Кіріспе
Жапондық барлау машинасы 95 типті – Tokyu Kogyo Kurogane (Tokyu Kurogane Industries) компаниясы жасаған жапондық барлау машинасы. Ол Қытаймен соғыста және Шығыс майданындағы Екінші дүниежүзілік соғыста қолданылған. 1936 және 1944 жылдар аралығында шамамен 4700 данасы салынған. Бұл Императорлық жапон армиясы қолданған, толығымен жапондық өндіріс машинасы болды, армия көбінесе азаматтық машиналарды пайдаланатын. Оның лақап аты – "Йонки" (よんき), яғни жапон тілінде "төрт дөңгелекті жетек" дегенді білдіреді. Әскерлер оны буддалық сәттілік символы болған "дарма" деп атаған. Бұл әлемдегі алғашқы төрт дөңгелекті жолаушылар көлігінің бірі, ол Laffly V15 (1937-1938), GAZ 61 (1938) және Willys MB "джип" (1941) машиналарынан бұрын жаппай өндіріске шығарылды. 95 типті машина үш адамға арналған – екі алдыңғы және бір артқы орындықта. Екі цилиндрлі, V тәрізді, төрт тактілі, ауамен салқындатылатын бензиндік қозғалтқышы 3300 айналымда жұмыс істеп, Қытайдағы суық климатта тиімді болды және 4 дөңгелекті жетегі болды, алдыңғы дөңгелектерді қосу үшін беріліс қорабы арқылы басқарылды. Ол қару-жарақсыз және бронясыз жасалған. Жапон армиясы қолданған 97 типті мотоциклге қарағанда оның жолдан тыс өту қабілеті артық болды, сондықтан әскердің жылжу мүмкіндігі жақсарды. Биік дөңгелектері қиын жерлерде, лайда және қарда жүруге көмектесті.
The Type 95 was a Japanese scout car built by Tokyu Kogyo Kurogane (Tokyu Kurogane Industries), and was used during the war with China and World War II in the East. Between 1936 and 1944 approximately 4,700 were built. It was the only completely Japanese designed reconnaissance car ever used by the Imperial Japanese Army, which tended to use civilian cars. Its nickname is the "Yonki" (よんき) which in Japanese means "all wheel drive". In the field, soldiers often called it the "daruma" after the Buddhist symbol for good luck. It is one of the world's first four wheel drive passenger vehicle placed into mass production, prior to the Laffly V15
(1937 1938), the GAZ 61 (1938) and Willys MB "jeep" (1941). The Type 95 accommodated three people two in the front and one in the back. The two cylinder, V twin, four stroke, air cooled gasoline engine, which developed at 3,300 rpm, was an advantage in cold climates found in China, and had 4 wheel drive, using a gearshift activated transfer case to engage the front wheels. It was manufactured without weapons and unarmored. It had advantages over the Type 97 motorcycle used by the Japanese Army, which had much less off road mobility, and so limited troop mobility. It had tall wheels which helped it to travel over rough terrain, mud and snow.
Тарих
1934 жылы Жапон императорлық армиясы тарапынан барлау жүргізу, хабар тарату және персонал тасымалдау үшін арналған шағын, қиыр жерлерге арналған көлік ретінде жобаланды. Әскерилер Toyota, Hatsudoki Seizo, Rikuo Internal Combustion Engine және Okamoto компанияларынан Kurogane компаниясымен бірлесіп, жаңа көлікті жобалау және өндіруді сұрады. Toyota MVD Toyota G1 көлігін құрастырып шығарды, ал Okamoto Bicycle and Automobile Manufacturing компаниясы Жапон императорлық теңіз күштері үшін велосипедтер өндірді және 1972 жылы Toyota компаниясына қосылды. Нәтижесінде, жапондықтар жасаған ішкі жану қозғалтқышын пайдаланып прототип жасалды. Жаппай өндіріс 1936 жылы басталды. Сол кезде Қытай мен Оңтүстік-Шығыс Азиядағы әскери операцияларда, Жапонияның алғашқы төрт дөңгелекті жетек механизмімен жабдықталған жаппай өндірілген әскери көлігі, аймақтың қиын өңірлерінде жылдамдықты арттырды. 1934 жылы Mitsubishi Heavy Industries компаниясы жеке көлік ретінде Mitsubishi PX33 деп аталатын төрт есікті, төрт дөңгелекті седанды ішкі түрде әзірледі. Жоба тоқтатылғанға дейін төрт прототип салынды. АҚШ-тың Willys MB көлігі жолдан тыс жүру мүмкіндігі мен жоғары жерден арақашықтығын ұсынды, бұл жеңіл жүк көлігі сияқты құрылыммен үйлесімді болды. Неміс армиясының Kübelwagen көлігі Volkswagen Type 1 негізіндегі артқы дөңгелекті, ауамен салқындатылатын көлік болды. Type 95 жолаушылар көлігі ретінде мотоциклмен жеке адамдарды тасымалдауға арналған жақсы балама ретінде әзірленді, төрт дөңгелекті жетегі 93 типті мотоциклге және 97 типті мотоциклге (Harley Davidson мотоциклының лицензиялық көшірмесі) қарағанда артықшылықтар берді. Жеңіл мотоциклдер әлі ойлап табылмаған еді. 1930 жылдары Жапонияның өндірістік инфрақұрылымы АҚШ пен Еуропаныкінен кем дамыған еді. Әскери өндіріс Жапонияның жетекші өнеркәсіптік компаниясы Mitsubishi-дің кемелері мен ұшақтарына, сондай-ақ Mitsubishi-дің zaibatsu серіктестерінің қару-жарақ және танк өндірісіне бағытталды. Ұшақтарды негізінен Mitsubishi, Tachikawa Aircraft Company және Nakajima Aircraft Company, ұшақтардың көп бөлігін құрастырды. Сонымен қатар, шектеулі шикізат жоғары басымдықтарға жұмсалды. Мақсат – 5000-ға жуық Type 95 көлігін қолмен, конвейерлік желісіз құрастыру болды. Бұл көлік алғаш рет Номонхан оқиғасында, кейін Тынық мұхитындағы соғыс және «Ұлы Шығыс Азия соғысы» кезінде негізгі мақсаты бойынша, сондай-ақ 4 есікті нұсқада құрлықтағы армия мен теңіз күштерінің штаб-пәтерлеріне жолаушыларды тасымалдау үшін пайдаланылды. Алдыңғы торда Жапон императорлық армиясының бес қанатты жұлдызы бейнеленген, ол сакураны («әсем гүл») білдіреді, бұл ерекше мәдени мағынаға ие. 4775 автомобиль құрастырылды, оларға механикалық және кузов түзетулері сияқты шағын өзгерістер енгізілді. Өндіріс 1944 жылы тоқтатылды.
Даму
Төрт дөңгелекті жетек пен Type 95 моделінде қолданылған қозғалтқыштың авторы, сонымен қатар Жапон ішкі жану қозғалтқышы компаниясының негізін қалаушы – Тэцудзи Макита. Макита мырза 1920-1930 жылдары Жапонияның алғашқы автомобиль инженерлерінің бірі болды және алғашқы жапон автокөлігін – «Отомо» деп аталатын көлікті құраған «Hakuyosha Ironworks, Inc.» компаниясымен бірге Тоёгава Хаятамен жұмыс істеді. Макита мен Жапон ішкі жану қозғалтқышы компаниясы сол кезде жапондық автомобильдер, авторикшалар және мотоциклдерді өндіретін жетекші компания болып құрылған еді. Олар соғыстан кейін бастапқыда Datsun және Mazda, ал кейін Mitsubishi және The Hope Automobile Company (кейін Suzuki болып қайта ұйымдастырылды) компанияларымен бәсекелесті. Өздерін алдыңғы қатарлы жапондық өндірушілер ретінде көрсету үшін 1926 жылы жаңа, компания ішінде жасалған қозғалтқыштарды «Жаңа дәуір» деп жарнамалады. Бұл император Тайшо дәуірінің аяқталуымен және император Сёва дәуірінің басталуымен сәйкес келді. Бірқатар компанияны қайта ұйымдастырулар нәтижесінде компания кейіннен Куроган деп аталды (Куроган сөзі (くろがね немесе 鉄) – темірдің ежелгі атауы). Көліктердің ені бастапқыда белгіленген, бірақ джип пен Schwimmwagen-мен салыстырғанда ауырлық орталығын жақсарту үшін, оның ені арттырылды. Ол тар болатты крест тәрізді рамаға және дөңгелек аралығына ие болды. Арғы білік қатты дифференциалмен, жартылай эллипстік жапырақты серіппелі аспаппен жабдықталған, ал алдыңғы дөңгелектерде серіппелі серіппелер мен жолға жақсы бейімделу үшін қос тірек сүйекті тәуелсіз аспап болды. Трансмиссияда үш алға және бір кері жылдамдық болды, ол артқы дөңгелектерді қозғалтты. Қажет болған жағдайда алдыңғы дөңгелектерді уақытша қосу үшін ауыстырғыш корпус пайдаланылды. Тек артқы дөңгелектерде барабанды тежегіштер орнатылған, ал жанармай багының сыйымдылығы болды. Асфальтталған жолдағы ең жоғары жылдамдығы болды, ал жүру қашықтығы шамамен құрады. Өндіріс пен техникалық қызмет көрсетуді жеңілдету үшін алдыңғы дөңгелектерді қосу үшін кардандық білістер қолданылды. Дамыту барысында, көліктің бастапқыда орналастырылатын Маньчжурияның қатал, суық климатына байланысты көлденең орналасқан қозғалтқыш қарастырылды. Көлік берік болуы және күтіп ұстау оңай болуы керек еді, ал төрт дөңгелекті жетек үшін қажетті айналу моментін қамтамасыз етуде жалпақ қозғалтқыш артықшылықтарға ие болды. Ауамен салқындату салқындату суының және қозғалтқыштың беріктігі мәселесін де шешті. Куроган сонымен қатар мотоциклдер де өндірді, ал қозғалтқышты ауамен салқындату бөлшектердің қолжетімділігіне көмектесті. Өндірісте пайдаланылған қозғалтқыш – 45° бұрышпен орналасқан, V типті 2 цилиндрлі OHV, мәжбүрлі ауамен салқындатылатын Куроган V1 AF мотоцикл қозғалтқышы, оның жұмыс көлемі 1.3 – 1.4 литр, қуаты 3300 айналымда жетіп, шамамен болды. Бұл қарапайым конструкция болды, ал британдық Sunbeam Motorcycle оның әзірленуіне сілтеме ретінде қолданылған болуы мүмкін. Жапон ішкі жану қозғалтқышы компаниясы үш дөңгелекті жүк көліктері мен мотоциклдерді жасады, V2 қозғалтқышын әзірлеу үшін негізгі қозғалтқыш ретінде «JAC» брендінің «Zaimasu» модельдік мотоциклының бір цилиндрлі қозғалтқышын пайдаланды (zaimasu – «мен келемін» деген мағынаны білдіреді). Алдыңғы торының кішкентай тесігі бар, онда стартер немесе аккумулятор істен шыққан жағдайда қозғалтқышты қолмен іске қосу үшін қолмен іске қосу құрылғысын орнатуға болады. Прототипті әзірлеу кезеңінде ол бастапқыда ауамен салқындатылған бір цилиндрлі болды, олардың қазіргі мотоцикл өнімдерінен қарыз алды, бірақ V қос цилиндрлі қозғалтқыш тиімдірек болды. Салқындатуға көмектесу үшін мәжбүрлі ауамен салқындату жүйесі цилиндрлер арқылы ауа ағынын одан әрі бағыттау үшін желдеткіш пернесін пайдаланды, салқындату қаптамасы болмады және құрғақ картерлі майлау жүйесі қолданылды. Карбюратор Wheeler Schebler Carburetor Company дизайнынан алынған, бір борышты карбюратор, V-банктің артында орталыққа орналастырылған, сол және оң цилиндрлерге таратылды. Қозғалтқыш алдыңғы дөңгелектің дифференциалынан жоғары және берілістің алдында орналастырылды. Бұл орналасу көліктің ауырлық орталығын жоғарылатты, қозғалтқышты өзендерден өту кезінде суға түсіп қалмайтындай етіп сақтады, бірақ көлденең орналасқан қозғалтқышқа қарағанда қозғалтқыштың дірілі жоғары болды. Бұл компромисс әзірлеу тобының алдына қойған негізгі мақсаттарына жетті. Өндіріс қозғалтқыштың тікелей берілістің алдында орналасуымен және алдыңғы дөңгелектерге қуат беру үшін қозғалтқыштың астына орнатылған ауыстырғыш корпусымен симметриялық болғандықтан оңай болды. Құрастыру көбінесе қолмен жасалғандықтан, көліктің әртүрлі аспектілеріне қажеттілік туғанда ұсақ өзгерістер енгізілді, ал ерте прототип екі есікті жабық седан роудстерге айналды. Көліктердің кейбіреулері уақыт өте келе корпустық өзгерістерге ұшыраса да, өндірілген көптеген автомобильдер есіктермен жабдықталмады, ал екі және төрт есікті көліктерге арналған канвас шатыры жалпы салмақты азайтуға және даладағы жағдайларға бейімделуге көмектесті.
Нұсқалар
Кейбір көліктер алдыңғы орындықтан жолаушы жағындағы жоғарғы жағынан ашылатын терезені ашып, 11-ші типті жеңіл пулемет, 96-шы типті жеңіл пулемет немесе 99-шы типті жеңіл пулемет сияқты жеңіл пулеметтерді орнату арқылы өзгертілді, бұл мотоциклдің қосалқы орындығына ұқсас болды. Оның кішкентай өлшемі мен салмағының арқасында, ол жапондық Kokusai Ku 8 ұшағына және желкенмен тасымалданатын әскерлерге, әсіресе Тейшин желкенді жаяу әскер полкіне сыйып, қолданылды. Кейбір машиналар автоканон пулеметін де пайдаланды. Прототиптен 1944 жылы шығарылған соңғы үлгіге дейін бірнеше маңызды жаңартулар мен дизайн өзгерістері енгізілді. 1935 жылғы прототип: 1200 см³ көлемді қозғалтқыш; Көлік түрі: роудстер және 2 есікті седан; Тікбұрышты алдыңғы тор қозғалтқышты салқындату үшін ауа ағынын қамтамасыз етеді; Бампері жоқ; Шасси рамасындағы кузов. Өндірістік тип А: 1937-1938 жылдары өндірілген. Қозғалтқыш көлемі 1300 см³; 3 орындық роудстер түрі; Овалды тор; Бампер. Өндірістік тип B: 1939-1943 жылдары шығарылған; Қозғалтқыш көлемі 1400 см³; 4 орындық Phaeton түрі; Көптеген модельдердің өндіріс көлемі; Төртбұрышты тор. Төрт есікті прототип: 1939 жылы Phaeton түрінде жасалған жалғыз сынақ үлгісі. Дөңгелек базасы бастапқы 2 есікті түрге қарағанда кеңейтілген; беріктігі мен қозғалтқыштың тиімділігін арттыру үшін сумен салқындатылған болуы мүмкін. Төртбұрышты тор. Өндірістік тип C: 1944 жылы шығарылған; қозғалтқыш көлемі 1400 см³; ауамен салқындатылған; 2 орындық пикап.