, Ман Мохан Адикари, Сушил Койрала, Бхарат Мохан Адикари сияқты көрнекті саяси қайраткерлерді, сондай-ақ Шехар Койрала, Упендра Ядав сияқты қазіргі заманғы лидерлерді өндірді. Аталған округ қазіргі кезде ұлттық заң шығарушы жиналысқа 6 өкіл жібереді.

Әкімшілік бөлімшелер

Аудан бір метрополиялық қаладан, сегіз қалалық муниципалитеттен және сегіз ауылдық муниципалитеттен тұрады. Олар төмендегідей: