Кіріспе

Лейтенант-полковник Карол Гвидо Лангер (Зсольна, Австрия-Мажарстан, 2 қыркүйек 1894 – 30 наурыз 1948, Кинрос, Шотландия) кем дегенде 1931 жылдың ортасынан бастап Польша Бас штабының Шифрлау бюросының бастығы болды, ол 1932 жылдың желтоқсанынан бастап Германияның әскери «Энигма» машинасының шифрларын қабылдады. Польшаның соғысқа дейінгі жетістіктері Ұлыбританияның Екінші дүниежүзілік соғыстағы «Ultra» құпия жобасына негіз салды.

Өмір

Лангер Жоғарғы Венгрияның Зсольна қаласында (қазіргі Словакиядағы Жилина) дүниеге келді, бірақ балалық шағын Сілезиядағы Чисянда өткізді, оның отбасы сонда тұрған. Сол кезде поляк әскери тарихшысы Владислав Козачуктың айтуынша, Бюро Радиобарлау кеңсесі мен Польша Криптографиялық кеңсесінің бірігуімен құрылған. Лангер Шифр бюросының және оның ізбасары агенттіктің басшылығында 1942 жылдың қарашасында Вишидің оңтүстік Францияның "еркін аймағын" неміс оккупациясынан кейін таратылғанға дейін болды. Майор Лангер 1929 жылдың 15 қаңтарында Бірінші жаяу әскер дивизиясының штаб бастығы болып қызметтен кейін Бас штабтың радиобарлау кеңсесінің, кейіннен Шифр бюросының бастығы болды. Шифр бюросының бастығы ретінде Лангер поляк криптографиясына; поляк әскери барлау радио байланысына; Польшада жұмыс істейтін жасырын жау барлау радио хабарларын іздеуге және анықтауға; ресейлік шифрларды тыңдауға және шешуге; және неміс шифрларын тыңдауға және шешуге жауапты болды. Лангердің Шифр бюросы 1932 жылдың желтоқсанында неміс Энигма шифрын бұзғаны және оны 1940 жылдың мамыр-маусым айларында, және мүмкін, одан кейін Германияның Францияға басып кіруіне дейін оқығаны үшін әйгілі болды. 1943 жылдың наурыз айында подполковник Лангер, оның орынбасары майор Максимилиан Ценжки, соғысқа дейінгі Б.С. 4 (Бюроның неміс бөлімі) бастығы, лейтенант Антони Паллут және азаматтар Эдвард Фокчинский мен Казимеж Гака Германия басып алған Франциядан Испанияға өтуге тырысқанда, француздық жетекшісі оларды сатқандықтан немістер тұтқындады. Энигмадағы жұмысы туралы сұрақталғанда, Лангер «ақиқатты өтірікпен араластыруға және өтіріктерімді шындыққа ұқсататын етіп беруге шешім қабылдады». Ол немістерге соғыстан бұрын Бюроның Энигма шифрларын кейде шеше алатынын, бірақ соғыс кезінде бұдан былай шеше алмайтынын айтты. Лангер тергеушілерге майор Цезки бұл мәселеде өзінен жақсы білетіндіктен, оны шақыруларын кеңес берді. «Олар келісті, және Цезки оларды [немістердің] соғыстан бұрын [машинаға және оның жұмыс істеу әдістеріне] енгізген өзгерістер соғыс кезінде шифрлауды мүмкін емес етті деп сендірді». Осылайша екі поляк офицері одақтастардың Энигма шифрын шешу құпиясын сақтап қалды, осылайша Ультраның одақтастардың жеңісі үшін маңызды жұмысын жалғастыруына мүмкіндік берді. Лангер мен Цезки одақтастар тарапынан босатылып, Ұлыбританияға жеткеннен кейін, Лангер өзінің адамдарын француздардың тұтқындағаны үшін кінәлі екенін сезінді. Ол 1948 жылдың 30 наурызында Шотландияның Кинросс қаласындағы поляк армиясының сигналдық лагерінде қайтыс болды және Шотландияның Перт қаласындағы Велсхилл зиратында, атап айтқанда, сол зиратта жерленген 381 поляк ұшқышының қасында жерленді. Оның қабіріне әдеттегідей, Ұлыбритания Соғыс қабірлері комиссиясының тас тасы қойылды. 2010 жылдың 1 желтоқсанында оның сүйегі қызы Ханна Кубличка Пиоттухтың өтініші бойынша эксгумацияланды. 10 желтоқсанда Лангердің сүйегі әскери құрметпен жерленді және Польшаның Чишин қаласындағы қоғамдық зиратта жерленді. Оның жаңа мазар тасы қара граниттен жасалған және ол неміс Энигма шифрларын бұзудағы оның рөлін көрсетеді.